abdulla avloniy 28 varaq

DOC 2,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1662583958.doc αζαρ abdulla avloniy (1978-1934) abdulla avloniy shoir, yozuvchi, dramaturg, ammo pedagogika uning hayotidagi muhim sahifani tashkil etadi. u faoliyatning ilk bosqichidan to umrining so`nggi damlarigacha o`qituvchilik qildi, pedagogika fanining ham nazariy, ham amaliy masalalari bilan mustaqil shug`ullandi, darsliklar yaratdi. aytish mumkinki, u musulmon sharqi pedagogikasining katta bilimdoni, shu bilan birga, xx-asr zamonaviy o`zbek pedagogikasining asoschisi, o`zbek tili va adabiyoti o`qitish metodikasi fanining tamal toshini qo`ygan mutafakkiridir. abdulla avloniy 1878-yilning 12 iyulida toshkentning shayxovand tahur daha, mergancha mahallasida tug`ildi. bobosi mirne`matboy asli qo`qonlik bo`lib, o`qchi-yoychi, otasi miravlon esa to`quvchi-hunarmand edi. u toshkentning ruslar yashaydigan qismi piyonbozor (hozirgi navoiy nomli teatr maydoni)da, yarmarka bozori (hozirgi san`at muzeyi atrofi)da yoymachilik qilib, bo`z va chit bilan sovda qilar edi. yosh abdulla o`qchi mahallasidagi eski maktabda savod chiqardi, 1890-yildan mahalla madrasasida, so`ng shayxovand tahurdagi abdumalikboy madrasasida mulla umar oxund qo`lida tahsil ko`ra boshladi, ammo oilaviy sharoitning og`irlashuvi o`qishni davom ettirishiga imkon bermadi: 14 …

`zi mudirlik hamda o`qituvchilik qildi. shu vaqtdan uning pedagogik faoliyati boshlandi, maktabning dovrug`i toshkentning uzoq chekkalariga ham tez tarqaldi. ushbu maktabning birinchi o`quvchilaridan, uzoq yillar toshkent davlat universiteti (hozirgi o`zbekiston milliy universiteti) pedagogika kafedrasiga mudirlik qilgan, marhum pedagog olim yusuf tohiriy mazkur maktab va uning o`qituvchisi a.avloniy haqida quyidagi xotiralarini yozib qoldirgan edi: «shaharning qarama-qarshi chekkasida, temir yo`l ishchilari istiqomat qiladigan mirobodda yangi tipdagi maktab ochilganligi haqida eshitib qoldik. tez orada bu maktabning fazilatlari haqidagi shov-shuvlar, uning muallimi avloniyning dovrug`i butun shaharga tarqaldi. shammaning tilida: «miroboddagi maktab 6 oyda o`qish-yozishni o`rgatarmish, jo`g`rofiya, hisob, tabiatni o`rganish degan darslar o`qitilarmish», - degan gap yurardi. bizga juda sirli tuyulgan bu maktabni va uning donishmand muallimini ko`rishga hammamiz oshiqardik. nihoyat bir kuni uch-to`rttamiz borishga jazm qildik. maktab pastakkina, nimqorong`u bo`lib, masjid yo`lagiga joylashgan edi. xonaning tepasidagi yorug`lik uchun qoldirilgan tuynukdan qish va bahorda qor bilan yomg`ir ham tushib turardi. lekin xonada o`quvchilar va o`qimoq …

zem maktabini bitirib chiqqan, keyinchalik o`zbekistonda xizmat ko`rsatgan o`qituvchi, abdulla avloniy nomli ushbu maktabda uzoq yillar direktor bo`lib ishlagan mirjalil karimov dars berdi. bunday usuli jadid maktablari xalq o`rtasida qanchalik shuhrat qozonmasin, mahalliy mutaassiblar, mustamlakachi ma`murlarning katta qarshiliklariga duch keldi. jadid shoiri tavalloning «kimni sahnada ko`rsang, ani jasorati bu» degan so`zlari bevosita yangi maktabdorlarga ham taalluqli edi. chunki ularning bu faoliyati chinakam fidoyilik edi. shukumat mahalliy maktablarni va muallimlarini iqtisodiy ta`minlamagani yetmaganday, o`qituvchilari, o`qitadigan darslik va kitoblari, hatto o`quvchilarigacha qattiq nazorat ostiga olgan edi. abdulla avloniy nomidagi xalq ta`lim xodimlarini qayta tayyorlash va malakasini oshirish markaziy institutidagi a. avloniy memorial muzeyida sirdaryo viloyat xalq o`quv yurtlari inspektorining a.avloniy nomiga yozgan so`rovnomasi saqlanadi. mazkur xujjat rus tilida bo`lib, tarjimasi shunday: «toshkentning ruslar qismida yashovchi mulla abdulla avlonovga 1914-yil 26-fevraldagi arizangizga qo`shimcha yozma ravishda quyidagilarni talab qilaman: siz ochgan maktabda darslar qaysi darslik va dastur asosida olib boriladi? darsliklar mualliflarining familiyalari kimlar? …

ida katta haqiqat yotar edi: «1901-yildan e`tiboran qo`qon va toshkentda, 1903-yildan samarqandda yangi maktablar ochila boshladi. bu maktablar turkistonning katta shaharlarida son jihatidan (taqlidiy suratda) bir daraja ko`paygan bo`lsa ham 4-5 yildan keyin yana kamayib, faqat ba`zi tuzuklari davom etdi. buning bir sababi kitobsizlik bo`lsa, boshqa sababi o`qituvchilarning usuli ta`limdan xabarsizliklari edi»1. darsliklar yaratish, ularni nashrdan chiqarish ishlari katta bilim, malaka hamda mablag` talab qilar edi. shuning uchun ham toshkentda abdulla avloniy, munavvarqori abdurashidxon o`g`li, samarqandda mahmudxo`ja behbudiy, buxoroda abdulvohid munzim, shamidxo`ja mehriy, sadriddiy ayniy, qo`qonda shamza shakimzoda, ashirali zohiriylar o`lkada faoliyat ko`rsatgan dastlabki xayriya jamiyatlarining, shirkatlarining tashkilotlari, muassislari edilar. a.avloniy 1909-yilda «xayriya jamiyat» ochdi. bu jamiyat turkiston o`lkasida ochilgan birinchi rasmiy jamiyat edi. bu haqda orenburgda chiqadigan «vaqt» hamda «sadoyi turkiston» gazetalarida xabar bosilgan. jamiyatning 1909-yil 12 mayda rasmiy ro`yxatdan o`tkazganligi haqidagi nizomda uning faoliyat doirasi aniq belgilangan. unda yoshlarni o`qitish, iqtidorli yoshlarni taraqqiyot etgan chet el oliy o`quv …

an deyarli hamma darsliklar «turkiston kutubxonasi» muassisligida bosmadan chiqqan. bunday darsliklar oxirida muallifi narxi va qayerdan sotib olish manzili berilar edi. masalan, muhammad rasul rasuliyning «bolalar bog`chasi» darsligi oxirida shunday e`lonni o`qiymiz: «ibtidoiy maktablarning birinchi sinf shogirdlari uchun turli kitoblardan olinub, ochiq til va yengil tarkiblar ila yozilish qiroat kitobidur. nashiri «turkiston kutubxonasi». murojaat uchun adres: eski toshkand «turkiston kutubxonasi»1. xayriya jamiyati o`lkadagi barcha hur fikrli ziyoli yoshlarni, boylarni o`z atrofiga birlashtirdi. abdulla avloniy usuli jadid maktablarini darsliklar bilan ta`minlash ishiga alohida e`tibor berdi. 1905-1917-yillar orasida o`nga yaqin darslik va qo`llanmalar yaratdi. bu o`rinda «birinchi muallim» alifbo darsligi alohida o`rin tutadi. usuli savtiya (tovush usuli) metodida birinchi bor alifbo yaratgan pedagog saidrasul saidazizovdir. undan keyin nisbatan mukammal o`nga yaqin alifbo darsliklari vujudga keldi. a.avloniyning «birinchi muallim», abduvahob ibodiyning «tahsilul alifbo» hamda muhammadkarim shoji faxriddinovning «rahbari avval» darslik-alifbolari usuli maddiya metodida yaratilgan. a.avloniy «birinchi muallim» alifbosini usuli jadid maktablarining birinchi sinf …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "abdulla avloniy 28 varaq"

1662583958.doc αζαρ abdulla avloniy (1978-1934) abdulla avloniy shoir, yozuvchi, dramaturg, ammo pedagogika uning hayotidagi muhim sahifani tashkil etadi. u faoliyatning ilk bosqichidan to umrining so`nggi damlarigacha o`qituvchilik qildi, pedagogika fanining ham nazariy, ham amaliy masalalari bilan mustaqil shug`ullandi, darsliklar yaratdi. aytish mumkinki, u musulmon sharqi pedagogikasining katta bilimdoni, shu bilan birga, xx-asr zamonaviy o`zbek pedagogikasining asoschisi, o`zbek tili va adabiyoti o`qitish metodikasi fanining tamal toshini qo`ygan mutafakkiridir. abdulla avloniy 1878-yilning 12 iyulida toshkentning shayxovand tahur daha, mergancha mahallasida tug`ildi. bobosi mirne`matboy asli qo`qonlik bo`lib, o`qchi-yoychi, otasi miravlon esa to`quvchi-hunarmand edi. u toshkentning...

Формат DOC, 2,1 МБ. Чтобы скачать "abdulla avloniy 28 varaq", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: abdulla avloniy 28 varaq DOC Бесплатная загрузка Telegram