old osiyo xalqlari xõjaligi va madaniyati

DOC 11 sahifa 69,0 KB Bepul yuklash

11 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 69,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 11

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 11

old osiyo xalqlari xõjaligi va madaniyati. reja: 1.etnogenezi va etnik tarixi. 2.tili va irqi. 3.xujaligi va ijtimoiy tuzumi. 4.moddiy va ma'naviy madaniyati. garbiy yoki old osiyo xalklari katta tarixiy-etnografik viloyatni tashkil kiladi. unda joylashgan 20 ga yakin katta-kichik mamalkatlar 6 mln. kv.km. xududga, ya'ni butun kit'aning taxminan 15 foizidan ortik yerni egallaydi. axolisi 140 mln.dan ortik kishidan iborat yoki butun osiyo axolisining 6 foizini tashkil kiladi. ayrim mamlakatlarda axoli ruyxati mutlako utkazilmaganligi tufayli kishi soni xam taxminiy olinadi. 1977 yilgima'lumotlarga kaoraganda turkiyada 42 mln. kishi eronda 34 mln., afgonistonda 20 mln. ga yakin, irokda 12 mln., suadiyaarabistonida 8,8 mln., suriyada 8,8 mln. yaman arab respublikasida 7 mln., isroilda 3,5 mln., iordaniyada 2,9 mln., livanda 2,4 mln., yaman xalk demokratik respublikasida 1,8 mln., kuvaytda 1,1 mln. kishi, omon, kipr, birlashgan arab amirliklari, baxreyn va ktarda axoli soni bir mln. ga xam yetmaydi. regionning taxminan 80 foiz axolisi turkiya, eron, afgoniston, irok …

2 / 11

an 12 ta arab mamlakatlarida yashovchi xalklar kushni isroil, turkiya va erondagi arablar semit tillarida suzlashadilar. ammo adabiy va rasmiy davlat tilida suzlashadigan tiplar orasida fark bulib, xalk ichida asosan uch sheva fanda aniklangan semit tilidagi garbiy osiyo axolisining 30 foizini tashkil kiladi. eroniy tillarida forslar, pushtunlar, afgonlar, tojiklar, kurdlar, balujiylar, lurlar, baxtiyorlar, xazoriylar va boshka ayrim etnik guruxlar suzlashadilar.ular butun axolining 40 foiziga yakin kismini tashkil kiladi va 20 foizidan ortik axoli turkiy til oilasiga mansub. boshka tillarda gapiradigan xalklardan kiprdagi greklar, lazlar, xindlar va boshka elatlar xar xil til oilasigamansub vakillaridir. ammo garbiy osiyodagi xozirgi til turkumlarining bittasi xam maxalliy tub tillarga kirmaydi, semit-xomit, xindevropa va turk tillari kirib kelgunga kadarbu xududda kadimgi davlatlarda uzok utmishda yukolib ketgan tillar tarkalgan edi. shulardan tarixdda ma'lumkishumer, eamit, kassit, lulibey, kaspiy, kavkaz tillariga yakin bulgan xatti, xurrit va urartu tillaridir. semit-xomit tillari eramizdan avvalgi 1u ming yilliklarda garbiy osiyoga shimoliy afrikadan …

3 / 11

yilliklardayok dexkonchilik va chorvachilik rivojlana boshlagan. mesopotamiya va garbiy eronda eramizdan avval 4-5 ming yillar mukaddam irrigasiya dexkonchiligi paydo bulgan.finikiyaliklar yaratgan alfavit xozirgi yozuv sistemalarining negizidir. bu yerda eng kadimiy monoteistik dinlar: xristian, iudaizm va islom shakllangan. urta asrlarda xam yuksak madaniyat yaratgan arab, saljukiy va gaznaviy kabi yirik davlatlar xukmronlik kilgan. mazkur davlatlar turli elat va xalklar yashagan, xilma-xil etnoslarning almashinib aralashishi jarayoni doimo davom etib turgan. eramizdan avvalgi 1 ming yilliklarda paydo bulgan xind-yevropa tillaridagi xalklar garbiy osiyoning ancha kismini bosib olib midiya, persiya, keyinrok parfiya va boktriya kabi kudratli despotik davlatlarni yaratganlar. bu davlatlarda yashagan maxalliy elatlar bilan kelgindi etnoslarning aralashib ketishi okibatida kupchilik eroniy tillardagi xozirgi utrok xalklar (forslar, gilyonlar, mazandaronlar, kisman pushtunlar va tojiklar) va kuchmanchi elatlar (pushtunlarning bir kismi, kurdlar, lurdar, baxtiyorlar va xokazo) shakllangan. maxalliy axoli bilan vii1-vii1 asrlarda kirib kelgan arablarning aralashuvidan xozirgi arab millati paydo bulgan. x1-xii asrlarda kichik osiyoga bostirib …

4 / 11

uz xududidan xaydalib kushni yurtlarga kuchib ketgan , ularning urniga taxminan shuncha yaxudiylar turli mamlakatlardan kuchib kelgan. xozirgi garbiy osiyo xalklarining kupchiligi ijtimoiy-iktisodiy jixatdan turli darajada tursa xam va irkiy jixatdan fark kilsa xam uzok tarixiy davr ichida uzaro yakin munosabatda bulib, bir-birlariga utkazgan ta'siri natijasida madaniy-maishiy jixatdan umumiy xususiyatlarga xam ega bulib kolishgan. regionda eng kup millatli mamlakatlar eron va afgoniston xisoblanadi. maxalliy statistik ma'lumotlarga karaganda asli eronda 40 dan ortik turli xalklar yashaydi. tub axoli xisoblangan forslarbutun axolining yarmidan kamini tashkil kiladi. afgonistonda 30 ga yakin xalk yashaydi. butun janubiy va shimoli-garbida turkiy tillarda suzlashuvchi xalklar yashaydi. mamlakatda birinchi marta utkazilgan 1979 yilgi axoli ruyzatiga binoan afgonistonda 15.5 mln.dan ortik kishi istikomat kiladi. shulardan taxminan 55 foizi asli afgon (pushtun) lar, 19 foizi tojiklar, 9 foizi uzbeklar (asosan shimoliy kismida), 8 foizi xazariylar, 4 foizi choraymoklar, 3 foizi turkmanlar, kolgan 2 foizi boka elatlar va etnik guruxlardan. ayrim …

5 / 11

yasmik, poliz va sitrus ekinlari va bogdorchilik muxim urinni egallaydi. turkiyada asosiy urinni kishlok xujaligining soxasi xisoblangan gallachilik egallaydi. bu yerda baxori ekinlar keng tarkalgan, chunki sun'iy sugorish butun xaydaladigan yerlarning undan bir kismini tashkil kiladi. butun ekin maydonining 15foizida texnik ekinlar – paxta, tamaki, kand lavlagi yetishtiriladi. eronda ekiladigan maydonning 70 foiziga don ekinlari ekiladi, kolgani paxta, kand lavlagi, choy, tamaki va bogdorchilik bilan band. afgoniston sugorma dexkonchilik mamlakati bulib, axolisining 70 foizi kishlok xujaligi bilan shugullanadi. bu yerda texnika ekinlaridan yaxshi xosil olinadi, bogdorchilik yaxshi rivojlangan bulib, bundan tashkari bugdoy, kand lavlagi, paxta, sholi, arpa sabzavot va poliz ekinlari ekiladi. arab mamlakatlarida sitrus ekinlari keng tarkalgan. masalan, irok jaxon xurmo eksportining 80 foizini tashkil kiladi. bu soxada jaxonda 4-urinda turgan saudiya arabistonida 70 ga yakin xurmo turi mavjud bulib, ulardan xar yili 25o ming tnna xosil olinadi. ekiladigan maydonning 75 foizi xurmo daraxtlari bilan band. soxil buyida yashovchi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 11 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"old osiyo xalqlari xõjaligi va madaniyati" haqida

old osiyo xalqlari xõjaligi va madaniyati. reja: 1.etnogenezi va etnik tarixi. 2.tili va irqi. 3.xujaligi va ijtimoiy tuzumi. 4.moddiy va ma'naviy madaniyati. garbiy yoki old osiyo xalklari katta tarixiy-etnografik viloyatni tashkil kiladi. unda joylashgan 20 ga yakin katta-kichik mamalkatlar 6 mln. kv.km. xududga, ya'ni butun kit'aning taxminan 15 foizidan ortik yerni egallaydi. axolisi 140 mln.dan ortik kishidan iborat yoki butun osiyo axolisining 6 foizini tashkil kiladi. ayrim mamlakatlarda axoli ruyxati mutlako utkazilmaganligi tufayli kishi soni xam taxminiy olinadi. 1977 yilgima'lumotlarga kaoraganda turkiyada 42 mln. kishi eronda 34 mln., afgonistonda 20 mln. ga yakin, irokda 12 mln., suadiyaarabistonida 8,8 mln., suriyada 8,8 mln. yaman arab respublikasida 7 mln., isroilda 3,5 mln...

Bu fayl DOC formatida 11 sahifadan iborat (69,0 KB). "old osiyo xalqlari xõjaligi va madaniyati"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: old osiyo xalqlari xõjaligi va … DOC 11 sahifa Bepul yuklash Telegram