adabiynutqvauninguslublari

PPTX 28 стр. 117,5 КБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 117,5 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

slayd 1 8-mavzu: adabiy nutq va uning uslublari. reja: 1. ilmiy uslub 2. badiiy uslub 3. so`zlashuv uslubi 4., rasmiy-idoraviy uslub 5. publitsistik uslub va ularning uslubiy xususiyatlari. tayanch so‘zlar:ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik, adabiy nutq, adabiy til, nutq madaniyati, uslubiyat. adabiy nutq – yozuvchilar, shoirlar, olimlar tomonidan ishlangan, qat’iy me’yorlarga ega bo`lgan nutq ko`rinishidir. adabiy nutqning muayyan sohadagi muloqot uchun moslashtirilgan, bir qator o`ziga xos xususiyatlari bilan farqlanib turadigan ko`rinishlari - uslublari mavjud. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko`rinishi nutq uslubi hisoblanadi. ayrim nutq uslubidagina qo`llani ladigan so`zlar uslubiy xoslangan so`zlar, bunday xususiyatga ega bo`lmagan so`zlar esa uslubiy betaraf so`zlardir. olim na’matakka ilmiy izoh bersa, shoir esa unga badiiy tus beradi, metafora, o`xshatish, jonlantirish, leksik vositalar bilan shoirona kuylaydi adabiy til paydo bo’lgunga qadar nutq madaniyati borasida amal qilgan talab va tasavvurlar adabiy til paydo bo’lgandan keyingi davr, ya'ni adabiy til bilan bog’liq …

2 / 28

ida saqlovchi va keyingi nasllarga etkazuvchi qurolga aylantiradi. adabiy tilda ijtimoiy va madaniy hayotning turli sohalariga oid boy bilimlar mujassamlangan bo’ladi. shuningdek, adabiy til abstrakt va mantiqiy fikrlashning amalga oshishida ham vosita vazifasini bajaradi. adabiy til vazifasining kengayishi, unda murakkab uslubiy tarmoqlanishning yuzaga kelishi adabiy til vosita va imkoniyatlarining rivoj topishini va boy bo'lishini taqozo qiladi. shu sababli ham adabiy til xalq tilining boshqa ko’rinishlariga nisbatan boy lug’aviy fondi, takomillashgan grammatik qurilishga egaligi hamda uslubiy tarmoqlarining rivoj topganligi bilan farqlanadi. ammo adabiy til normali tilgina emas, normalangan — mu-ayyan normalarga solingan tildir. normalanganlik, norma-lashga muhtojlik adabiy tilning muhim xususiyatlaridan biridir. adabiy tilning lug’aviy (so’z qo’llash) normalari, morfologik va sintaktik normalari, imloviy va talaffuz normalari mavjud. adabiy til normasi tabiiy shakllangan normalar bilan bir qatorda ongli ishlangan, ongli baholangan normalardan ham iboratdir. bu normalar muayyan grammatik qoidalar, darslik va qo’llanmalarda, leksikogra-fik tadqiqotlarda jamlangan bo’ladi. adabiy tilda yozuvchi va so’zlovchi shaxs mana …

3 / 28

ga amal qilishdan iboratdir. nutq madaniyati tushunchasining aniq mavjud hodisa ekanligi, ko’rib o’tilganidek, uning adabiy til va adabiy til madaniyati bilan bog’liqligida bo’lsa, ikkinchi tomondan, kishilarning kundalik nutqiy faoliyati bilan aloqadorligidadir. adabiy til va uning normativ vositalari, ulardan foy-dalanish haqidagi qoidalar barcha uchun bir xilda majburiy, yagona va umumxalqiydir. ularni har kim o’zicha, o’zi bilganicha o’zgartirib qo’llashi mumkin emas. masalan, kitob so’zini ba'zilarning kitop, boshqa birovlarning kitab yoki kutop tarzida noto’g’ri yozishiga yo’l qo’yilmaydi. shuningdek, yo’q, xol so’zlarini boshqa birovlarning jo’q, qol tarzida noto’g’ri talaffuz qilishiga ham yo’l qo’yilmaydi va b. demak, til madaniyatiga amal qilish o’sha tilda yozadigan yoki so’zlaydigan barcha kishilar uchun bir xilda tegishlidir. shu sababli ham nutq madaniyati sohasida yozma nutq madaniyati, og’zaki nutq madaniyati deyilgan tushunchalar mavjud. bu tushunchalar o’zida yozma va og’zaki nutq shakllari oldiga qo’yiladigan nutq madaniyati talablarini ifodataydi. yozma nutq doirasiga ilmiy nutq, rasmiy nutq, publitsisgik nutq, qisman badiiy nutq, shuningdek radio …

4 / 28

z ayniqsa, muhim o’rin tutadi. sahna nutqi nutqnnng yuqorida qayd qilingan ko’rinishlaridan dialogik xarakterga egaligi bilan ham farqlanadi. nutqiy turlarni ba'zan ijtimoiy tabaqalar va guruhlar tili nuqtai nazaridan nomlash ham uchraydi. chunonchi: o’qituvchilar nutqi, o’quvchilar nutqi, yosh-talabalar nutqi, bola nutqi (bog’cha bolalari nutqi) kabi. nutqning yuqorida keltirilgan xillari ham nutq madaniyatining asosiy talablariga bo’ysunadi. chunki ularning til asoslari ham adabiy til normalaridir. inson nutqi ikkiga bo‘linadi: 1. og‘zaki; 2. yozma. yozma nutq adabiy til normalariga va dramaturgiyaga bo‘ysunadi. og‘zaki nutq yozma nutqqa tayanadi va til orqali ifodasini topadi. bundan tashqari nutq so‘zlashuv vositasi bo‘lib, davlat va jamiyatning barcha sohalariga xizmat qiladi. nutq ta’lim tizimi, san’at, madaniyat tarmoqlarining turli yo‘nalishlariga ega. og‘zaki nutqning shakllari: monolog (bir kishining so‘zlashi), dialog (ikki kishi o‘rtasidagi muloqot), polilog (ko‘p kishilar o‘rtasidagi muloqot). yozma nutqning uslublari: so‘zlashuv, badiiy, ilmiy, publististik, rasmiy-idoraviy. yetuk inson bo‘lish uchun albatta, notiqlik san’atini egallash shart qilib qo‘yiladi. ana shu ehtiyoj tufayli …

5 / 28

rtikulyatsiya; 3. diksiya; 4. ovoz; 5. orfoepiya uslubiyat tilshunoslik fanining bir bo`limi bo`lib, nutq jarayonida til hodisalarining maqsadga, sharoitga va muhitga mos ravishda foydalanish qonuniyatlari bilan tanishtiradi. uslubiyatda uslublar, til vositalarining nutqda qo`llanish yo`llari, lug`aviy, frazeologik va grammatik birliklarning qo`llanish xususiyatlari o`rganiladi. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma`lum bir sohada qo`llanadigan, bir qancha o`ziga xos xususiyatlarga ega bo`lgan ko`rinishi adabiy til uslubi deyiladi. uslub orqali so`zlovchi shaxs narsalarga, voqealarga shaxsiy munosabatini aks ettiradi. adabiy tilning ijtimoiy hayotning ma’lum sohasi doirasida qo‘llaniladigan ko‘rinishi nutq uslublari deyiladi. nutq uslublari quyidagilar: og‘zaki so‘zlashuv uslubi rublisistik uslub badiiy uslub rasmiy-idoraviy uslub ilmiy uslub 1. so`zlashuv uslubi. uyda, ko`chada, insonlarning o`zaro so`zlashuvida qo`llanadigan uslub so`zlashuv uslubi deb ataladi. bu uslubning adabiy til me`yorlariga rioya qiladigan ko`rinishi adabiy so`zlashuv uslubi deb yuritilsa, bunday me`yorlariga rioya qilinmaydigan ko`rinishi oddiy so`zlashuv uslubi deb ataladi. so`zlashuv uslubidagi nutq ko`pincha dialogik shaklda bo`ladi. ikki yoki undan ortiq shaxsning luqmasidan tuzilgan nutq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "adabiynutqvauninguslublari"

slayd 1 8-mavzu: adabiy nutq va uning uslublari. reja: 1. ilmiy uslub 2. badiiy uslub 3. so`zlashuv uslubi 4., rasmiy-idoraviy uslub 5. publitsistik uslub va ularning uslubiy xususiyatlari. tayanch so‘zlar:ilmiy, badiiy, so`zlashuv, rasmiy-idoraviy, publitsistik, adabiy nutq, adabiy til, nutq madaniyati, uslubiyat. adabiy nutq – yozuvchilar, shoirlar, olimlar tomonidan ishlangan, qat’iy me’yorlarga ega bo`lgan nutq ko`rinishidir. adabiy nutqning muayyan sohadagi muloqot uchun moslashtirilgan, bir qator o`ziga xos xususiyatlari bilan farqlanib turadigan ko`rinishlari - uslublari mavjud. adabiy tilning ijtimoiy hayotdagi ma’lum soha doirasiga, ma’lum nutqiy vaziyatga xoslangan ko`rinishi nutq uslubi hisoblanadi. ayrim nutq uslubidagina qo`llani ladigan so`zlar uslubiy xoslangan so`zlar, bun...

Этот файл содержит 28 стр. в формате PPTX (117,5 КБ). Чтобы скачать "adabiynutqvauninguslublari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: adabiynutqvauninguslublari PPTX 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram