muskul to’qimasi

PPTX 56 pages 29.2 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.2 MB

File type PPTX

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

6-mavzu. muskul to’qimasi. 7-mavzu. muskul to’qimasi. reja. 1. muskul klassifikatsiyasi. 2. ko’ndalang yo’lli muskul turlari. mushak to‘qimasi (textus muscularis) muskul bu — qisqarish xususiyatiga ega bo‘lgan, tirik organizmning u yoki bu bo‘lagini harakatga keltiradigan organ.mushak to'qimasi odam va hayvon organizmining harakatga kelishini ta’minlaydi. mushaklaring tuzilishi ularning bajarayotgan funksiyasiga moslashgan, ya’ni ularning shakli cho'ziq, uchlari tayanch tuzilmalarga tutashgandir. tuzilishi va bajarayotgan funksiyasiga ko'ra silliq, ko'ndalang targ'il (skelet), yurak mushagi va ba’zi a’zolarda uchrovchi maxsus mushak to'qimasi farq qilinadi. maxsus mushak to'qimasi kelib chiqishi, tuzilishi va vazifasiga ko'ra turlichadir. ko'ndalang-targ'il yurak mushagi hamda maxsus mushak to'qima — mioepitelial hujayralar (ter, sut va so'lak bezlarida uchrovchi hujayralar), ko'zning siliar va qorachig' mushaklari xususiy gistologiyaning tegishli boblarida keltirilgan ko'zning siliar va qorachig' mushaklari tuzilishi bo’yicha ko’ndalang yo’lli muskullar silliq muskullar ikkiyoqlama qiya muskullar organizmda joylashish holati bo’yicha ichki a’zolar muskullari yurak muskullari somatik muskullar kelib chiqishi bo’yicha ektodermal muskullar endodermal muskullar mezodermal muskullar funksiyalari …

2 / 56

muskul tolasiga ustki tomondan to‘rsimon shaklda prekollagen tolachalar kelib tutashadi. ularni ustki tomondan esa bazal membrana yopib turadi.har bir muskul tolachasi o‘ziga tegishli biriktiruvchi to‘qimadan iborat qavat bilan o‘ralib turadi. bu qavatga endomizium deyiladi. silliq mushak to'qimasi hujayra tuzilishiga ega. silliq mushak ko'pgina ichki organlar - me’da-ichak yo'li, tanosil organlari, tomirlar devorining shakllanishida qatnashadi. silliq mushak tuzilishi hamda funksiyasi bo'yicha ko'ndalang-targ'il mushakdan qancha farq qiladi. silliq mushaklar vegetativ nerv sistemasi tomonidan innervatsiya qilinadi va shu sababli kishi ixtiyoriga bo'ysunmaydi. yuqorida qayd qilinganidek, silliq mushak to'qimasi hujayra tuzilishiga ega bo'lib, cho'ziq, duksimon va tarmoqlangan bo'ladi. hujayraning o'lchamlari turlicha bo'ladi, ya’ni uzunligi 50—250 mkm, yadro sathining maksimal diametri 5—20 mkm. to'qimada bir-biriga yondoshib yotgan hujayralar qatlamlar hosil qiladi (90- rasm). a — ichak devorining silliq mushak qavati; в— alohida ajratilgan silliq mushak hujayralari (oddiy mikroskop ostida ko'rinishi); 1 — mushak qavatining bo'ylama kesimi; 2 —mushak qavatining ko'ndalang kesimi; 3 — silliq mushak …

3 / 56

ba’zi joylarda juda yaqinlashib tutashish nuqtalarini hosil qiladi. membranalaming bunday yaqinlashish joylari silliq mushak hujayralarining biridan ikkinchisiga qo'zg'alish o'tishiga xizmat qiladi, degan taxminlar bor. hujayra sitoplazmasida yadro, umumiy organellalar va miofibrillalar joylashadi yadro va organellalar hujayraning trofik apparatini tashkil etadi. silliq mushak hujayrasining yadrosi uning markazida joylashib, cho‘ziq oval yoki tayoqchasimon shaklga ega yadroning shakli qissarish paytida o‘zgaradi. unda ko‘p hollarda ikkita yoki undan ko'proq _yadrocha bo‘ladi. yadro yonida sust rizojiangan plastinkasnmon kompleks joylashadi. shu yerda hujayra markazi ham yotadi. mushak hujayrasida endoplazmatik to‘r sust rivojlangan. mitoxondriyalar kichik, shakli cho‘ziq, oz miqdorda bo'lib, sitoplazmada tarqoq joylashadi. ammo yadro yonida ulaming soni ko'proq bo'lishi mumkin. mitoxondriyalarning kristallari ko'ndalang-targ'il mushaklardagiga nisbatan kam. a — ichak devorining silliq mushak qavati; в— alohida ajratilgan silliq mushak hujayralari (oddiy mikroskop ostida ko'rinishi); 1 — mushak qavatining bo'ylama kesimi; 2 —mushak qavatining ko'ndalang kesimi; 3 — silliq mushak hujayra; 4— hujayra yadrosi; 5 — mushak hujayralari …

4 / 56

zluksiz miofibrillalar aniqlangan emas. hujayra sitoplazmasida bo'ylama joylashgan submikroskopik protofibrillalar mavjud bo'lib, ular tutamlar hosil qilmaydi. protofibrillalar yoki mikrofilamentlarning ikki turi farqlanadi: aktin va miozin. miozin protofibrillalar diametri 17 nm ga teng bo'lib, yo'g'on protofibrillalardir. aktin mikrofilamentlar nozik bo'lib qalinligi 7 nm ga teng. ikkala filamentlar ham mushak bo'shashgan holatda burchak hosil qilib yoki hujayra bo'yi bo'yicha joylashgan bo'lib mushak qisqarganda o'z joylashishini o'zgartiradi. silliq mushak hujayralarida ko'ndalang-targ'illik kuzatilmaydi, chunki filamentlar o'zaro tartibli joylashmagan. ular sarkomerlar hosil qilmaydi, plastinkalar ham topilmagan. silliq mushak hujayralarida ham tropomiozin, troponin va a-aktinin oqsillari topilgan. aktin oqsillarining sitolemmaga birlashgan qismida yoki aktin protofibrillaning o'rta qismida zich tanachalar uchraydi. zich tanachalar oddiy mikroskopda to'q dog' shakliga ega. zich tanachalar ko'ndalang-targ'il mushak tolasining z plastinkasida uchrovchi aktinin tutgani uchun, bu tanachalarni z plastinkaning analogi deb taxmin qilish mumkin, lekin ular betartib joylashtan. mushak qisqarish jarayonida xuddi ko'ndalang-targ'il mushakdagi singari aktin va miozinning o'zaro sirpanishi yuzaga keladi. …

5 / 56

oplangan. mushak hujayralarining bir-biriga tegib yotgan qismlarida tirqishli tutashish — neksuslar uchrab ular silliq mushak hujayralarining ma’lum guruhlari barobar qisqarishini ta’minlaydi. bazal membranaga biriktiruvchi to‘qima tolalari kirib to‘r hosil qiladi. mushak hujayralarining truppalari yoki muayyan qavatlari biriktiruvchi to‘qima qatlamlari bilan o ‘raladi. ana shu biriktiruvchi to‘qima sarkolemma bilan birga silliq mushak to'qimasining tayanch apparatini hosil qiladi. silliq mushak to'qimasi yaxshi taraqqiy etgan qon tomirlar sistemasiga ega. qon tomirlar to'qima ichida kapillyarlargacha tarmoqlanib, mushak hujayralari tutamlari orasidagi biriktiruvchi to'qima qatlamlarida kapillyarlar to'rini hosil qiladi. ko‘ndalang-targ‘il mushak to'qimasi ko‘ndalang-targ‘il mushak to'qimasi skelet mushaklarini, ovqat hazm qilish traktining ba’zi a’zolari (til, tanglay, qizilo'ngach bir qismi) mushaklarini, ko‘z mushaklarini, mimik va nafas olish mushaklarini hosil qiladi. yurak mushagi ko‘ndalang-targil mushak to'qimasining maxsus turi bo'lib, u haqda quyida maxsus fikrlar bayoni bor. ko'ndalang-targ'il mushak tolalarining tuzilishi. ko'ndalangtarg'il mushak to'qimasi tolalardan iborat bo'lib, ularning uzunligi bir necha santimetrgacha (12,5 sm), diametri 100 mkm gacha yetishi mumkin. …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "muskul to’qimasi"

6-mavzu. muskul to’qimasi. 7-mavzu. muskul to’qimasi. reja. 1. muskul klassifikatsiyasi. 2. ko’ndalang yo’lli muskul turlari. mushak to‘qimasi (textus muscularis) muskul bu — qisqarish xususiyatiga ega bo‘lgan, tirik organizmning u yoki bu bo‘lagini harakatga keltiradigan organ.mushak to'qimasi odam va hayvon organizmining harakatga kelishini ta’minlaydi. mushaklaring tuzilishi ularning bajarayotgan funksiyasiga moslashgan, ya’ni ularning shakli cho'ziq, uchlari tayanch tuzilmalarga tutashgandir. tuzilishi va bajarayotgan funksiyasiga ko'ra silliq, ko'ndalang targ'il (skelet), yurak mushagi va ba’zi a’zolarda uchrovchi maxsus mushak to'qimasi farq qilinadi. maxsus mushak to'qimasi kelib chiqishi, tuzilishi va vazifasiga ko'ra turlichadir. ko'ndalang-targ'il yurak mushagi hamda maxsus musha...

This file contains 56 pages in PPTX format (29.2 MB). To download "muskul to’qimasi", click the Telegram button on the left.

Tags: muskul to’qimasi PPTX 56 pages Free download Telegram