lirik asarlarni tahlil qilish usullari

PPTX 10 pages 98.0 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 98.0 KB

File type PPTX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

mavzu:lirik asarlarni tahlil qilish usullari mavzu:lirik asarlarni tahlil qilish usullari bizda she’riy janrlar, lirik asarlar haqida yozilgan tadqiqotlar nihoyatda ko‘p. bu bejiz emas. aslida bizning adabiyotimiz tarixi tom ma’nodagi lirik asarlar tarixi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. klassik adabiyotimizdagi g‘azal ming yillar davomida tarovatini ko‘rsatadigan bir belgi, ko‘rsatgich bo‘lib kelganligi buning yorqin dalilidir. lirikaning o‘ziga xos xususiyatlari nimalardan iborat? dastlab shu savolga javob berib ko‘raylik. buning uchun nazariy kitoblarni varaqlashga to‘g‘ri keladi. biz “adabiyotshunoslik terminlari lug‘ati, adabiyotshunoslikka kirish, adabiyot nazariyasiga oid darsliklardagi ta’riflar bilan qiziqamiz. mana ular: jamol kamolda: “qadim yunonistonda lirika musiqa va raqs san’atlari bilan uzviy, chambarchas hayot kechirgan ekan, sharqda ham shunday bir holni kuzatish mumkin. sharqda eng buyuk mutasavvuf shoir mavlono jalololiddin rumiy ham o‘zining so‘fiyona g‘azallarini rubob jo‘rligida, raqsga tushib aytgan. o‘zbek xalqining sevimli klassik shoiri boborahim mashrab o‘z she’rlarini tanbur ohanglari bilan orastalab kuylab yurgani el orasida ma’lum. lirika inson o‘z shaxsini tanigan, o‘zini shaxs sifatida …

2 / 10

on ruhiy kechinmalarining asosi, ularga turtki beradigan omil sifatidagina ahamiyatlidir”. “adabiyotshunoslikka kirish” da: “lirik turga kiruvchi asarlar odatda kichik hajmli bo‘lishiga qaramay, turmishni badiiy, obrazli aks ettirishning barcha xususiyat va belgilariga ega. lirik abu nasr forobiy she’riyatning o‘ziga xosligi haqida mulohaza yuritar ekan, jumladan, shunday deydi: “…isbotda ilm, tortishuvda ikkilanish, ritorikada ishontirish qanchalik ahamiyatli bo‘lsa, she’riyatda ham xayol va tasavvur shunchalik zarur bo‘ladi. ba’zida inson fe’li ko‘proq xayol surishga bog‘liq bo‘ladi. bu shundayki, inson bir narsani boshqa biror narsada bor, deb tasavvur qiladi. buning natijasida u narsalarning borligini xis va isbot tasdiqlagandagina uning o‘sha narsada borligiga ishonib, o‘shanday qilish mumkun. hatto bu ishda borligi yolg‘on bo‘lib, faqat xayol qilingan taqdirda ham, bu harakat – fe’lni amalga oshiradi”. abdulla oripovning “ chorlash” she’ridan: do‘sti g‘arib, kel, qo‘lingni tut, yuragingda yog‘ay alanga. kel, bir zumga dunyoni unut, ko‘tarayin seni balandga. ko‘rinib turibdiki, nutq muallifi – lirik qahramon. “do‘sti g‘arib” ga hamdardlik tuyg‘usi …

3 / 10

yatga, hamma odamlarga bir xilda aloqadirligini anglash she’rni his qilishdagi birinchi qadam, dastlabki odim bo‘ladi. she’riy asarni anglash, undagi muallif ko‘zda tutgan niyatni, maqsad va vazifalarni tushunib yetish, she’r g‘oyasining mag‘zini chaqish uni o‘qishdan, yanada aniqrog‘i ifodali o‘qishdan boshlanadi. she’riy asarlarni tahlil qilishda o‘quvchilarning yoshi alohida e’tiborda tutilishi kerak. misol tariqasida akademik litseylarning o‘quvchilarini oladigan bo‘lsak, ularning qalbiga lirik asarlar mohiyatini singdirishda mantiqiylik va emotsionallikni qo‘shib olib borishning samaradorli bo‘lishini ta’kidlash joiz. bu yoshda ularga she’riy asarning obrazlar tizimi haqida gapirish, muhokama va munozaralarni shu sohaga burush o‘rinli bo‘ladi. ayni paytda she’rning emotsional – obrazli qirralaridan nazariy tushunchalar tomoniga o‘tish imkoniyati ham mavjud bo‘ladi. nazariy tushunchalar asosida she’riy asar obrazlarini tushunish tomon boorish ham amaliyotda sinovdan o‘tgan va o‘zini oqlagan usullardan hisoblanadi. buni navoiy g‘azallari misolida ko‘rib chiqishimiz mumkun akademik litseylarning ikkinchi bosqichida o‘qiyotgan o‘quvchilar umumiyo‘rta ta’lim maktabida hamid olimjon, shukrullo, mahsud shayxzoda, atoiy, bobur, muqumiy, g‘afur g‘ulom, mirtemir, usmon …

4 / 10

lmas emish. oltun qafas ichra gar qizil gul bitsa, bulbulg‘a tikondek oshiyon bo‘lmas emish. she’rni tahlil qilish jarayonida uning yuzaga kelishiga omil bo‘lgan hayotiy voqealarning tilga olinishi ham she’r mohiyatini anglab yetishda asosiy omillardan biri bo‘lishi mumkun navoiy she’riyati tuyg‘ular va fikrlarning yetukligi, tabiiyligi, favqulodda go‘zal va ta’sirchanligi, so‘z ma’nolarini kamalakdek tovlanishi bilan ajralib turadi. ko‘rgali husningni zoru mubtalo bo‘ldum sanga, ne balolig‘ kun edikim, oshno bo‘ldim sanga. har necha dedimki, kun- kundin uzay sendin ko‘ngul, vaxki, kun – kundin batarrak mubtalo bo‘ldim sanga. man qachon dedim, vafo qilg‘il manga, zulm aylading, sen qachon deding, fido bo‘lg‘il manga, bo‘ldum sanga. qay pari paykarga dersan telba bo‘lding bu sifat, ey pari paykar, ne qilsang qil, manga bo‘ldum, sanga. image2.png image3.png image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

5 / 10

lirik asarlarni tahlil qilish usullari - Page 5

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "lirik asarlarni tahlil qilish usullari"

mavzu:lirik asarlarni tahlil qilish usullari mavzu:lirik asarlarni tahlil qilish usullari bizda she’riy janrlar, lirik asarlar haqida yozilgan tadqiqotlar nihoyatda ko‘p. bu bejiz emas. aslida bizning adabiyotimiz tarixi tom ma’nodagi lirik asarlar tarixi desak, mubolag‘a bo‘lmaydi. klassik adabiyotimizdagi g‘azal ming yillar davomida tarovatini ko‘rsatadigan bir belgi, ko‘rsatgich bo‘lib kelganligi buning yorqin dalilidir. lirikaning o‘ziga xos xususiyatlari nimalardan iborat? dastlab shu savolga javob berib ko‘raylik. buning uchun nazariy kitoblarni varaqlashga to‘g‘ri keladi. biz “adabiyotshunoslik terminlari lug‘ati, adabiyotshunoslikka kirish, adabiyot nazariyasiga oid darsliklardagi ta’riflar bilan qiziqamiz. mana ular: jamol kamolda: “qadim yunonistonda lirika musiqa va raqs san’atl...

This file contains 10 pages in PPTX format (98.0 KB). To download "lirik asarlarni tahlil qilish usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: lirik asarlarni tahlil qilish u… PPTX 10 pages Free download Telegram