uslubiyat. leksikografiya. etimologiya

DOC 36.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405770511_56728.doc mavzu: uslubiyat uslubiyat. leksikografiya. etimologiya reja: 1. uslubiyat ( stilistika) 2. leksikografiya etimologiya 3. uslubiyat ( stilistika) uslub- so’zlovchi va yozuvchining ifodalanayotgan fikrga, voqea, hodisaga shaxsiy munosabatidir. shu yo’l bilan ayni bir jumlada qo’shimcha sub’ektiv ( modal) mazmun ham ifodalanadi. nutq uslublari besh xil: so’zlashuv, rasmiy, ilmiy, ommaviy, badiiy uslub. 1. so’zlashuv uslubi- ona tilidagi bor imkoniyatlardan foydalanadi. 2. rasmiy-idoraviy ( ish qog’ozlari uslubi)- shaxslar bilan shaxslar orasidagi, shaxslar bilan davlat idoralari orasidagi ijtimoiy munosabatlarni ifodalashga xizmat qiladi: ariza, tilxat, adres, xat, telegramma, farmoyish, tarjimai hol rasmiy uslub ko’rinishlaridir. qisqalik, aniqlik, soddalik rasmiy ish qog’ozlari uslubining asosiy belgilaridir. ibora va jumlalar bir qolipda bo’ladi. so’zlar ko’chma ma’noda ishlatilmaydi. 3. ilmiy uslub-fan-texnika tilidir. ilmiy uslubning asosini atama, ta’rif, qoida, qonun va shartli belgilar tashkil etadi. bu uslub termin ( atama) lar bilan ish ko’radi. 4. ommaviy (ommabop, publisistik) uslub - matbuot, radio, teleko’rsatuvga xos bo’lgan tildir. 5. badiiy uslub- badiiy …

adi. ensiklopedik lug’atlarda so’zlar, birikmalar, ma’lum bir voqea-hodisalar izohlanadi. lingvistik lug’atlarda esa faqat so’zlar beriladi. lug’atlar qo’llanish doirasiga ko’ra ikki xil bo’ladi: umumiy lug’atlar va maxsus lug’atlar. umumiy lug’atlar barchaga mo’ljallangan bo’lib, ulardan turli soha vakillari foydalanishi mumkin. masalan: “imlo lug’ati”, “izohli lug’at”, “ruscha-o’zbekcha lug’at”. maxsus lug’atlar esa ma’lum bir soha vakillari uchun mo’ljallangan bo’ladi: “sinonimlar lug’ati”, “matematik terminlar lug’ati”. so’zligining bir til yoki bir necha tildan iborat bo’lishiga ko’ra tarjima lug’atlari va bir tilli lug’atlar farqlanadi. i.tarjima lug’atlarida bir tilning lug’aviy birligiga boshqa tildagi mos birlik beriladi. masalan, “o’zbekcha-ruscha lug’at”. ii. bir tilli lug’atlar (o’z til lug’atlari) ning so’zligi bir tilda bo’ladi. bir tilli lug’atlarning quyidagi turlari bor. 1. izohli lug’atda lug’aviy birliklarning (so’z yoki iboralarning) ma’nosi izohlanadi. lug’aviy birlik ko’p ma’noli bo’lsa, uning barcha ma’nolari beriladi va izohlanadi. “o’zbek tilining izohli lug’ati” 1981 yilda 2 jild holida nashr etilgan bo’lib, oltmish besh mingga yaqin so’z izohlangan. 2.. imlo …

tilining izohli frazeologik lug’atida frazeologik birliklar (iboralar) izohlanadi. sh.rahmatullayevning “o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati” 1978 yilda tuzilgan. 9.sinonimlar lug’atida sinonimlar izohlanadi. 10.omonimlar lug’atida omonimlar izohlanadi. 11.antonimlar lug’atida antonimlar ( qarama-qarshi ma’noli so’zlar) beriladi. 12.dialektal lug’atda o’zbek tilining dialekt va shevalariga xos bo’lgan so’zlar qayd etiladi. 13. terminologik lug’atda terminlar izohlanadi. 14. etimologik lug’atda so’zlarning kelib chiqishi, shakllanish tarixi yoritiladi. «o’zbek tilining etimologik lug’ati» 2000 yilda prof. sh. rahmatullayev tomonidan yaratildi. “o’zbek tilining izohli etnografik lug’ati”, “qo’shma so’zlar lug’ati” hali yaratilmagan. etimologiya etimologiya so’zlarning kelib chiqishi, shakllanish tarixini o’rganuvchi bo’lim. so’zlarning kelib chiqishini o’rganish quyidagilarda ahamiyatli: 1) so’zlarning lug’aviy ma’no ko’lamini yoritishda. 2) so’z o’zagini aniqlashda. 3) tilning tarixiy taraqqiyoti davomidagi o’zgarishlarni tahlil qilishda. masalan: dehqon so’zi yer ochib, ekin o’stiruvchi qishloq odamini bildiradi. bu so’z asli tojikcha bo’lib, deh-“qishloq”, qon- xon-hokim degan ma’nolarni bildiradi. qadimda mayda yer egalarini dehqon deyishgan. hozirda ”ekin-tikin ishlari bilan shug’ullanadigan odam” tushunchasini beradi. mehnat so’zi …

’quvchi bilimini boyitishga xizmat qiladi. 1. o’zbek tilidagi turkiy so’zlar asosan ikki bo’g’inli, qisman bir va uch bo’g’inli bo’lib, to’rt va undan ortiq bo’g’inli so’zlar juda kam. 2. bir bo’g’inli so’zlar qadimgi turkiy tilga mansub bo’lib, hozirgi o’zbek tili nuqtai nazaridan tub deb qaraladi. qadim turkiy so’zlar undosh- unli- undosh (sus) shaklida bo’lgan o’zaklarga asoslangan. 3. turkiy tillarga, jumladan o’zbek tiliga bir bo’g’in tarkibida ikki undoshning ketma-ket kelishi xos emas. o’zbek tilida uchraydigan berk, bo’rk, art burch, bo’rt so’zlari oxiridagi undosh aslida qo’shimcha sifatida keyin qo’shilgan: ber-ik-berk, bo’ru-k-bo’rk; ari-t-art, bur-uch-burch, bo’r-ut-bo’rt. 4. qadimgi turkiy tilda (o’zbek tilining dastlabki taraqqiyot bosqichida) so’z yasovchi qo’shimchalar hozirdagiga nisbatan ko’p va xilma-xil ko’rinishlarda mavjud bo’lgan. bugungi kunda ma’noli qismlarga ajratiladigan so’zlarning ko’pi qadimgi turkiy til davrida yasalgan. ayrim so’zlar etimologiyasiga e’tibor bering. qo’shiq- “ashula”. ko’cha tomonda childirma va qo’shiq eshitildi (parda tursun). qo’shiq1 so’zi qadimgi turkiy tilda “birlashtirish” ma’nosidagi qo’sh fe’liga-(u-g’ ot yasovchisini qo’shish …

uslubiyat. leksikografiya. etimologiya - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "uslubiyat. leksikografiya. etimologiya"

1405770511_56728.doc mavzu: uslubiyat uslubiyat. leksikografiya. etimologiya reja: 1. uslubiyat ( stilistika) 2. leksikografiya etimologiya 3. uslubiyat ( stilistika) uslub- so’zlovchi va yozuvchining ifodalanayotgan fikrga, voqea, hodisaga shaxsiy munosabatidir. shu yo’l bilan ayni bir jumlada qo’shimcha sub’ektiv ( modal) mazmun ham ifodalanadi. nutq uslublari besh xil: so’zlashuv, rasmiy, ilmiy, ommaviy, badiiy uslub. 1. so’zlashuv uslubi- ona tilidagi bor imkoniyatlardan foydalanadi. 2. rasmiy-idoraviy ( ish qog’ozlari uslubi)- shaxslar bilan shaxslar orasidagi, shaxslar bilan davlat idoralari orasidagi ijtimoiy munosabatlarni ifodalashga xizmat qiladi: ariza, tilxat, adres, xat, telegramma, farmoyish, tarjimai hol rasmiy uslub ko’rinishlaridir. qisqalik, aniqlik, soddalik rasmiy ish q...

DOC format, 36.0 KB. To download "uslubiyat. leksikografiya. etimologiya", click the Telegram button on the left.

Tags: uslubiyat. leksikografiya. etim… DOC Free download Telegram