sibir va uzoq sharq xalqlari

DOC 38,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405755297_56516.doc sibir va uzoq sharq xalqlari reja: 1.etnogenezi, tili va irki. 2.xujaligi va ijtimoiy tuzumi. 3.moddiy va ma'naviy madaniyati. tayanch suzlar: axolining etnik tarkibi. tub axoli tili va antropologik guruxlar. etnogenez va etnik tarixi muammosi. tarixiy-etnografik viloyatlar. xujalik-madaniy tiplar. janubiy sibir va lena xavzasi chorvadorlari, dexkonlari. tayga va tundra utrok ovchi-balikchilari. ovchi-luguchilar. arktikadagi dengiz xayvonlari ovlochilari. moddiy va ma'naviy madaniyati. oilaviy va ijtimoiy munosabatlarning uziga xos xususiyatlari. sibirning mustamlakaga aylantirilishi muammosi. sibirning bepoyon dashtlari, tayga va urmonlarida kadimdan 30 dan oshik turli elat va etnografik guruxlar yashaydi. ular fanda xujalik, madaniy xususiyatlariga karab bir necha tarixiy etnografik viloyatlarga bulingan: janubiy sibirning urmon dasht kismi: garbiy sibirning tayga va tundra buyi zonasi: oltoy-sayan kismi, urta sibir: amur-primorye ulkasi va shimoli-sharkiy chekka kismi. son jixatdan nisbatan kam xisoblangan maxalliy sibir xalklari juda katta xududga joylashgan. masalan, 328 mingdan ortik axoliga ega bulgan yokutlarning avtonom respublikasining xozirgi xududi fransiya xududiga nisbatan olti xissa …

an bglik maxsus ovchilik va buguchilik tipi dikkatga sazovor. shuni aloxida kayd kilish lozimki, sibir kadimdan ruslarni uziga jalb kilib kelgan. bu yerga xu1 asrdan boshlab yangi yerlarni ochuvchi ruslar tomonidan yul ochib berilgan edi. bir asr utmasdan sibirga kelgan ruslarning soni 150 mingdan oshib ketgan va maxalliy tub axoli soniga yakinlashgan. xozirgi davrda sibirda yashovchi 25 millionli axolining deyarli 90 foizi yoki tukiz kismi ruslar, ukrainlar va beloruslar. lingvistik jixatdan sibri xalklari bir necha til oilasi va turkumlariga eag. birinchi urinda eng kup sonli oltoy til oilasiga kiradigan elat va xalklar turadi. ularni uch turkumga bulish mumkin: turkiy, mugul va tungus-manjur tillari. eng katta turkiy til turkumiga oltoy-sayan xalklari (oltoyliklar, tuvaliklar, xakaslar, shurlar, chulimlar, tufalar yoki koragaslar), garbiy sibir tatarlari (barabin, ishim va tobolliklar), shimoliy sibirdagi yokutlar va dulganlar kiradi. mugul til turkumiga fakat buryatlar kiradi. tungus-manjur tillarida evenklar va ularga yakinlar ulchilar, uruchi va udegeylar, saxalindagi urukilar gapiradi. …

borib tarkaladi. neolit davriga kelib ibtidoiy ovchi va balikchi elatlar amur, yenisey, lena va ob kabi yirik daryo voxalarini, kamchatka va chukotkaning ichkari soxillarini xam eagallab olganlar. usha davrlardan xozirgacha yetib kelgan til turkumlari paydo bulgan. butun sharkiy sibirni yeniseydan oxot dengizigacha egallayu olgan “paleosiyoliklar” bir necha mustakil etnolingvistik birikmalardan iborat edi. ular uz navbatida turli tilda gapiradigan mayda turkumlarga bulingan. amur voxasining ancha kismini gilyaklar, oxot dengizi soxillari va kisman chukotkani koryak va chukchilarning ajdodlari, kamchtka va bering kirgoklarini eskimoslar, ob va yeniseyning yukori okmini ketlarga kardosh kabilalar, yukori lena va baykalbuylarini yukagirlar egallagan eid, ural buyi da ya'ni ob daryosining pastki va urta okimlarida eramizdan avvalgi u-111 ming yillikda ural til oilasiga oid ugor xalklari xam samodiylar joylashgan. mazkur elatlar ovchilik va balikchilik bilan shugullanganlar. janubiy sibir dahshtlarida neolit davrida turli ovchi kabilalari daydib yurganlar. eramizdan avvalgi 111 ming yilliklar bu yerda grabdan kelgan yevropoid tipidagi chorvachilik bilan …

om kilib kelgan. uning moxiyatini tularok tasavvur kilish uchun ayrim yirik xalklarning etnogenezi va etnik tarixi ustida kimkacha tuxtab utish zarur. sibirning nisbatan eng kup sonli xalklaridan yokutlar kadimiy etnoslardan biri xisoblanadi.ular uzlarini “saxa” deb ataydilar va yokutistonning tub axolisi bulib, lena daryosining urta okismida, janubiy oldan va vilyuyada, kisman olekmaning kuyi okimi va shimolning chekka rayonlarida joylashgan. ayrim gurux yokutlar krasnoyarsk ulkasining shimolida, magadan, saxalin va amur viloyatlarida xam yashaydilar. yokut etnosi asli eramizning 11 ming yillikning birinchi yarmida lena daryosining urta okimi xavzasida baykal soxilllaridan kelgan turkiy kabilalarning maxalliy paleosiyo va tungus tillaridagi elatlarni uziga singdirib yuborishi natijasida paydo bulgan. eng oxirgi elatlarning kuchib kelishi x1u-xu asrlarda ruy bergan. xvii asrlarda yokutlarning katta guruxlari lena, yana, mndigirka va boshka yirik daryolarning vodiylariga yoyilib, maxalliy kabilalar bilan aralashib ketganlar. yokutlarning etnik konsilidasiyasi xvii asrlarning 20-30 yillaridan ya'ni ulkani rossiyaga kushilish davridan keyin tugaydi. ikkinchi yirik xalklardan buryatlar xvii asrda …

y togi oraligidagi vodiylarda yashaydilar.boshka shimoliy xalklarning xam etnogenezi va etnik tarixi xam shunday murakkab. sibirning tabiiy-geografik sharoitiga moslashgan xlda kadimdan bir necha xujalik-madaniy tiplar paydo bulgan. oltoy – sayandagi buryatlar, yokutlar chorvachilik va dexkonchilik xujaligini yaratganlar. buryatlar kuchma chorvachilikka ega bulib, ot, kuy va tuya bokkanlar. baykal buyi buryatlari yarim kuchma chorvachilikni utrok dexkonchilik xujaligi bilan birga olib borganlar. x1x asrlardan boshlab ruslarning ta'siri ostida dexkonchilik xujaligi ancha rivjlangan. oltoyning togli va tayga ray onlarida yashovchi axoli ovchilik bilan shugullangan. yokutlar yakin davrgacha yarim kuchmanchi chorvachilik bilan bir katorda balikchilik va ovchilik xujaligiga ega bulganlar, shimoliy yokutlar esa kisman bugu xam saklaganlar. katta-kichik daryo voxalarida va tarmoklarida, dengiz soxillarida joylashgan nanay, ulchi, nivxi, koryak, itelmen, xanti-mansi va janubiy selkuplar utrok balikchi xujalik tipi vakillaridir. ularning butun xayoti va tirikchiligi balikchilikva kisman ovchilik bilan boglik bulgan. sharkiy sibirda yashovchi evenk, even, dulgan, tufalar, urmon neneslari, selkup va udegeylar ovchilik, buguchilik …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sibir va uzoq sharq xalqlari"

1405755297_56516.doc sibir va uzoq sharq xalqlari reja: 1.etnogenezi, tili va irki. 2.xujaligi va ijtimoiy tuzumi. 3.moddiy va ma'naviy madaniyati. tayanch suzlar: axolining etnik tarkibi. tub axoli tili va antropologik guruxlar. etnogenez va etnik tarixi muammosi. tarixiy-etnografik viloyatlar. xujalik-madaniy tiplar. janubiy sibir va lena xavzasi chorvadorlari, dexkonlari. tayga va tundra utrok ovchi-balikchilari. ovchi-luguchilar. arktikadagi dengiz xayvonlari ovlochilari. moddiy va ma'naviy madaniyati. oilaviy va ijtimoiy munosabatlarning uziga xos xususiyatlari. sibirning mustamlakaga aylantirilishi muammosi. sibirning bepoyon dashtlari, tayga va urmonlarida kadimdan 30 dan oshik turli elat va etnografik guruxlar yashaydi. ular fanda xujalik, madaniy xususiyatlariga karab bir necha ta...

Формат DOC, 38,0 КБ. Чтобы скачать "sibir va uzoq sharq xalqlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sibir va uzoq sharq xalqlari DOC Бесплатная загрузка Telegram