ilmiy uslub va uning xususiyatlari

DOCX 13 pages 46,3 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 46,3 KB

Fayl turi DOCX

Pages 13

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: ilmiy uslub va uning xususiyatlari. reja: 1. ilmiy uslub haqida tushuncha 2. qo‘shma gaplarning uslubiy xususiyatlari 3. adabiy nutq va uning uslublari. 4. badiiy nutq uslubi, uning xususiyatlari. fan-texnikaning turli tarmoqlariga doir ilmiy asarlar, darsliklar ilmiy uslubda yoziladi. mantiqlilik, aniqlik bu uslubga xos xususiyatlardir. ilmiy uslub aniq ma’lumotlar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalar (qoidalar, ta’riflar)ga boy bo‘lishi bilan boshqa uslublardan farq qiladi: yomg‘ir - suyuq tomchi holidagi atmosfera yog‘ini. tomchining diametri 0,5-0,6 mm bo‘ladi. ilmiy uslubda har bir fanning o‘ziga xos ilmiy atamalaridan foydalaniladi, bu uslubda so‘zlar o‘z ma’nosida qo‘llanadi, qoida yoki ta’rifning mazmunini ochishga xizmat qiladigan ajratilgan bo‘laklar, kirish so‘zlar, kirish birikmalar, shuningdek, qo‘shma gaplardan ko‘proq foydalaniladi. ilmiy uslub (yoki ilmiy bayon uslubi)da tabiat va ijtimoiy hayotdagi hodisalar aniq ta’riflanadi, tushuntiriladi. bu uslub o‘zining alohida maxsus vazifasiga ega ekanligi bilan ajralib turadi. ilmiy uslub ilmiy terminologiya bilan bog‘liq. odatda, terminlar ilmiy uslubning leksikasini tashkil qiladi. lekin ilmiy asarlar tili …

2 / 13

r ilmiy uslubda «so‘ngan, nursiz»holda ko‘rinsa, badiiy adabiyotda esa «jonli» tarzda namoyon bo‘ladi. masalan, uchar yulduz, somon yo‘li astronom uchun, avvalo, termin vazifasini o‘taydi, yozuvchi uchun esa bu so‘z birikmalari o‘xshatish yoki obrazli ifoda manbai bo‘lishi mumkin. odatda ilmiy uslubga mansub materiallar o‘z mazmuniga ko‘ra 2 turga bo‘linadi: 1.ilmiy tadqiqotlar. 2.ilmiy-ommabop asarlar. ilmiy tadqiqotlar biron-bir fan sohasidagi izlanishlarni qamraydi, uzoq yillar olib borilgan ijodiy mehnat samarasini ko‘rsatdi. masalan: oybekning «abdulla qodiriyning ijodiy yo‘li», i.sultonning «navoiyning qalb daftari», h.yoqubovning «adibning mahorati» kabi asarlar xudi shunday tadqiqotlardir. ilmiy ommabop asarlar hamma uchun tushunilishi qiyin bo‘lgan masalalarni sharhlaydi. bunday asarlarda iloji boricha murakkab atamalar qo‘llanmaydi. bu uslubda ham shevachilikka yo‘l qo‘yilmaydi. lekin bu ikki xillik ilmiy uslub umumiylik asosida bir-biriga bog‘liq bo‘ladi. xullas ilmiy uslub materialini o‘zaro tutashtiruvchi holatlar quyidagilar: 1.dalillarning aniqligi, mantiiqiy asosligi, tavsifiy izchilligi ilmiy uslubning barchasi uchun muhim hususiyatdir. 2. ilmiy terminlarining ko‘proq qo‘llanilishi bu sohaning harakteriga mosdir. 3. ilmiy …

3 / 13

raydi. shu fanga oid termnlar uchraydi. albatta, ilmiy texnik bayon ilmiy matematik bayondan yoki qat’iy ilmiy bayon ilmiy-ommabop bayondan ma’lum darajada farqlanadi. bu tafovutlar bayon qilish situatsiyasi va bayon qilish «materiali»dan kelib chiqadi. binobarin, ilmiy-texnik, ilmiy-ommabop, ilmiy-ommabop matematik bayonlar ilmiy uslubning ko‘rinishlari bo‘lgani uchun, ular ilmiy uslubga xos umumiy, yaxlit xususiyatlarga ega bo‘ladi. ilmiy uslubning barcha belgi-alomatlari ularning har birida o‘ziga xo sbir shaklda takrorlanadi. masalan, ilmiy uslubning ilmiy-ommabop variantida yozilgan biron fanga oid kitob, maqola va lektsiyalar shu fan masalalari bilan tanish bo‘lmagan kishilar uchun mo‘ljallanganda material ularga tushunarli shaklda bayon etiladi, fikr jonli va qiziqarli tushuntiriladi, ilmiy terminlar kam qo‘llaniladi, umuman tanish bo‘lmagan termin va mavhum formulalar o‘rniga aniq tasviriy materiallarga kengroq o‘rin beriladi. lekin ilmiy uslub bilan uning ilmiy-ommabop ko‘rinishi o‘rtasidagi bir xildagi tafovutlar ilmiy uslub tushunchasining bir butunligiga, yaxlitligiga putur etkazmaydi. monologik xarakterda o‘zbek ilmiy terminologiyasida oq tuproq, sariq tuproq kabi obrazli terminlar ko‘rinishidan obrazli tuyulsa …

4 / 13

ga oid tadqiqotlar mutaxassislar doirasida ko‘proq anglashilarli bo‘ladi. ilmiy uslub ilmiy faoliyat sohasiga xizmat qiladi. u asosan fan tili.asosiy vazifasi g‘oyalar faktlar qonuniyatlar hodislar va tushunchalar tizimi bilan aloqadorlikdir. bu axborotlar isbotlangan, dalillangan va umumlashganligi,yozma nutq shaklida nomoyon bo‘lishi uning o‘ziga xos xususiyatlaridir.axborotning holisligi va umumlashganligi,mantiqiy vap izchilligi,aniq va batafsilligi bu uslubga xosdir. bu uslubda avtor shaxsi ifodalanmaydi,buyoqdor so‘zlar uchramaydi.xar bir fan sohasiga oid shartli qisqartmalar va ramziy belgilar uchraydi. shu fanga oid termnlar uchraydi. ilmiy uslub vaqtda ahamiyatsiz ekanligi tufayli ilmiy uslub o'ziga xosligi (fan "abadiy haqiqatlari" gapiradi, chunki bu, tushunarli): o'tmish muxolifat va kelajak deyarli ketdi. ilmning muhim xususiyati - aniqlik. oddiy odamning ilmiy uslubi, albatta, birinchi navbatda atamalar bilan bog'liq. vazifaning asosiy xususiyati va ahamiyati katta miqdordagi mantiqiy ma'lumotga ega bo'lishidir. ilmiy uslub, shuningdek rasmiy, so'z tanlash va ulardan foydalanish juda izchil: u umumiy til so'z qismini toraytiradi, ular hissiy bo'lsa, o'ylab so'zlar uchun ruxsat bermaydi, non-adabiy …

5 / 13

muloqot o'rnatish mavjud emas unutmang ular terminologiyasi tizimini hosil qiladi. bu faktni ko'rib chiqish kerak, chunki terminologik birlikni uning bog'lanishini aniqlamasdan kiritish idrokni qiyinlashtiradi. tushunchalar bir-biriga mos kelishi, umumiy rasmga mos bo'lishi va alohida va ajralib turadigan faktlar bo'lmasligi kerak. axborot yakuniy tahlilda ilmiy bilim bo'lishi kerak. ilmiy uslubning morfologiyadagi ob'ektivligi va ajralmasligi (umumlashma) uning "tarafdorligi" da nutqning muayyan qismlariga va muayyan shakllardan alohida foydalanishda namoyon bo'ladi. ismlar eng ko'p ishlatiladigan chastotaga ega va ularning ko'pchiligi mavhum ma'noga ega bo'lgan ismga tegishli: vaqt, harakat, yo'nalish va boshqalar. ilmiy uslubda qisqa sifatlardan foydalanish boshqalarga nisbatan bir necha barobar (teng, mutanosib, o'xshash, qodir, mumkin, xarakterli, kunlik). ilmiy uslubning xususiyatlari ko'proq yoki kam darajada qat'iylik bilan namoyon bo'ladi. bu ko'pgina sabablarga bog'liq: janr va mavzu (texnik fanlar bo'yicha, til gumanitarlarga qaraganda ko'proq tartibga solinadi), lekin asosiy omil hali ham adresning omili. matn muallifi, u ilmiy ma'lumotlarni ma'lum emas, balki uning aql erishish istasa, …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "ilmiy uslub va uning xususiyatlari"

mavzu: ilmiy uslub va uning xususiyatlari. reja: 1. ilmiy uslub haqida tushuncha 2. qo‘shma gaplarning uslubiy xususiyatlari 3. adabiy nutq va uning uslublari. 4. badiiy nutq uslubi, uning xususiyatlari. fan-texnikaning turli tarmoqlariga doir ilmiy asarlar, darsliklar ilmiy uslubda yoziladi. mantiqlilik, aniqlik bu uslubga xos xususiyatlardir. ilmiy uslub aniq ma’lumotlar asosida chiqarilgan ilmiy xulosalar (qoidalar, ta’riflar)ga boy bo‘lishi bilan boshqa uslublardan farq qiladi: yomg‘ir - suyuq tomchi holidagi atmosfera yog‘ini. tomchining diametri 0,5-0,6 mm bo‘ladi. ilmiy uslubda har bir fanning o‘ziga xos ilmiy atamalaridan foydalaniladi, bu uslubda so‘zlar o‘z ma’nosida qo‘llanadi, qoida yoki ta’rifning mazmunini ochishga xizmat qiladigan ajratilgan bo‘laklar, kirish so‘zlar, kirish...

This file contains 13 pages in DOCX format (46,3 KB). To download "ilmiy uslub va uning xususiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ilmiy uslub va uning xususiyatl… DOCX 13 pages Free download Telegram