islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati

DOC 33 pages 260,0 KB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 260,0 KB

Fayl turi DOC

Pages 33

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

7-mavzu 6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qurʼon, sura va oyat tushunchalarining maʼnosi, qurʼonshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi.. 2. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji. 3. sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. moturidiylik va ashʼariylik maktablari. kalom falsafasi. 4. esxatologiyaning mohiyati: qiyomat va oxirat dunyosi. 5. noanʼanaviy eʼtiqodlar: xorijiya, muʼtaziliya, qarmatiya harakatlari. tayanch tushunchalar: aqida. kalоm ilmi. mоturidiylik va ash’ariylik. aqida ilmining maqsadi. imоn. allоhga, farishtalarga, kitоblarga, payg’ambarlariga, оxirat kuniga, yaxshilik va yomоnlik allоhdan ekaniga imоn kеltirish. shirk. kufr. qiyomat. jannat va do’zax. mo’’jiza va karоmat. qur’оni karim va umuminsоniy g’оyalar. 1. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qur’оni karim va umuminsоniy g’оyalar. «qur’on» - arabcha «qara’a» (o’qimoq) fe’lidan olingan. qur’on suralardan iborat. sura qur’ondan bir bo’lak bo’lib, eng kami uchta yoki undan …

2 / 33

ing xronologik tartibini quyidagicha shaklda tasavvur qilish mumkin: 1. makka davri (610-615 yillar). yevropa olimlari bu davrda nozil bo’lgan suralarga «nazmiy suralar» deb nom berganlar. 2. makka davri (616-619 yillar), muhammad s.a.v. va ularning izdoshlari doimiy ta’qib ostida yashagan va ko’pchilik habashistonga ko’chib ketgan muhitda nozil bo’lgan. bu suralarda ollohning «rahmon» sifatida ko’p tilga olinganligi sababli yevropa olimlari ularni «rahmon suralari» deb ataganlar. 3. makka davri (610 yil boshlaridan 622 yil sentyabrigacha). bu davrda ham muhammad s.a.v. va sahobalar ta’qib ostida yashaganlar, maxfiy ravishda, ko’pincha shahardan tashqarida ibodatga to’planganlar. bu davr suralarida islomning aqoidiga keng o’rin berilgan. tarixiy voqealar aniqroq ko’zda tutilgan holda madina davriga oid 24 ta surani besh davrga ajratish ma’qulroqdir: 1-madina davri (622 yil oktyabrdan 624 yil gacha). muhammad s.a.v. madinaga ko’chib kelganlaridan makkaliklar bilan birinchi yirik to’qnashuv - badr jangigacha nozil bo’lgan 4 sura bu davrga kiradi. 2-madina davri (624 yil martidan 625 yil martigacha). badr …

3 / 33

n so’ng musulmonlarga abu bakr (572-634) boshliq etib saylandi. uning xalifalik davrida (632-634) mu’minlar va murtad(dindan qaytgan)lar o’rtasida shiddatli janglar bo’lib o’tdi. ushbu janglarda qur’onni to’liq yod olgan qorilar ko’plab shahid bo’ldilar. shunda umar ibn al-xattob (585-644) abu bakrga «barcha qorilar shu zaylda o’lib ketaversa qur’on nuqsonli bo’lib qolishi mumkin, shu sababli uni jamlab kitob holiga keltirish zarur» degan maslahatini beradi. avvaliga abu bakr ikkilanib turadi, chunki bu ish payg’ambar hayotlik paytlarida qilinmagan edi. keyinroq abu bakr ham qur’onni kitob shakliga keltirib qo’yish zarurligini anglab etdi va zayd ibn sobit ismli sahobani chaqirib bu ishni unga topshiradi. chunki, zayd payg’ambar alayhis-salom bilan juda ko’p birga bo’lgan, qur’onni juda ham yaxshi yod olgan va rasululloh huzurlarida yozgan. payg’ambar umrlarining so’nggi yilida farishta jabroil alayhis-salomga qur’onni avvalidan to oxirigacha o’qib berganlarida birga bo’lgan edi. shunday qilib, zayd va umar mashaqqatli urinishlardan keyin qur’onni kiyik terisidan bo’lgan sahifalarga yozib chiqdilar va bog’lab abu …

4 / 33

anib yana uchta, ba’zi manbalarga ko’ra ettita nusxa ko’chirtirilib, yirik shaharlardan - basra, damashq, kufaga jo’natiladi. «imon» deb nomlangan asl nusxa esa madinada, xalifa usmon huzurida qoldi. ko’chirilgan nusxalar «mushafi usmon» deb ataldi. nusxalar tayyor bo’lgandan so’ng musulmonlar yashaydigan diyorlardagi markaziy shaharlarga bittadan nusxaga bitta qori qo’shib jo’natdilar va hammaga faqat qur’onning shu nusxasidan ko’chirishga buyruq beradi. mazkur qur’on 5553 varaqdan iborat bo’lib, varaqlar o’lchami 68x53 sm., matn hajmi 50x44 sm.dir. sahifalar kiyik terisidan ishlangan bo’lib, har biriga 12 qatordan chiroyli kufiy xatida yozuv bitilgan. ko’p varaqlari yo’qolgan va keyinchalik qog’oz sahifalar bilan to’latilgan. tataristonlik islom olimi shihobuddin al-marjoniyning (1818-1889) aytishicha, qur’onni qayta tiklash samarqandda joylashgan «mug’ak masjidi» imomi abdurrahim ibn usmon (vaf. 1838 y.) tarafidan bajarilgan. arab tarixchilarining xabar berishlaricha, xalifa usmon qur’onni mutoala qilib o’tirganlarida o’ldirilgan. u kishining qoni qur’onga to’kilgan. shu tufayli ham usmon qur’oni asl nusxaligi va xalifa qoni to’kilganligi bilan musulmon dunyosida muqaddas kitob hisoblanib, …

5 / 33

aydi. sulton minnatdorchilik bildirib, unga qur’onni tortiq qiladi. bizning va arabshunos olimlarning fikricha bu qur’on sohibqiron temur tomonidan basradan ko’plab qo’lyozma kitoblar va boshqa o’ljalar bilan birga samarqandga keltirilgan va mashhur temur kutubxonasiga qo’ydirilgan. temuriylar davridagi o’zaro kelishmovchiliklarda temur kutubxonasi yondirilib yuborilgan. tasodifan shu nusxa omon qolgan. qur’onni chuqur ilmiy taftish etgan sankt-peterburglik sharqshunos olim a.v.shebunin fikricha, qur’on basradan sohibqiron temur tomonidan samarqandga keltirilgan. chunki, shebunin parij, berlin va makkadagi boshqa nusxalariga solishtirib, bizdagi qur’onning basra nusxasi ekanligini isbotlab berdi. 400 yil davomida bu muqaddas kitob samarqandda saqlanadi hadis - islom dinida qur’ondan keyin turadigan ikkinchi muqaddas manba bo‘lib, muhammad alayhissalomning hayoti va faoliyati, uning diniy va axloqiy ko‘rsatmalarini o‘z ichiga oladi. hadis” soʻzi arabchadan kelib chiqqan boʻlib, “soʻz”, “kalom”, “paygʻambar soʻzi”, “hikoya”, “naql” degan maʼnolarni anglatadi. diniy-ilmiy kitoblarda “hadis” deyilganda, muhammad paygʻambarning aytgan gap-soʻzlari, qilgan ishlari nazarda tutiladi. demak, “hadis ilmi” deganda muhammad paygʻambar gap-soʻzlari va feʼlini oʻrganish, jamlash, …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati"

7-mavzu 6-mavzu. islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati. reja: 1. qurʼon, hadis, fiqh, aqida ilmlarining shakllanish tarixi. qurʼon, sura va oyat tushunchalarining maʼnosi, qurʼonshunoslikning shakllanishi va rivojlanishi.. 2. hadis tushunchasining mohiyati, hadislarning turlari va tasnifi. buyuk muhaddislarning hayoti va ijodi. oʻzbekistonda hadisshunoslikning rivoji. 3. sunniylik va shialik yo‘nalishlarining paydo bo‘lishi va ular eʼtiqodidagi farqlar. moturidiylik va ashʼariylik maktablari. kalom falsafasi. 4. esxatologiyaning mohiyati: qiyomat va oxirat dunyosi. 5. noanʼanaviy eʼtiqodlar: xorijiya, muʼtaziliya, qarmatiya harakatlari. tayanch tushunchalar: aqida. kalоm ilmi. mоturidiylik va ash’ariylik. aqida ilmining maqsadi. imоn. allоhga, far...

This file contains 33 pages in DOC format (260,0 KB). To download "islom dini manbalari, aqidaviy maktablari va ularning hozirgi davrdagi ahamiyati", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini manbalari, aqidaviy … DOC 33 pages Free download Telegram