saidrasul saidazizov

DOC 2,0 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1662838218.doc αζαρ saidrasul saidazizov (1866-1933) reja: 1. saidrasul saidazizov islohotchi-pedagog 2. pedagog-olimlar saidrasul saidazizov haqida 3. saidrasul saidazizovnina hayoti va faoliyati 4. «ustodi avval» - turkiston o`lkasidagi birinchi alifbo darsligi. saidrasul saidazizov islohotchi-pedagog, «usuli savtiya» metodida tuzilgan birinchi barqaror «ustodi avval» alifbo darsligining muallifi sifatida vatanimiz tarixiga kirgan. bunday alifbo darsligi usmonli turklarda ancha ilgari 1868 yildayoq "hojai avval» nomi bilan ahmad midhat tomonidan yaratildi, shuning uchun ham uni turklar «birinchi muallim» deb ulug`laydilar. akademik v. v. bartold saidrasul saidazizovni «o`lkada o`quv-tarbiya ishlariga katta isloh kirita olgan» pedagog sifatida ta`riflaydi. u o`zbek, fors, arab tillarida «aziziy» taxallusida erkin ijod qildi, ilm-ma`rifatga da`vat etuvchi she`rlar, maqolalar bilan vaqtli matbuot sahifalarida tez-tez chiqib turdi. ammo uning hayoti va ijodi pedagog mutaxassislar tomonidan maxsus o`rganilgan emas. to`g`ri, u haqda pedagog-olim yo`ldosh abdullayevning «eski maktabda xat-savod o`rgatish», professor sharif yusupovning «furqat yo`llarida» kitoblarida qisman ma`lumotlar berilgan. saidrasul saidazizov 1866 yili toshkentda shayxovand tahur …

muallim huzurida kasb qilmasam ham rusiya xatini o`qumoq va chiroyli bo`lmasa ham yozmoqqa qodir bo`lgan edim». saidrasul saidazizov talabalik davrida «turkiston viloyatining gazeti» hamda boqchasaroyda chiqadigan «tarjimon» gazetalarini muntazam kuzatib bordi, ta`lim-tarbiya, o`qish-o`qitish sohasidagi yangiliklar ta`sirida bo`ldi. madrasada o`qib yurgan kezlarida 1-rus-tuzem maktabiga o`qishga kiradi va 1896 yili madrasa bilan bir vaqtda bu maktabni ham muvaffaqiyatli tugatadi. shundan so`ng saidrasul saidazizov o`zi o`qigan «madrasai mahmud dasturxonchi»da mudarriislik qila boshlaydi. 1898 yildagi butun turkiston o`lkasini istiqlol sari uyqotgan andijon qo`zg`oloni mustamlakachi ma`murlarni rus-tuzem maktablari tizimini ham birmuncha isloh qilishga, musulmon sinflarini ham bilimli, malakali pedagoglar bilan ta`minlashga majbur qildi. shu munosabat bilan o`zbek, arab, fors tillari qatorida rus tilini ham mukammal egallagan s. saidazizovni 1-rus-tuzem maktabi direktori s. sichyov ishga taklif qiladi. shunday qilib, saidrasul saidazizov o`zi o`qigan rus-tuzem maktabida birinchi musulmon o`qituvchisi sifatida ishni davom ettiradi. bu haqda saidrasul domla quyidagilarni yozadi: «1900-yilda toshkand shahrida ruski-tuzemnoy maktabda ahli millat sabilariqa …

yjon, arab tillarida nashr qilingan o`nlab darslik-alifbolar mavjud edi. rus-tuzem maktablari ochilganiga 14-15 yil bo`lganiga qaramay, ta`lim-tarbiya ishlarida, o`quv dasturlarida biror ijobiy o`zgarish amalga oshirilmagan, mahalliy sinflar o`quvchilari uchun o`zbek tilida hatto alifbo darsligi ham yo`q edi. o`z kasbini durustroq biladigan muallimlar ko`proq tatarcha alifbodan foydalanar edilar. o`quv jarayonini nazorat qilishni kuchaytirish maqsadida general-gubernator s. m. duxovskiyning ko`rsatmasiga muvofiq sirdaryo oblast xalq makatablari direktori s. m. gramenitskiy dastlab toshkent shahar 4-rus-tuzem maktabi o`zbek sinfi o`qituvchisi karim qori ko`chakboyevga tovush metodi asosida alifbo darsligi tuzishni topshiradi, ammo uning tuzgan darsligi tovush metodi talablariga to`la javob bermaydi. s. gramenitskiy bu vazifani 1-rus-tuzem maktabi o`qituvchisi saidrasul saidazizovga topshiradi. uning shu munosabat bilan yozilgan, «ustodi avval» deb nomlanuvchi alifbo darsligi turkiston o`lkasiga endi kirib kelayotgan «usuli savtiya»ga tovush usuliga muvofiq kelar, bu o`qitish metodini ancha chuqur o`rganganligi ko`zga yaqqol tashlanib turar edi. saidrasul saidazizov bu alifboni yaratgunga qadar ahmad mudhatning «hojai avval» («birinchi …

ligi mutlaqo tovush metodi asosida yaxshi tuzilganligi ta`kidlanadi. darslikda bolalar tushunib o`qishlari uchun matnlar ham berilgan», deb yozadi va asarini nashrdan chiqarishga ruxsat so`raydi.ushbu «ustodi avval» alifbo darsligi 1902 yil sentabr arafasida 3000 nusxada bosib chiqarildi va rus-tuzem maktablariga tarqatildi. hoji muin shukrullayev «o`zbekcha alifbolar tarixi» maqolasida ta`kidlaganidek: «turkistonda boshlab chiqqan o`zbekcha toshkantlik saidrasulxo`janing 1900 nchi yilda yozib bosdirg`on «ustodi avval» ismli risolasidur. bu alifbo ruski-tuzemni maktablar uchun tuzilgan bo`lsa ham, ba`zi muallimlar kitob yo`qlig`idan shuni vaqtincha o`z maktablariga kiritdilar». alifbo muallifi arab yozuvining murakkabligini, unda harflarning so`z boshida, o`rtasida va oxirida turli shakllarga ega bo`lishini ko`zda tutgan holda o`qitishni hamma o`rinlarda bir xilda yoziladigan, o`zidan keyingi harflarga qo`shilmaydigan munfasil harflardan boshlaydi. bu hol murg`ak bolalarda o`quv va yozuv ko`nikmalarini hosil qilishda muhim ahamiyatga ega bo`lgan. undan keyin yozuvdagi shakllari bir-biriga yaqin bo`lgan va o`zidan oldingi hamda keyingi harflarga qo`shiladigan harflarni tartib bilan o`rgatishga o`tadi. harflar to`liq o`tib bo`linganidan …

jihatdan «zuluk birla ilon» masali e`tiborga loyiq. bir kuni ilon zulukka do`stlik izhor qilib, dil zorini bayon qiladi: manga taajjub ko`runur ikki ish, ko`rsa mani xalq qochar har qayon. sanga ajab rahmu muruvvat qilib, bergaylar alar o`z tanidin toza qon. zuluk insonlarni darddan forig` qilish uchun hatto o`z jonini ham fido qilishi, ilon insonlarga zahrin sochib, ularga azob-uqubat berishini badiiy shakllarda ifodalaydi va masal oxirida o`quvchilarni ezgulikka chaqiruvchi qissadan hissa bilan yakunlaydi: xalq so`zidur mani doru demak, to shu muloyimsanu zahring nihon. anda ilon sharm qilib fe`lidin, muztarib o`ldi, biling, ahli jahon. bilsa bo`lur bul so`zi ma`nosidin, har kima xush fe`l kerak har qachon. alifbo-darslik bilan chuqur tanishish shuni ko`rsatadiki, muallif darslik yaratish jarayonida pedagogika va uning ajralmas qismi metodika talablariga izchil amal qilgan: mavzular, hikoyalarda qo`llangan gaplar soddadan murakkabga rivojlanib boradi. darslikning alifbo qismida ko`proq sodda yig`iq gaplar ifoda usulini tashkil etsa, keyingi ifodali o`qish qismida sodda yoyiq, ba`zan …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"saidrasul saidazizov" haqida

1662838218.doc αζαρ saidrasul saidazizov (1866-1933) reja: 1. saidrasul saidazizov islohotchi-pedagog 2. pedagog-olimlar saidrasul saidazizov haqida 3. saidrasul saidazizovnina hayoti va faoliyati 4. «ustodi avval» - turkiston o`lkasidagi birinchi alifbo darsligi. saidrasul saidazizov islohotchi-pedagog, «usuli savtiya» metodida tuzilgan birinchi barqaror «ustodi avval» alifbo darsligining muallifi sifatida vatanimiz tarixiga kirgan. bunday alifbo darsligi usmonli turklarda ancha ilgari 1868 yildayoq "hojai avval» nomi bilan ahmad midhat tomonidan yaratildi, shuning uchun ham uni turklar «birinchi muallim» deb ulug`laydilar. akademik v. v. bartold saidrasul saidazizovni «o`lkada o`quv-tarbiya ishlariga katta isloh kirita olgan» pedagog sifatida ta`riflaydi. u o`zbek, fors, arab tillarida...

DOC format, 2,0 MB. "saidrasul saidazizov"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: saidrasul saidazizov DOC Bepul yuklash Telegram