uslubiyat

DOCX 6 pages 20.8 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 20.8 KB

File type DOCX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

7-amaliy mashg’ulot mavzu: adabiy nutq va uning uslublari. reja: “1.uslubiyat. nutq uslublari. 2. ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik uslublar va ularning uslubiy xususiyatlari. 3.uslubni yaratuvchi leksik, fonetik, sintaktik vositalar. tayanch so‘zlar: ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik, vatan, vatanparvar, tinchlik, jasorat, qahramonlik, totuvlik, taraqqiyot, matonat, kuch, quvvat, ma’naviyat, erk, ozodlik, ona, yer, zamin mavzuning qisqacha bayoni o‘zbek tilshunosligining nisbatan yangi sohasi sanaladigan stilistika – uslubshunoslik til birliklarining aloqa vositasi sifatida muomala jarayonida turli soha va vaziyatda qo‘llanishi, nutqni tashkil qilish qonuniyatlari, til tizimidagi barcha vositalarning nutq jarayonidagi imkoniyatlari va ma’no nozikliklarini aniqlash bilan shug‘ullanadi. «stilistika – tilda mavjud bo‘lgan barcha vositalar – leksik, grammatik, fonetik vositalardan nutqda qanday foydalanish zarurligini, ma’lum bir tipdagi forma, so‘z va konstruksiyalardan qaysi birini qo‘llash muvofiq ekanini, yaxshi va eng muvofiq vositasini tavsiya etadi, norma qilib belgilaydi, nutqning turli stilistik qatlamlarida qo‘llanadigan vositalarni belgilab beradi. shunga ko‘ra, stilistika so‘z san’ati, ifoda vositalar haqidagi alohida bir fandir». …

2 / 6

ublаri quyidаgilаr: 1. оg‘zаki so‘zlаshuv uslubi 2. rublisistik uslub 3. bаdiiy uslub 4. rаsmiy-idоrаviy uslub 5.ilmiy uslub 1. so`zlashuv uslubi. uyda, ko`chada, insonlarning o`zaro so`zlashuvida qo`llanadigan uslub so`zlashuv uslubi deb ataladi. bu uslubning adabiy til me`yorlariga rioya qiladigan ko`rinishi adabiy so`zlashuv uslubi deb yuritilsa, bunday me`yorlariga rioya qilinmaydigan ko`rinishi oddiy so`zlashuv uslubi deb ataladi. so`zlashuv uslubidagi nutq ko`pincha dialogik shaklda bo`ladi. ikki yoki undan ortiq shaxsning luqmasidan tuzilgan nutq dialogik nutq deyiladi. so`zlashuv uslubida ko`pincha turli uslubiy bo`yoqli so`zlar, grammatik vositalar, tovushlar tushib qolishi, orttirilishi mumkin: kep qoling! obbo, hamma ishni do`ndiribsiz-da. mazza qildik. ketaqo-o-ol! so`zlashuv uslubida gapdagi so`zlar tartibi ancha erkin bo`ladi, piching, qochiriqlar, kinoyalar ko`plab ishlatiladi. ko`proq sodda gaplar, to`liqsiz gaplar, undalmali gaplardan foydalaniladi. so‘zlashuv uslubi. so‘zlashuv uslubi kishilarning kundalik norasmiy, erkin muomalalari doirasida til birliklarining o‘ziga xos amal qiluvidir. nutqda til unsurlarining ishtirok etishiga ko‘ra kitobiy uslub sifatida qaraluvchi ilmiy, rasmiy ish qog‘ozlari va publitsistik uslublarga so‘zlashuv …

3 / 6

rami? ko‘kmi? 2. so‘zlashuv nutqida til birliklari o‘zining ekspressivlik imkoniyatlarini keng namoyish qiladi. masalan, ulgurmaymiz deyishdan ko‘ra ulgurib bo‘pmiz, ulgurmoq qayoqda, ulgurib ham bo‘ldik kabi javob qaytarish bir muncha tabiiyroqdir. 3. ohangning ahamiyati nihoyatda katta bo‘ladi. nutqiy ohang og‘zaki nutqning amalga oshuvida til birliklaridan keyingi muhim hal qiluvchi vosita bo‘lib, nutqning tezligi pauza, ton, melodiya, tovush tembri, mantiqiy urg‘u va so‘z urg‘usi kabi intonatsiyaning ko‘rinishlari ma'noni farqlashda, uning qirralarini ajratib ko‘rsatishda, hayajonni kuchaytirishda katta xizmat qiladi. so‘zlashuv uslubi fonetik, leksik, grammatik o‘ziga xosliklarga ham ega. ommabop (publitsistik) uslub. tashviqot-targ`ibot ishlarini olib borishda qo`llanadigan uslub, ya`ni matbuot uslubi ommabop uslub hisoblanadi. soddalik, tushunarli bo`lish, ta`sirchanlik, adabiy til me`yorlariga rioya qilish bu uslubning asosiy belgilaridan hisoblanadi. ommabop uslubning radio, televidenieda ishlatiladigan ko`rinishi og`zaki ommabop uslub deyilsa, gazeta jurnallarda ishlatiladigan ko`rinishi yozma ommabop uslub hisoblanadi. bu uslubda ijtimoiy-siyosiy so`zlar ko`p qo`llanadi. nutq ta`sirchan bo`lishi uning ta`sirchan so`z va birikmalardan, maqol va hikmatli so`zlardan …

4 / 6

ollar (obrazlar) vositasida estetik ta`sir ham ko`rsatadi: o`lkamizda fasllar kelinchagi bo`lmish bahor o`z sepini yoymoqda.badiiy uslubda qahramonlar nutqida oddiy nutq so`zlari, sheva, vulgarizmlardan ham foydalaniladi. til materialini qamrab olish imkoniyatining kengligi, umumxalq tilida mavjud b ‘lgan barcha lug‘aviy birliklarning hamda boshqa vazifaviy uslub unsurlarining ishtirok etaverishi va ularning muhim bir vazifaga - estetik vazifani bajarishga xizmat qilishini badiiy nutq uslubining uchiga xos xususiyati deb qarash kerak b ‘ladi. badiiy adabiyot tili adabiy til bilan birga umumxalq tili boyliklarini ham qamrab oladi. ya'ni, asarning janr va mavzu shlabi bilan yozuvchining individual uslubiga bog‘liq holda badiiy nutqdan umumxalq tilidagi barcha lug‘aviy qatlamlar ishtirok etaveradi. masalan, adabiy tilda dialektizmlar, jargonlar, varvarizmlardan, dag‘al so‘zlardan, eskirgan so‘zlardan, oddiy so‘zlashuv tili elementlaridan foydalaning maqsadga munofiq bo‘lmagani holda ularni badiiy nutqda o‘rni bilan qo‘llash mumkin. badiiy adabiyot tilining o‘ziga xos xususiyatlaridan biri shuki, s ‘z san'atkorlari faqatgina umumxalq tilida mavjud bo‘lgan so‘z va iboralardangina foydalanib qolmasdan, ularni …

5 / 6

iy va grammatik xususiyatlari mavjud. badiiy uslubda so‘z ma'nolarining kengayishi, o‘zgarishi, ko‘p ma'noli bo‘lishi va hatto lug‘atlarda qayd etilmagan ma'nolar kasb etishi qonuniyat sanaladi. lug‘aviy birliklardan tashqari frazeologik birliklarning faol va keng ravishda ishlatilishi ham badiiy nutq uslubining asosiy belgilaridandir. badiiy uslubning grammatik xususiyatlariga nazar tashlasak, grammatik shaklning barcha ko‘rinishlari – sheva va tarixiy variantlari ham asarning mavzu talabi bilan qo‘llanaveradi. masalan: dunyo bo‘ldi chamanim manim, o‘zbekiston vatanim manim. badiiy nutq uslubida so‘z turkumlarini qo‘llashda ham o‘ziga xosliklar mavjud. masalan, sifatlarning ishlatilishi badiiy nutqda ot va olmosh kabi faoldir. olmoshlardan kishilik va ko‘rsatish olmoshlarining qo‘llanishi mahsuldordir. sonlar odatda aniq ma'nolarni anglatishi bilan birga ma’nosi kengaygan holda ham qo‘llanadi. undov va taqlid so‘zlar ham badiiy uslubda uchrashi xarakterlidir. badiiy uslub sintaktik xususiyatlari bilan ham boshqa uslublardan farqlanadi. badiiy nutq uslubida darak, so‘roq, buyruq gaplar matn sintaksisining ajralmas qismini tashkil qiladi. undov gaplar ham badiiy nutq uslubi uchun xarakterlidir. ular kitobxonga estetik …

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiyat"

7-amaliy mashg’ulot mavzu: adabiy nutq va uning uslublari. reja: “1.uslubiyat. nutq uslublari. 2. ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik uslublar va ularning uslubiy xususiyatlari. 3.uslubni yaratuvchi leksik, fonetik, sintaktik vositalar. tayanch so‘zlar: ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik, vatan, vatanparvar, tinchlik, jasorat, qahramonlik, totuvlik, taraqqiyot, matonat, kuch, quvvat, ma’naviyat, erk, ozodlik, ona, yer, zamin mavzuning qisqacha bayoni o‘zbek tilshunosligining nisbatan yangi sohasi sanaladigan stilistika – uslubshunoslik til birliklarining aloqa vositasi sifatida muomala jarayonida turli soha va vaziyatda qo‘llanishi, nutqni tashkil qilish qonuniyatlari, til tizimidagi barcha vositalarning nutq jarayonidagi imkoniyatlari va ma’no no...

This file contains 6 pages in DOCX format (20.8 KB). To download "uslubiyat", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiyat DOCX 6 pages Free download Telegram