fonetika va fonologiya fonetikaning o'rganish sohasi va vazifasi

DOC 36.0 KB Free download

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1503121874_69017.doc fonetika va fonologiya fonetikaning o'rganish sohasi va vazifasi fonetika (grekcha phone â â«tovushâ», -tike â â«fanâ» so'zâlaridan) inson nutqini ifoda qilish uchun zarur bo'lgan tovushlar va ularning vositalari xaqidagi tilshunoslik sohasidir. nutq tovushlari va ularning vositalari bo'lgan bo'âg'in, urg'u, intonatsiya murakkab va ko'pqirrali xususiyatlar hisoblanadi va shu tufayli to'rt tomonlama o'rganiladi: 1) artikulyatsion ( fiziologik ) â tovushlarning talaffuzida nutq organlarining xizmati; 2) akustik ( fizik ) â nutq tovushlari va ularning vositalari fizik tebranishlar natijasidir; 3) eshitib his etish ( psixologik ) tomoni, ya'ni nutq tovushlari, bo'g'in, urg'u va intonatsiya eshituvchi tomonidan anglab his etiladi; 4) fonologik (yoki sotsial, funksional) jihatdan nutq tovushlari va ularning vositalari tildagi so'zlar, so'z formalari, iboralar va gaplarni bir-biridan farqâlash, ularning ma'nosini kengroq ochish uchun zarurdir. yuqoridagi to'rt tomonlama qarashni ba'zan artikulyatsion fonetika, akustik fonetika (u ba'zan eshitib his etish tomonini ham o'z ichiga oladi) va fonologiya nomlari bilan ham ataladi. ular nutq …

apparatlar yordamida nutq tovushlari, bo'g'in, urg'u va intonatsiyadagi artikulyatsion-akustik xususiyatlarni o'rganish sohasi eksperimental fonetika deb yuritiladi. yuqorida ko'rsatilgan fonetika turlarining barâchasi kuzatishlar yordamida til talaffuzidagi xususiyatâlarni ancha aniq tekshirilgan eksperimental fonetika natijalariga asoslanadi. agar fonetika tovushlarining hosil bo'lishi va ularning xususiyatlarini o'rgansa, uni segmental fonetika (â«segmentâ» so'zi nutq bo'lagi ma'nosini anglatadi) deyiladi. fonetika nutq tovushlaridan katta birliklarni, ya'ni bo'g'in, so'z va frazalarni o'rganish bilan ish tutsa, uni supersegmental fonetika yoki prosodika deb ataladi. fonetikaning to'rtinchi zaruriy soxasi hisoblangan fonologiya alohida fan sifatida ham qaraladi. bunday qarash fonologiyani ham ikkiga bo'lishni talab qiladi: 1) tovushlarning tildagi funksional tomonlarini o'rganish bo'limi â segmental fonologiya yoki fonemika, fonematika deb yuritiladi. 2) bo'g'in, urg'u va intonatsiyaning funksional alomatlarini o'rganish sohasi supersegmental fonologiya yoki prosodika deb ataladi. fonetika tilning boshqa bosqichlari va yaruslari bo'lgan morfologiya va sintaksis, leksika va stilistika bilan uzviy bog'liqdir. chunki tildagi barcha birliklar (so'z, so'z shakli, so'z birikmalari va frazalar) tovushlar …

logik fonetika yoki qiyosiy-tipoâloâgik fonologiya deb ataladi. masalan, rus, o'zbek va ingliz tillarining qiyosiy-tipologik fonetikasi yoki fonologiyasi kabi. tildagi tovushlarni yozma ravishda ko'rsatish uchun alohida belgilar mavjud bo'lib, uni transkripsiya deâyiladi. ushbu darslikda xalqaro fonetika assotsiatsiyasi taklif etgan transkripsiyaga asoslangan belgilardan foydalanildi. adabiyotlar 1. ðñð°ðºð¸ð½ ð.ð. ð¡ñð°ð²ð½ð¸ñðµð»ñð½ð°ñ ñð¸ð¿ð¾ð»ð¾ð³ð¸ñ ð°ð½ð³ð»ð¸ð¹ñðºð¾ð³ð¾ ð¸ ññññðºð¾ð³ð¾ ñð·ñðºð¾ð². ð., ðñð¾ñð²ðµñðµð½ð¸ðµ, 1989. 2. ðñð°ðºð¸ð½ ð.ð. ð¢ð¸ð¿ð¾ð»ð¾ð³ð¸ñ ñð·ñðºð¾ð² ð¸ ð¿ñð¾ð±ð»ðµð¼ð° ð¼ðµñð¾ð´ð¸ñðµñðºð¾ð³ð¾ ð¿ñð¾ð³ð½ð¾ð·ð¸ñð¾ð²ð°ð½ð¸ñ. ð., ðñññð°ñ ñðºð¾ð»ð°, 1989. 3. ðð±ð´ñð°ð·ð¸ð·ð¾ð² ð.ð. ð¢ð¸ð»ññð½ð¾ñð»ð¸ðºðºð° ðºð¸ñð¸ñ. i-òð¸ñð¼. ð¤ð¾ð½ðµñð¸ðºð° ð²ð° ñð¾ð½ð¾ð»ð¾ð³ð¸ñ. ii-òð¸ñð¼. ððµðºñð¸ðºð¾ð»ð¾ð³ð¸ñ ð²ð° ñðµð¼ð°ñð¸ð¾ð»ð¾ð³ð¸ñ. ðñð°ð¼ð¼ð°ñð¸ðºð°. ð¢ð¾ñðºðµð½ñ, ð£ð½ð¸ð²ðµññð¸ñðµñ, 1999. 4. ðð±ð´ñð°ð·ð¸ð·ð¾ð² ð.ð. ðð·ð±ðµðº ñð¸ð»ð¸ ñð¾ð½ð¾ð»ð¾ð³ð¸ññð¸ ð²ð° ð¼ð¾ññð¾ð½ð¾ð»ð¾ð³ð¸ññð¸. ð¢., 1992. 5. ðð±ð´ñð°ð·ð¸ð·ð¾ð² ð.ð., ð¨ðµñðµð¼ðµññðµð²ð° ð.ð., ðð°ð»ð¸ð·ð½ñðº ð.ð. ðð±ñðµðµ ñð·ñðºð¾ð·ð½ð°ð½ð¸ðµ. ð¢ð°ñðºðµð½ñ, ð£ð½ð¸ð²ðµññð¸ñðµñ, 2004. 6. ðñññð¾ð²ð° ð.ð£. ðñð¾ð¸ð·ð²ð¾ð´ð½ð¾ðµ ñð»ð¾ð²ð¾ ð² ñð²ðµñðµ ðºð¾ð¼ð¼ñð½ð¸ðºð°ñð¸ð²ð½ð¾ð¹ ñðµð¾ñð¸ð¸ ñð·ñðºð°. ð¢ð°ñðºðµð½ñ, ð¤ð°ð½, 1991. 7. ððµð»ð°ð½ð¸ð½ ð.ð. ðñð¸ñ ð¾ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ññð¸ðºð°. ð., ð¤ð»ð¸ð½ñð°, 2003. 8. ðñññð¹ ð.ð. ð¡ññð½ð¾ñññ ñð·ñðºð° ðºð°ðº ð¿ñð¾ð±ð»ðµð¼ð° ð¾ð±ñðµð¹ ð»ð¸ð½ð³ð²ð¸ññð¸ðºð¸. ð¡ð°ð¼ð°ñðºð°ð½ð´, 2004.

fonetika va fonologiya fonetikaning o'rganish sohasi va vazifasi - Page 4

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fonetika va fonologiya fonetikaning o'rganish sohasi va vazifasi"

1503121874_69017.doc fonetika va fonologiya fonetikaning o'rganish sohasi va vazifasi fonetika (grekcha phone â â«tovushâ», -tike â â«fanâ» so'zâlaridan) inson nutqini ifoda qilish uchun zarur bo'lgan tovushlar va ularning vositalari xaqidagi tilshunoslik sohasidir. nutq tovushlari va ularning vositalari bo'lgan bo'âg'in, urg'u, intonatsiya murakkab va ko'pqirrali xususiyatlar hisoblanadi va shu tufayli to'rt tomonlama o'rganiladi: 1) artikulyatsion ( fiziologik ) â tovushlarning talaffuzida nutq organlarining xizmati; 2) akustik ( fizik ) â nutq tovushlari va ularning vositalari fizik tebranishlar natijasidir; 3) eshitib his etish ( psixologik ) tomoni, ya'ni nutq tovushlari, bo'g'in, urg'u va intonatsiya eshituvchi tomonidan anglab his etiladi; 4) fonologik (yoki sotsial, fun...

DOC format, 36.0 KB. To download "fonetika va fonologiya fonetikaning o'rganish sohasi va vazifasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fonetika va fonologiya fonetika… DOC Free download Telegram