sintaktik uslubiyat sodda gaplar uslubiyati

DOC 115,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1452185356_63289.doc sintaktik uslubiyat sodda gaplar uslubiyati r e j a: 1. sintaktik uslubiyatning mundarijasi, maqsad va vazifalari. 2. sintaksisning stilistik imkoniyatlari. 3. ilmiy uslub sintaksisi elementlari. 4. so‘zlashuv uslubining sintaktik elementlari. 5. badiiy uslub sintaksisi elementlari. 6. sintaktik sinonimiya stilistik vosita sifatida. -gap bo‘laklari sinonimiyasi; -so‘z birikmasi doirasida sinonimiya; -gaplar sinonimiyasi: sodda gaplar sinonimiyasi, qo‘shma gaplar sinonimiyasi. 7. ifoda maqsadiga ko‘ra gap turlarining stilistik xususiyatlari. 8. tasdiq va inkor gaplarning qo‘llanishi. 9. bir tarkibli gaplarning stilistik xususiyatlari: -shaxsi aniq gap; -shaxsi noaniq gap; -shaxsi umumlashgan gap; -egasi topilmaydigan gap; -nominativ gap. 10. gap bo‘laklarning funktsional qo‘llanishi. 11. gapda so‘zlar tartibining stilistik vazifasi. 12. uyushiq bo‘laklarning stilistik vazifasi. 13. undalma stilistik vosita sifatida. 14. kirish bo‘laklarning va kiritmalarning stilistik xususiyatlari. 1. sintaktik uslubiyatning mundarijasi, maqsad va vazifalari. verli m.: «uslub so‘zga qaraganda ko‘proq gapda shakllanadi». gal’perin i. r.: uslubning o‘ziga xos belgilari uning sintaktik qurilishidadir. gvozdev a. n.: «sintaksisning stilistika uchun …

taksis vositalari esa badiiy nutq uchun xarakterlidir. ayrim sintaktik birliklar ma`lum funktsional stillarda keng qo‘llanib, boshqalari uchun esa tipik bo‘lmaydi. masalan, ergashgan qo‘shma gaplar, yig‘iq gaplar funktsional stilning bir ko‘rinishida ko‘p, boshqa ko‘rinishida esa kam qo‘llanadi. ammo bunday hollarda ham gapning konkret tipi, uning tuzilishi, leksik va morfologik tarkibi funktsional stillar uchun umumiy xarakterda bo‘ladi. ayniqsa, hozirgi o‘zbek adabiy tilida rivojlangan sintaktik hodisalar sinonimiyasi funktsional stil uchun tuganmas manbadir. 2. sintaksisning stilistik imkoniyatlari. sintaktik stilistika birliklarini belgilash bu sohaning predmetini belgilash demakdir. ritorika, poetika, adabiyot nazariyasida sintaktik figuralar deb atalgan qurilmalar stilistik snntaksis vositalari deb qaraladi. bundan tashqari, o‘rinli va original qo‘llangan sintaktik qurilmalar ham stilistik vositalar bo‘lib xizmat qiladi. antik ritorikadan boshlab sintaktik figuralar deb atalayotgan hodisalar (ritorik so‘roq, ellips, gradatsiya, band, anafora, epifora, takror, antiteza kabilar) badiiy-poetik sintaksis birliklari hisoblanadi. o‘zbek tili badiiy-poetik sintaksisi elementlari haqida fikr yuritilganda ham, shular tilga olinadi. o‘zbek tili taraqqiyotining hozirgi bosqichida funktsional …

hisoblanadi. ilmiy asarlar mulohaza va isbotdan iborat bo‘ladi. isbot aniq bayon qilinadi. buning uchun ifodaning to‘liq bo‘lishi lozim. shunga ko‘ra ham ilmiy matnlar uchun to‘liq gaplar xarakterli. bunda to‘liqsiz gap fikrning aniqligiga putur etkazadi. ilmiy ifodada logik izchillikni ta`minlovchi muayyan so‘z tartibiga amal qilish muhimdir. bunda o‘zbek adabiy tilining grammatik qurilishi talablariga rioya qilinadi. shu bilan birga, fikrni aniq, izchil ifodalash uchun ba`zan gap bo‘laklarining tartibini o‘zgartish ham mumkin. ilmiy nutqning o‘ziga xos belgilaridan yana biri unda qo‘shma gap, uning murakkab tiplarining keng qo‘llanishidir. qo‘shma gap komponetlari ko‘pincha semantik munosabatlarni aniqroq ifodalovchi bog‘lovchi va bog‘lovchi vazifasidagi boshqa vositalar orqali birikadi. juda ko‘p hollarda chunki, shuning uchun, shu sababli kabi bog‘lovchilar, shart mayli va ravishdosh shakllari, -dek affiksi kabilardan keng foydalaniladi. ilmiy uslubda passiv qurilmali gaplar, bir tarkibli gap tiplaridan egasi topilmaydigan gaplar keng ishlatiladi. ilmiy asarlarning isbot, xulosa qismlarida shunday ekan, aytiladi, deb ataladi, masalan, to‘xtab o‘taylik, diqqat qilaylik, diqqat …

or jihatdan adabiy til normalariga mos kelmaydigan qurilmalarining qo‘llaiishi mumkinligi ham uning xarakterli belgilaridan hisoblanadi. so‘zlashuv nutqi sintaktikasining o‘ziga xos belgilari uning nutq momentida shakllanishi bilan bog‘liq bo‘ladi. oddiy so‘zlashuvning asosiy sintaktik belgilari quyidagilar: 1.fikr ko‘proq to‘liqsiz gap shaklida ifodalanadi. 2.faqat kesimdan tashkil topgan to‘liqsiz gaplar ko‘p qo‘llanadi. 3. sifatdosh + emish, sifatdosh+ekan qurilmalari hamda tuslangan ravishdoshlar bilan ifodalangan gaplar ko‘p ishlatiladi. 4. maqol va hikmatli so‘zlar, turli xalq iboralari keng qo‘llanadi. 5. inversiya xarakterli. 5. badiiy uslub sintaksisi elementlari. badiiy nutq kommunikativ va estetik vazifa bajaradi. «badiiy uslubning boshqa uslublardan ajralib turadigan asosiy belgisi,— deb yozadi a. i. efimov,— uning estetik vazifasi, obrazliligi va ekspressivligidir». badiiy uslubning qo‘llanish doirasi juda keng bo‘lib, tematik va stilistik tomondan chegaralanmagan. bunda barcha uslub imko-niyatlaridan foydalaniladi, shu bilan birga, adabiy til normalaridan chekinilishi mumkin. badiiy uslub sintaksisi sifatlovchining keng qo‘llanishi, so‘z tartibida teskari, sub`ektiv tartibga keng yo‘l qo‘yilishi, ritorik so‘roq va undov gaplar, …

oirasida bo‘lishi mumkin. -gap bo‘laklari sinonimiyasi. odatda, gap bo‘laklarining har biri sinonimiya hosil qilishi mumkin. masalan: 1. bir tarkibli gaplarning bir turida kesim harakat nomi (o‘qish, o‘qimoq, o‘quv) hamda kerak, zarur, lozim, darkor kabi so‘zlarning qo‘shilishidan tashkil topgan qurilmalar bilan ifodalanadi. bular kesim sinonimiyasidir. qiyoslang: jasoratlariga ofarin o‘qimoq kerak. (0.) lekin zarur vaqtdagina tilga erk bermoq lozim. (0.) shuning uchun ularni g‘aflatdan uyg‘otish darkor. (0.) aql, fahm-farosat bi-lan ko‘ngilni yo‘lga solib turish kerak. (a. q.) ko‘makchili va kelishikli shakldagi to‘ldiruvchi va hollar sinonimiya hosil qiladi. to‘ldiruvchi sinonimiyasi: olim uchun vijdon ham o‘tkir ilm kabi zarur. (j. a.) olimga vijdon ham o‘tkir ilm kabi zarur. hol sinonimiyasi: abdulla sevinganidan sakrab yuboray dedi. (u. u.) abdulla sevingani uchun (sababli) sakrab yuboray dedi. -so‘z birikmasi doirasida sinonimiya. bunday sinonimiya ko‘proq tobe bo‘lak shakllari asosida hosil bo‘ladi. tobe bo‘lagi turli kelishik shakllari bilan ifodalangan so‘z birikmalari sinonimiya hosil qiladi: -bosh va tushum kelishiklari o‘rtasida: …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sintaktik uslubiyat sodda gaplar uslubiyati"

1452185356_63289.doc sintaktik uslubiyat sodda gaplar uslubiyati r e j a: 1. sintaktik uslubiyatning mundarijasi, maqsad va vazifalari. 2. sintaksisning stilistik imkoniyatlari. 3. ilmiy uslub sintaksisi elementlari. 4. so‘zlashuv uslubining sintaktik elementlari. 5. badiiy uslub sintaksisi elementlari. 6. sintaktik sinonimiya stilistik vosita sifatida. -gap bo‘laklari sinonimiyasi; -so‘z birikmasi doirasida sinonimiya; -gaplar sinonimiyasi: sodda gaplar sinonimiyasi, qo‘shma gaplar sinonimiyasi. 7. ifoda maqsadiga ko‘ra gap turlarining stilistik xususiyatlari. 8. tasdiq va inkor gaplarning qo‘llanishi. 9. bir tarkibli gaplarning stilistik xususiyatlari: -shaxsi aniq gap; -shaxsi noaniq gap; -shaxsi umumlashgan gap; -egasi topilmaydigan gap; -nominativ gap. 10. gap bo‘laklarning funktsiona...

Формат DOC, 115,5 КБ. Чтобы скачать "sintaktik uslubiyat sodda gaplar uslubiyati", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sintaktik uslubiyat sodda gapla… DOC Бесплатная загрузка Telegram