tog’ay va suyak to’qimasi

PPT 2.4 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1468055240_62931.ppt mavzu: zich biriktiruvchi to’qima: mavzu: tog’ay va suyak to’qimasi reja: tog`ay to`qimasi. uning gistologik tuzilishi va tiplari tog`ay to`qimasining rivojlanishi va regeneratsiyasi. suyak to’qimasi suyak to’qimasining gistologik tuzulishi va tiplari suyak to’qimasining rivojlanishi va regeneratsiyasi tog`ay to'qimasi. tog'ay to'qimasi morfologik tuzilishiga, rivojlanishi va vazifasiga ko'ra boshqa to'qimalardan tubdan farq qiladi. u biriktiruvchi to'qimalar qatoriga kiradi va ular bilan birgalikda o`rganiladi. bunga sabab, to`g`ay organizmning embrional rivojlanishi davrida biriktiruvchi to'qimaiar hosil bo'ladigan e'mbrional to`qimadan, ya'ni mezenxima hujayralaridan tarqaladi, ya'ni organizrnning dastlabki ontogenez rivojlanishi davrida skelet suyaklarining aksariyati o'rnida oldin tog`ay to'qimasi paydo bo'ladi, so`ng ular suyak to`qimaga aylanadi.tog`ay organizmda tayanch, mexanik va biriktiruvchi vazifani bajaradi. odamda va sutemizuvchi hayvonlarda yetuk va yuksak darajada tabaqalangan bo`ladi. tuzilishi jihatidan qattiq to`qimalar qatoriga kiradi. qattiqligi jihatidan esa skelet suyaklaridan keyin ikkinchi o'rinda turadi. shuning uchun tog`ay to'qima tarkibida qon tomirlari va nerv tolalari kabi boshqa to’qimalar uchramaydi. tog'ayda moddalar almashinuvi uning ustini o'rab …

i. tog'ay to'qimasi ham boshqa biriktiruvchi to'qimalarga o'xshab to'qima hujayralari va oraliq moddadan tashkil topgan. hujayralar tarkibiga shakli yumaloq yoki ovalsimon tog`ay hujayralari (xondrositlar) va to'qimaning rivojlanishi hamda regeneratsiyasini ta`minlovchi xondrioplast hujayralar kiradi. hujayra oraliqlarini esa oraliq modda to`ldirib turadi. oraliq modda boshqa boshqa to'qimalardagiga nisbatan bu yerda ko'proq bo'ladi va tayanch hamda mexanik vazifalami bajaradi. vazifasi va morfologik tuzilishiga ko'ra uch xil tog'ay to'qimasi uchraydi: gialin, elastik va tolador tog'ay to'qimalar. hujayra va oraliq moddalarni quyidagicha klassifikasiya qilish mumkin. xondroblastlar—kam tabaqalangan yosh hujayra bo’lib,shakli yassi, o’rtasida bitta yadrosi bor. tog’ayning ustki pardasiga yaqin joyalrida ko’p uchraydi. xondroblast doim ko’payib turish xususiyatiga ega. ko’payish natijasida yangi tog’ay hujayralari –xondrositlar hosil bo’ladi. natijada tog’ay periferik qismiga qarab o’sadi. tog’ayning bunday o’sishiga periferik (oppazitsion) o’sish deyiladi. xondroblastlarning ikkinchi xususiyati hujayralararo modda—kollagen hosil bo’lishida ishtirok etishidir. kollagen hujayralararo modda bo’lib, uning tarkibida tropokollagen,elastin va tog’ayning asosiy moddasi uchraydi. xondroblast sitoplazmasida rnk ko’p, hujayra …

i ikkita yadrocha bo'ladi. elektron mikroskopda hujayra sitoplazmasida mitoxondriy, donador endoplazmatik to`r va yaxshi rivojlangan golji kompleksini ko'ramiz. yosh tog'ay hujaylarida mitoxondriylarning soni odatda ko'p bo'ladi, boshqa organoidlarning shakli ham aniq ko'rinadi. hujayralar qarib borgani sari mitoxondriylarning soni kamayib, organoidlarning shakli ko'rinmaydigan bo'iib boradi. hujayralarda sodir bo`ladigan bunday jarayon regressiv o`zgarish deyiladi. buning oqibatida hujayraning fiziologik vazifasi ham ancha pasayadi. tog`ay hujayralarining ximiyaviy tuzilishini tadqiq qilish uning tarkibida glikogenlar, lipidlar, fermentlar ya'ni ishqoriy fostafaza, lipaza va oksidaza fermentlari borligini ko'rsatadi. tog'ay to`qimasining hujayralararo moddasi. tog'ay to'qimasining hujayralararo moddasi kollagen (xondrin) va kamroq elastik tolalardan hamda asosiy amorf moddadan tashkil topgan, xondrin tolachalari ximiyaviy to'qima tarkibida uchraydigan kollagen tolachalarga o`xshaydi. mikroskopda oddiy nur yordamida ko'rinmaydi, uni ko`rish uchun tripsin, bariyli suv bilan impregnasiya qilish kerak. shunda tolachalarning to`rsimon shaklda joylashgani yaxshi ko'rinadi. tog`ay to`qimasining asosiy amorf moddasi protein va uglevoddan tashkil topgan, ular bir-biri bilan mustahkam birikishi natijasida tog`ayning asosiy moddasi …

rayon natijasida to'qima pishiqligini yo’qotadi. keyinchalik uning ichki qismlarida, ya`ni oziq modda yetib borishi qiyin joylarda kalsiy tuzlari yig'ilib, to'qimani yanada mo'rt, sinuvchan qilib qo`yadi. bu to'qima elastikligini yo'qotdi, degan so'zdir. tog`ay to'qimalari tarkibiy tuzilishi bilan ajralib turadi. xuddi shuning uchun ham tog'ay to'qimasi gialin tog'ay to'qima, e'lastik tog'ay to'qima, tolali tog'ay to'qimalarga bo'linadi. ularning uchalasi ham mikroskopik va ultramikroskopik tuzilishiga ko'ra bir tipdagi hujayralardir. biroq hujayralararo moddalari bir-biridan farq qiluvchi o`ziga xos xossalarga ega. ularning ana shu xususiyati tog`aylari bo'lib o'rganishni taqazo e`tadi. gialin (yaltiroq) tog'ay to'qima. gialin tog`ay organizmda uchraydigan tog`aylarning asosiy qismini tashkil etadi. gialin tog’ay nafas olish sistemasining havo o'tadigan naysimon qismi bilan embrion skeletining ko'pgina qismini tashkil etadi. bundan tashqari, qovurg'alarning to'sh suyagi bilan birikadigan joyda, uzun naysimon suyaklaming e'pifiz qismiari tutashadigan joylarda (metaepifizartog`ay), skelet suyaklarining bo`g`in yuzalarida uchraydi. bo'yalmagan tog'ay to'qima yaltiroq, och pushti bo'lib, tashqi tomondan biriktiruvchi to'qimadan iborat yupqa parda, ya'ni tog'ay …

mizuvchi hayvonlarda elastik tog`ay quloq suprasi hamda kekirdakning cho`michsimon va no`xatsimon tog`ay plastmkalarini tashkii etadi. shu bilan birga tashqi quloq yo`li, quloq nayi va eshitish nayining skeleti qurilishida material bo'lib xizmat qiladi. yangi fiksasiya qilingan elastik tog'ay sarg'ish bo`ladi. gistologik tuzulishiga ko'ra u gialin tog'ayga o'xshaydi. tashqi tomonidan tog`ay ustki parda bilan qoplangan. tabaqalangan yosh tog'ay hujayralar, xondrasitlar yuqoridagi tog'ayga o'xshab hujayra kapsulalarida bittadan yoki bir nechtadan guruh hosil qilib joylashadi. elastik tog'ayning boshqa tog'aylardan asosiy farqi hujayralararo moddasida kollagen tolachalardan tashqari ko'p miqdorda elastik tokchalar bo'lishidir. ular to`qimani egiluvchan qiladi. to'qimaning tog`ay ustki pardasiga yaqin joylashgan elastik tolachalar hech qanday chegarasiz, to'siqsiz hamisha bir-biriga o'tib turadi. elastik tog'ayning tarkibiy tuzulishidagi asosiy farq bunda oqsillar glikogen va xondrositin sulfatlar kam uchraydi, kalsiy tuzlari hech qachon yig`ilmaydi. shuning uchun hamma vaqt elastiklik xosasini saqlab turadi. tolali tog'ay to'qimasi — umurtqa pog'onalar orasidagi tog`ay disklarni hosil qiladi, zich biriktiruvchi to`qimaning gialin tog`ayga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "tog’ay va suyak to’qimasi"

1468055240_62931.ppt mavzu: zich biriktiruvchi to’qima: mavzu: tog’ay va suyak to’qimasi reja: tog`ay to`qimasi. uning gistologik tuzilishi va tiplari tog`ay to`qimasining rivojlanishi va regeneratsiyasi. suyak to’qimasi suyak to’qimasining gistologik tuzulishi va tiplari suyak to’qimasining rivojlanishi va regeneratsiyasi tog`ay to'qimasi. tog'ay to'qimasi morfologik tuzilishiga, rivojlanishi va vazifasiga ko'ra boshqa to'qimalardan tubdan farq qiladi. u biriktiruvchi to'qimalar qatoriga kiradi va ular bilan birgalikda o`rganiladi. bunga sabab, to`g`ay organizmning embrional rivojlanishi davrida biriktiruvchi to'qimaiar hosil bo'ladigan e'mbrional to`qimadan, ya'ni mezenxima hujayralaridan tarqaladi, ya'ni organizrnning dastlabki ontogenez rivojlanishi davrida skelet suyaklarining aksariy...

PPT format, 2.4 MB. To download "tog’ay va suyak to’qimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: tog’ay va suyak to’qimasi PPT Free download Telegram