intonatsiya, so‘z va gap urg‘usining ifodali o‘qishdagi o‘rni

PPTX 10 стр. 492,4 КБ Бесплатная загрузка

10 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 492,4 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 10

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 10

mavzu:i̇ntonatsi̇ya, so’z va gap urg’usi̇ni̇ng i̇fodali̇ o’qi̇shdagi̇ o’rni̇ mavzu:i̇ntonatsi̇ya, so’z va gap urg’usi̇ni̇ng i̇fodali̇ o’qi̇shdagi̇ o’rni̇ intonatsiya ifodaviylikning asosiy vositasi bo‘lib, in-son hissiyotlari holatining rang-barang tovlanishlarini aks ettirishga xizmat qiladi. nutqda intonatsiya orqali eng murakkab tuyg‘ular, nozik kechinmalar va kayfiyat, holatlarini ham ifoda qilish mumkin.nutq jarayonidagi fikr-tuyg‘ular, maqsad va intilishlar, his-hayajonlar boshqalarga ovoz tovlanishlari orqali yetib boradi. muayyan istak, niyat, intilish, harakat natijasida yuzaga keluvchi ana shu ovoz tovlanishlari (ovoz o‘zgarishi) intonatsiya deyiladi. badiiy asar matnida intonatsiya turli tinish belgilari, she’riy asarlarda misralaming joylashishiga qarab belgilanadi, shuningdek, u asar mazmuni, muallif maqsadi, fikr-tuyg‘usi va kayfiyatidan tabiiy ravishda kelib chiqadi. asar g‘oyasini tushunishda intonatsiyaning o‘mi, ayniqsa, dramatik asarlarda o ‘ziga xoslik kasb etadi. badiiy asarlarda intonatsiyaning savol, xitob, darak, kinoya, g‘azab, ta’kid kabi turli his-tuyg‘ularni ifodalaydigan ko‘rinishlaridan foydalaniladi. yozuvchi va shoirlar ko‘pincha nutqning emotsional ta’sirchanligini yanada oshirish uchun xitob, undov va so‘roq mazmunini ifodalaydigan intonatsion-sintaktik gap qurilishlaridan foydalanadilar. shuning uchun bunday …

2 / 10

i ta’kidlaydigan bunday vositalarga inversiya, takror, anafora, parallelizm, ritorik murojaat, ritorik xitob kabi stilistik usullar kiradi.intonatsiyani yuzaga keltiruvchi vositalardan biri inversiyadir. inversiya lotincha so‘z bo‘lib, joyni almashtirish degan m a’noni bildiradi. inversiya – nutq bomaklarining grammatik normadan tashqari holatda qo‘llanishiga asoslangan stilistik usullardan biri hisoblanadi. so‘z bo‘g‘inlaridagi unli tovushlardan birining yoki gap tarkibidagi ayrim bo‘laklarning boshqalariga nisbatan kuchliroq ovoz bilan alohida ta’kidlab aytilishi u rg ‘u deyiladi. urg‘u so‘zlami to‘g‘ri talaffuz qilish va m a’noni to‘g‘ri anglashda muhim o‘rin tutadi.ko‘pgina lingvistik adabiyotlarda urg‘u, asosan, ikki tipga ajra-tib ko‘rsatiladi: so‘z urg‘usi va mantiqiy urg‘u. professor hasanboy jamolxonov “0 ‘zbek tilining nazariy fonetikasi” kitobida urg‘u haqidagi fikr-qarashlarga yanada aniqlik kiritib urg‘uni quyidagicha uch tipga ajratadi: l)so‘z urg‘usi; 2) sintagma urg‘usi; 3) ayiruv (ta’kidlov) urg‘usi! i. so‘z urg‘iisi tushgan bo‘g ‘indagi unli shu so‘zning boshqabo‘g ‘inlaridagi unli tovushlarga qaraganda kuchliroq va cho‘ziqroq talaffuz etiladi. 0 ‘zbek tilida so‘z urg‘usi, asosan, so‘zning oxirgi bo‘g …

3 / 10

ydi. bunday hollarda matnni ifodali o ‘qishga kirishishdan oldin shu so‘zlaming ma’nosini tushunish va urg‘u tushgan bo‘g‘inni aniqlash lozim bo‘ladi logik urg‘u lingvistik adabiyotlarda ba’zan gap urg‘usi, mantiq urg‘usi, mantiqiy urg‘u, ma’no urg‘usi nomlari bilan ham yuritiladi. har bir nutq bomagi, misra yoki bandda shunday muhim so‘zlar uchraydiki, ular shu bo‘lak, misra va bandning mag‘zini o‘zida aks ettiradi. bunday so‘zlar mantiqiy urg‘u olgan so‘zlar bo‘lib, ulami alohida ta’kidlash yoki ovozni kuchaytirish orqali ifoda qilinadi. matnda mantiqiy urg‘u olgan so‘zlar har doim ham aniq bilinib turmaydi. shu boisdan ham, asami ifodali o‘qishga kirishishdan oldin, matnni bir necha marta o‘qib, g‘oyaviy-badiiy xususiyatini aniqlash, muallif maqsadini tushunish lozim bo‘ladi. mantiqiy urg‘u olgan so‘zni izlayotganda badiiy asardagi uyushib kelgan va ma’noni kuchaytirish uchun qo‘ llangan takroriy so‘zlarga hamda ayrim gaplardagi ta’kidlovchi so‘zlarga alohida e’tibor berish kerak. odatda mantiqiy urg‘u olgan so‘zdan keyin qisqa pauza qilinadi. masalan: quyidagi she’riy parchalami o‘qib, mantiqiy urg‘u olgan so‘zlarga …

4 / 10

intonatsiya, so‘z va gap urg‘usining ifodali o‘qishdagi o‘rni - Page 4

5 / 10

intonatsiya, so‘z va gap urg‘usining ifodali o‘qishdagi o‘rni - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте все 10 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "intonatsiya, so‘z va gap urg‘usining ifodali o‘qishdagi o‘rni"

mavzu:i̇ntonatsi̇ya, so’z va gap urg’usi̇ni̇ng i̇fodali̇ o’qi̇shdagi̇ o’rni̇ mavzu:i̇ntonatsi̇ya, so’z va gap urg’usi̇ni̇ng i̇fodali̇ o’qi̇shdagi̇ o’rni̇ intonatsiya ifodaviylikning asosiy vositasi bo‘lib, in-son hissiyotlari holatining rang-barang tovlanishlarini aks ettirishga xizmat qiladi. nutqda intonatsiya orqali eng murakkab tuyg‘ular, nozik kechinmalar va kayfiyat, holatlarini ham ifoda qilish mumkin.nutq jarayonidagi fikr-tuyg‘ular, maqsad va intilishlar, his-hayajonlar boshqalarga ovoz tovlanishlari orqali yetib boradi. muayyan istak, niyat, intilish, harakat natijasida yuzaga keluvchi ana shu ovoz tovlanishlari (ovoz o‘zgarishi) intonatsiya deyiladi. badiiy asar matnida intonatsiya turli tinish belgilari, she’riy asarlarda misralaming joylashishiga qarab belgilanadi, shuningdek,...

Этот файл содержит 10 стр. в формате PPTX (492,4 КБ). Чтобы скачать "intonatsiya, so‘z va gap urg‘usining ifodali o‘qishdagi o‘rni", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: intonatsiya, so‘z va gap urg‘us… PPTX 10 стр. Бесплатная загрузка Telegram