тупроқ бонитировкасининг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи

DOC 218,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1363183515_42104.doc · · · · · · · · · · · · тупроқ бонитировкасиpнинг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи www.arxiv.uz режа: 1. тупроқ унумдорлигини баҳолаш тамойиллари. унумдорликни баҳолашнинг докучаев усули. 2. ерни баҳолашни статистик усули. 3. ерларни баҳолашни морфологик усули. 4. чет мамлакатларда тупроқ бонитировкаси. тупроқ бонитировкасиpнинг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи табиий ресурс ва хўжалик обoекти бўлган ерга муносабат ҳамма вақт ҳам сиёсий ва иқтисодий, ижтимоий ҳаётни диққат марказида турган. ер масаласи ҳамма формацияларда, қайта қуриш, қайта шаклланишлар даврида марказий муаммо ҳисобланган. ер ҳар доим назорат ва ҳимоя ҳамда тарбияга муҳтож бўлиб, уни ҳеч ҳам алдаб бўлмайди. яхши эгага эга бўлган ер доимо юқори ҳосил беравермайди. уни, яoни ерни баҳоси ҳам ҳосил билан ўлчанади. шундай бўлиб келган. "ёш келин - дейилган "авесто"да - эрига гўдак ҳадя этгандай, ер ҳам чап ва ўнг қўли билан ўнг ва чап қўли билан парвариш қилган одамга мўл-кўл ҳосил беради. ишлов …

қоплаш учун ер эгаларидан алоҳида ер солиғи олинган. қадимги рус давлатларида деҳқонлар биринчи бонитировкачилар бўлганлар. улар ҳозирги замон илмига эга бўлмаган бўлсаларда, яoни тупроқнинг механик таркиби, гумус, шўртоблиги ва бошқа хосса ва хусусиятларини билмаган бўлсаларда қора ва қорамтир ранглардаги тупроқларни биринчи ўринга, бўз, оч бўз рангли тупроқларни кейинги ўринларга, оқ тупроқларни эса унумсизлар қаторига қўйганлар ва шу аснода жойлашганлар ҳамда деҳқончилик қилганлар. деҳқонлар тупроқни баҳолашда ҳар хил атамалар ва сермазмун сўзлардан фойдаланишган. масалан; қаерда подзол бўлса, ўша жойда муҳтожлик, қора ер - оқ нон. оқ ер тезроқ камбағаллашади ва бошқалар. иван грозний даврида ҳам ерларни ҳисобга олиш мақсадида махсус буйруқлар берилган ва хизмат кўрсатган одамларга яхшироқ ерлардан жой бериш мақсадида бу ҳисоб-китоблар ва ёзувлардан фойдаланилган. шу даврдаги рўйхатга олувчиларни ишлари ер тўғрисидаги дастлабки, нисбатан тўлиқ маoлумотларни қамраб олган. бу ёзувларда жойнинг географик шароити, иқтисодий кўрсаткичлари, шаҳар, қишлоқлар тўғрисидага маoлумотлар, релpеф, аҳоли ўз аксини топган. ерни сифати тўғирисидаги маoлумотлар ҳам берилган. …

р тузилган. м.в.ломоносов қайинзорлар тагидаги тупроқларни бой тупроқлар деб баҳолади, бунга сабаб тариқасида уларни баргларини кузда тўкилиши ва баҳорда янгиланишини келтирди. ерга тушган барглар йил давомида чириб органик моддага айланишини айтди. елp, сосналар тагидаги тупроқларни камбағал тупроқлар қаторига киритди, сабаб тариқасида уларнинг игна баргларини тўкилмаслиги келтирилди. м.и. афонин 1771 йилда тупроқларни таснифи сифатида гилли қора тупроқ, тошли, ўрмон, ботқоқ, ёнғоқсимон қора тупроқларни ажратди. россияда 1765 йили "эркин иқтисодий уюшма" ташкил этилади. бу уюшма вазифаси ўз замонасидаги деҳқончилик, иқтисод соҳасидаги янгиликларни тўплаш ва аҳолига етказишни янги усулларини ишлаб чиқиш, ерларни сифатини ўрганиш эди. бу даврга келиб россия дунёда буғдой сотувчи йирик мамлакатлардан бирига айланган эди. шу боис эркин иқтисодий уюшма асосий буғдой майдони ҳисобланган қора тупроқларни ўрганишга киришди. академик леман, болотов, комовлар уюшмани тўпламларида тупроқни хоссалари, иқтисодий кўрсаткичлари тўғрисида чиқиб турдилар. xix асрнинг биринчи ярмида дастлабки рўйхатга олиш ишлари давлат томонидан солиқларни баробарлаш мақсадида бошланди. кадастр ишлари катта харажатларни талаб қилди. …

ҳосилга боғланди. ҳайдаладиган ерлар 5 синфга, пичанзорлар эса 14 синфга, пичан 4 навга ажратилди. губерниялар учун алоҳида-алоҳида буғдойни ҳосилдорлиги, нархи аниқланди. энг кам ҳосил подзол, энг юқори ҳосил эса қора тупроқлардан олиниши аниқланди. хуллас бу даврдаги ерга баҳо бериш, рўйхатга олиш давлат сиёсати учун бир тадбир тариқасида ўтказилди. шу даврда, яoни 1870 йиллардан бошлаш докучаевнинг фаолияти кўрина бошлади. 1883 йили докучаев томонидан "рус қора тупроғи" номли асар чоп этилди. шу асар орқали дунёда янги "тупроқшунослик" фани пайдо бўлди. тупроқларни генетик асосда ўрганиш бошланди. айни шу вақтда тупроқларни илмий бонитировкалашга асос солинди. докучаев томонидан рус қора тупроқлари ўрганилиб келингандан кейин, у дарҳол нижний-новгород, полтава ерларини ўрганиш ва баҳолаш учун юборилди. докучаев ерни баҳолаш ишларини кенг агрономик ишларга айлантириб юборди. шу даврдан бошлаб ерга баҳо беришни докучаев даври бошланди. бу даврда ерларни баҳолашда докучаевдан бошқа амалицский, баравков, вернадский, глинка, замятчинский, левинсон-лессинг, сибирцев ва бошқалар қатнашди. шу тариқа докучаев тупроқ бонитировкасининг табиий-тарихий усулини …

торияда ўрганиш даври. иккинчи - қишлоқ хўжалик ва статистик маoлумотларни тўплаш, танлаш, қайта ишлаш даври. бу ҳар икки даврдаги кўрсаткичлар орасида узвий боғланишлар бўлиб, ҳатто биринчи даврдаги кўрсаткичлар иккинчи давр ишлари учун мезон бўлади - деб ёзган эди докучаев. ерларни бонитировкалашни докучаев-сибирцев усулида энг аввало тупроқлар типи аниқланади ва таснифланади, кейин эса морфо-генетик белгилари, кимёвий, физикавий хоссаларини ўрганишга киришилади. ҳар бир тупроқ типи учун тўла кимёвий анализ, механик анализ, нам сиғими, сув ўтказувчанлик, капиллярлик, буғланиш, иссиқлик ўтказувчанлик ва хоказолар аниқланади. дала ва камерал ишлар натижасида докучаев гумус миқдори ва тупроқ қатлами қалинлиги бўйича геологик (1-диаграмма) диаграммаларни тузди. менделеев маoлумотларига таяниб, яoни озиқа элементлари миқдори ва бошқа кимёвий хоссаларини эoтиборга олган ҳолда докучаев кимёвий диаграммалар тузди ва геологик ҳамда кимёвий диаграммалардан ўртача чиқариб уни (2-диаграмма) қуйидагича тасвирлади. юқоридаги диаграммалар каби тупроқни физик хоссалари учун ҳам махсус расм ишланди. бу диаграммаларни, яoни геологик, кимёвий ва физикавийларни бирлаштириб докучаев ягона (3) диаграмма тузди …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "тупроқ бонитировкасининг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи"

1363183515_42104.doc · · · · · · · · · · · · тупроқ бонитировкасиpнинг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи www.arxiv.uz режа: 1. тупроқ унумдорлигини баҳолаш тамойиллари. унумдорликни баҳолашнинг докучаев усули. 2. ерни баҳолашни статистик усули. 3. ерларни баҳолашни морфологик усули. 4. чет мамлакатларда тупроқ бонитировкаси. тупроқ бонитировкасиpнинг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи табиий ресурс ва хўжалик обoекти бўлган ерга муносабат ҳамма вақт ҳам сиёсий ва иқтисодий, ижтимоий ҳаётни диққат марказида турган. ер масаласи ҳамма формацияларда, қайта қуриш, қайта шаклланишлар даврида марказий муаммо ҳисобланган. ер ҳар доим назорат ва ҳимоя ҳамда тарбияга муҳтож бўлиб, уни ҳеч ҳам алдаб бўлмайди. яхши эгага эга бўлган ер доимо юқори ҳосил беравермайди. уни, яoни ерни баҳос...

Формат DOC, 218,0 КБ. Чтобы скачать "тупроқ бонитировкасининг тарихи, ўрганиш объекти, усули ва равнақи", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: тупроқ бонитировкасининг тарихи… DOC Бесплатная загрузка Telegram