исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937)

DOC 60,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405921807_57032.doc мавзу: исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937) режа: 1. ибратнинг ҳаёт йўли 2. ибрат шеърияти 3. исҳоқхон ибратнинг илмий мероси 4. ибрат жадид адабиётига самарали ҳисса қўшган адиблардан бири 5. ибрат миллий уйғониш ва маърифатчилик ҳаракати йўлбошчиси сифатида 6. “тарихий маданият” асарида келажакнинг романтик акс эттирилиши адабиётлар 1. и.каримов. ҳалоллик ва фидоийлик фаолиятимизнинг асосий мезони бўлсин. тошкент, 1994. 2. б.қосимов. миллий уйғониш: жасорат, маърифат ва фидоийлик. тошкент, 2000 3. б.қосимов ва бошқалар. миллий уйғониш даври ўзбек адабиёти. тошкент, 2004 4. б.назаров ва бошқалар. хх аср ўзбек адабиёти. тошкент, 1999. 5. жадид адабиёти. тўплам. тошкент, 1995 6. ш. ризаев. жадид драмаси. тошкент, 1997 7. б.қосимов. исмоилбек гаспирали. тошкент, 1992 8. а. алиев. истиқлол ва маданий мерос. тошкент, 1997 9. о.шарафиддинов. ижодни англаш бахти. тошкент, 2004 2. туркистон вилоятининг газети. 1908 й 56 сон 3. исҳоқхон ибрат. луғати ситта алсина. т., ильин типографияси, 1901 2 б …

дилар. исҳоқхон дастлаб ҳижо усулига асосланган маҳалла мактабида ўқиди, аммо саводини онасининг қўлида чиқарди. ҳурбиби мактабдор бўлиб, ўз мактабида фақат қуруғ ёдлаш билангина чекланмай, қизларга ёзиш ва ҳуснихатни ҳа ўргатар эди. шунинг учун исҳоқхон онасини кўп асарларида устози сифатида ҳурмат билан тилга олади. 1878 йили у қўқондаги хих аср бошларида барпо этилган муҳаммад сиддиқ тунқатор мадрасасига ўқишга киради. исҳоқхоннинг қўқон мадрасаларида таҳсил кўрган йиллари (1878-1886) ўзбек адабиётида, маданий ҳаётда, маорифида катта ўзгаришлар содир бўлаётган даврга тўғри келади. унинг бу адабий-маданий ҳаётдан баҳраманд бўлганлиги шубҳасиз. у қўқон адабий муҳитининг йирик намоёндалари муқимий, фурқат, муҳйи, завқий, нодим, ҳазинийлар билан яқин алоқада бўлган, адабий мушоираларда иштирок этган. у ўқиш давомида буюк шарқ олимлари асарларини мустақил мутоалаа қилди, араб, форс ва рус тилларини чуқур ўрганди, рус ва ўзбек тилларида чиқадиган “туркистон вилоятининг газети”, “туркестанский ведомости” каби ҳамда туркистон ўлкасида янги тарқалаётган исмоилбек гаспиралининг “таржимон” газетаси билан биринчи марта қўқон мадрасасида ўқиб юрган кезлари танишди. …

иш насиб этмади. ҳурбиби ўпка шамоллаш касали билан жидда шаҳрида вафот этди. исҳоқхон шарқ мамлакатлари сафарига чиқишдан асосий мақсади, биринчидан, онасининг ҳажга олиб бориш ҳақидаги илтимоси бўлса, иккинчидан, чет эл ҳаёти, маданияти билан яқиндан танишиш, бу мамлакатларни ўз кўзи билан кўриш истаги эди: “умрим нақдини ҳавас бозорида кечирмак тақазоси-ла ўлуб, синним йигирма беш кечмиш экан, ҳавои тақазои муҳтарама душуб саёҳат этдум...” – деб ёзади у. исҳоқхон ибрат онасини жидда шаҳрида дафн этиб, шарқ мамлакатлари бўйлаб сафарини давом эттирди. шу билан бирга истанбул, софия, рим каби европанинг марказий шаҳарларида бўлди. анча вақт афғанистоннинг кобул, арабистоннинг жидда каби шаҳарларида истиқомат қилди. макка шаҳридан қизил денгиз ва ҳинд океани орқали ҳиндистонга келди. 1892-1896 йиллдар ҳиндистоннинг энг катта порт шаҳрларидан бомбей ва калкутта яшади. бу ерда кўп ишлатиладиган арбаъ лисон, яъни тўрт тилни: араб, форс, ҳинд-урду ва инглиз тилларни мукаммал ўрганди. исҳоқхон ибратнинг шарқ ва ғарб халқлари тилларини анча мукаммал билганлиги эътироф этиб, замондоши …

ади ва ризо фахриддиннинг “шўро” жўрнали фаолияти билан танишади. у оренбургга гауфман деган матбаачидан пулини 10 йил мобайнида тўлаш шарти билан литографик машина сотиб олади. осҳоқхон литографик машина билан ҳарфларни катта машаққатлар билан оренбургдан қўқонга поездда, қўқондан тўрақўрғонга туяларда олиб келади. 1905 йили ўзи қурдирган ҳаммом ўрнида чопхона ташкил қилди ва “матбааи исҳоқия” номи билан ишга туширди. ибрат “мақсад бу ишдан эрди оламға илм касри” деб таъкдлаганидек, бу матбаа ўз фаолиятини илм-маърифат тарқатишдан бошлади. унинг биринчи маҳсулти “санъати ибрат, қалами мирражаб бандий” савод чиқаришга бағишланган бўлиб, 1908 йили босмадан чиқди. бу тўғрида ўша йили матбаага мудирлик қилган охунзода абдурауф шаҳидий қуйидагиларни ёзади” “қобилият ва салоҳиятлари қавий, заковат ва фатонатлари жойида бўлган ғайратли талабалар ва ёш муаллимларимиз ва аҳли китобот ва ҳаттотларимизга таълим ва таълими китобот хусусида биринчи ҳадиямизни ожизона тақдим айладик”. бу асар савод чиқариш ва ҳуснихат намуналарини ўрганишда муҳим қўлланма вазифасини ўтаган. халқ ўртасида китоб ва ўқув қўлланмаларига бўлган …

ин ўз уйида анча бой кутубхона ташкил қилди ва уни “кутубхонаи исҳоқия” деб атади. исҳоқхон ибрат 1897-1924 йилларда узлуксуз тўрақўрғон қозиси лавозимида фаолият кўрсатди. қатор публицистик мақолаларида, шеърларида тузум иллатларини маҳаллий ва мустамлака амалдорларининг қабиҳ ишларини фош этди. ибрат ўғрилик, порахўрлик, зўравонлик билан шуғуланувчи ярамас одамларнинг қози ёки мингбоши бўлиб олишларига кенг йўл очиб берган чор ҳукумати қонун-қоидаларидан қаттиқ норозилигини дадил ифодалади. мунавварқори абдурашидҳонов беҳбудийнинг “ойна” журналида, исҳоқхонтўра ибрат тошкент жадидлари раҳбарлик қилган “садойи туркистон”, фарғонадаги “садойи фарғон” газеталарида ўз асарлари билан иштирок этди. исҳоқхон ибрат жаҳон илми ва маданиятида яратилган ҳар бир илғор янгиликдан ўз халқини баҳраманд этишга ҳаракат қилди. 1908 йили ташкил қилинган “фотографияи исҳоқия” 1910 йили тўрақўрғон аҳоли учун бунёд этилган истироҳат боғи буни тасдиқлайди. бу билан бирга у отасидан қолган катта ерни гулбоғ қилди, фаввора қурдурди 150 туп манзарали дарахтлардан хиёбон яратди, европа усулида катта иморат қурдурди. ибрат ҳаётининг сўнгги йиллари анча таҳликали ўтди. биринчидан, қарилик. …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937)"

1405921807_57032.doc мавзу: исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937) режа: 1. ибратнинг ҳаёт йўли 2. ибрат шеърияти 3. исҳоқхон ибратнинг илмий мероси 4. ибрат жадид адабиётига самарали ҳисса қўшган адиблардан бири 5. ибрат миллий уйғониш ва маърифатчилик ҳаракати йўлбошчиси сифатида 6. “тарихий маданият” асарида келажакнинг романтик акс эттирилиши адабиётлар 1. и.каримов. ҳалоллик ва фидоийлик фаолиятимизнинг асосий мезони бўлсин. тошкент, 1994. 2. б.қосимов. миллий уйғониш: жасорат, маърифат ва фидоийлик. тошкент, 2000 3. б.қосимов ва бошқалар. миллий уйғониш даври ўзбек адабиёти. тошкент, 2004 4. б.назаров ва бошқалар. хх аср ўзбек адабиёти. тошкент, 1999. 5. жадид адабиёти. тўплам. тошкент, 1995 6. ш. ризаев. жадид драмаси. тошкент, 1997 7. б.қоси...

Формат DOC, 60,5 КБ. Чтобы скачать "исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижоди (1862-1937)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: исҳоқхон ибратнинг ҳаёти ва ижо… DOC Бесплатная загрузка Telegram