g’arbiy va markaziy afrika xalqlari

DOC 48.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405657981_56045.doc g’arbiy va markaziy afrika xalqlari r e j a: 1.irqiy qiyofasi va tillari. 2.xujaligi va moddiy madaniyati. 3.ma'naviy madaniyati. tayanch suzlar: garbiy sudan va bantu xalklari. “afrika yili”. dexkonchilik va chorvachilik. moddiy madaniyati. ijtimoiy tarakkiyoti xususiyatlari. mulkiy va sinfiy tabakalanish. ibtidoiy jamoaviy oilalari va sinfiy munosabatlarning tashkil topishi. luanti va benin (sobik dagomeya) davlatlari. kishlok jamoasi. tukimachilik va kunchilik. oila-nikox munosabatlari. ma'naviy madaniyati. din xalk san'ati. “podsho onasi”. poro ittifoki. ajdodlar ibodati. garbiy va markaziy afrikaga tabiati, etnik tuzilishi, tarixi va ijtimoiy-iktisodiy tarakkiyotining umumiy xarakteriga karab 24 mamlakat kiradi. etnik jixatdan bu yerda yashovchi xalklarning kupchiligi adabiyotda garbiy sudan va bantu xalklari degan nom bilan atalgan. bularning kupchiligi yakin davrlargacha yevropa davlatlarining mustamlakasi bulib kelgan. ayniksa ikkinchi jaxon urushidan keyin butun afrikani larzaga keltirgan milliy ozodlik xarakati juda kup xalklarning mustakil rivojlanishiga yul ochib berdi. tarixda “afrika yili” nomi bilan ma'lum. garbiy va markaziy afrika axolisi turli antropologik va …

digan barbar va tuareglar va chad turkumiga oid xauslar bilan birga niger-kordofa, nil-saxara, benue-kongolez til oilalariga oid juda kup xalk va elatlar keng territoriyaga joylashgan. markaziy afrikaning etnolingvistik kartasi anyaa yaxlit, umumiylikka ega, asosan bantu tillarida gapiradigan xalklardan iborat. bantu xalklari eramizdan avvalgi 1 ming yillikning urtalarida markaziy afrikada paydo bulib, bu yerda kadimdan yashab kelgan pigmey va bushmenlarni yerlarini tortib olib yashay boshladilar. xozir markaiy afrikada 32 mln. bantu xalklari yashaydi. shulardan eng yirigi baluba, bakonga, ovim bundu, bambundu. garbiy afrikada xausa va unga yakin tilda gapiradigan xalklar 10 mln. kishi, benue-kongolez tilida xam 1 mln., volt tilida – 8 mln, garbiy atlantik tilida 10 mln. kishidan iborat. markaziy afrika xalklarining an'anaviy mashguloti dexkonchilik va chorvachilik bulib, 80 foiz axolining xozirgacha asosiy tirikchilik manbai xisoblanadi. kishlok xujaligida jamoachilik munosabatlari saklanib kelmokda. maxalliy dexkonchilik tropik iklimga moslashgan, urmonlarni chopib, ochilgan yerga kul aralash motiga bilan ishlov berib ekin ekiladi. buz …

arim kuchmanchi turmush tarzida yashovchi bu xalklar asosan zebu, kichkina xukiz-idama, ot, tuya, kuy va echki bokib kun kechiradilar. janubiy kenglikning 10-gradus pastida gvinech savannasida koramol bokish mumkin emas, chunki sese pashshasi molga kirgin keltiradi. shuning uchun yulbe xalklarining kuchish territoriyasi xam mazkur kenglikning shimolida cheklangan. koramollar asosan sudan – soxil mamlakatlari – mali, yukori volta va nigeriyada mavjud. dexkonchilik xujaliklarida xam kisman mol saklanadi. garbiy va markaziy afrika axolisi turmush tarzi va tabiiy sharoitga moslashgan uylarda yashaydilar. barcha mamlakatlar asosan agrar xujalikka moslashganligi tufayli axolining kupchilik kismi kishloklarga joylashgan. ammo garbiy afrika kadimiy shaxar madaniyatiga ega bulib, bu yerda urta asrlardayok 70 ga yakin shaxar mavjud bulgan. regionda keyingi davrlarda shaxarlar kupayib, migrasion jarayon ancha kuchaygan. markaziy afrikada aksincha shaxarlar asosan sunggi vaktlarda paydo bula boshlagan, axoli migrasiyasi juda past. umuman regionning 70-80 prosent axolisi kishlokda joylashgan, ayrim mamlakatlarda xam kup (chadda 93 prosent, angola va zoirda 80-90 present, …

y jamoa uylarida erkaklar savat, buyra va boshka buyumlar tukiganlar, uymakorlik va xaykaltaroshlik kilganlar. jamoa sudi va boshka muxim masalalarni xal kilganlar. kishloklarda 2000-300 kishi yashagan. niger voxasida mingga yakin kishilik kishloklar xam mavjud. gvineya soxilida yashovchi xalklar yogochdan kurilib loydan urilgan tutburchak shaklida tekis somon tomli uylarda yashaydilar. masalan, yorubalarning uylari dirasimon kurilib eshiklari xovliga karab ochiladi. uylarning devorlari bezatilgan, ustunlarga uyma nakshlar berilgan.gana xalkida uylari ichkari va tashkariga bulingan, xovlilar devor bilan uralgan.kuchmanchi fulbe va tuareglar kuchishga kulay teri yoki chipta yopilgan chodirlar tiklaganlar. malidagi songai xalklari uziga xos somon chiptalar bilan egilgan chiviklarga berkitilgan uylarda yashaydilar. bunday uylarni toshkin davrlarida kuchirishga kulay bulgan. maxalliy axolining kiyimlari xam tabiiy sharoitga moslashgan. sudan – soxilliklarining erkaklari keng kuylak va sharovar (cholvir), ayollari yubkaga uxshash beldan yukori pasti tupikkacha bir necha marta uralgan rangli chitdan iborat kiyim kiyadilar. tog etaklarida yashovchi fulbe kabilalari sovukda kuylak- ishton kiyganlar, ustidan jun matodan …

ida ayollar ishtirok etgan. bosh xokim koshida saroyda oliy maslaxatchi bulib ayol kishi tayinlangan. u “podshoning onasi” deb e'lon kilingan, chinakam asl onasi esa ugli taxtga chikishi bilan katl etilgan. xvii asrda dagomeyada xatto ayollar gvardiyasi mavjud bulgan. erkaklardan tashkil topgan maxfiy ittifoklar matriarxat urugiga karama-karshi sifatida paydo bulib, sinfiy jamiyatga kelib murakkab funksiyani bajaradi. ular jamiyatga zur ta'sir etib, asosan zodagonlardan tashkil topgan va uning boshida maxalliy kirol turgan. sinfiy jamiyat sharoitida erkaklar ittifoki sodda davlat vazifasini bajargan. ular zurlik yuli bilan axolini vaximaga solib turganlar, solik tuplash, boylik orttirish, siyosiy dushmanlarni yukotishda katta rol uynagan. vaximali nikob va kiyimlarda daxshatli arvoxlar shaklida kutilmaganda paydo bulib uz kora niyatlarini amalga oshirganlar.unga kirish uchun murakkab, maxsus maktablarni tugatish zarur bulgan. masalan, liberiyadagi poro ittifokiga 12-14 yoshli bolalar kabul kilingan, maxsus ta'lim-tarbiya berilib, ogir sinovdan keyin a'zolikka utkazilgan. bola bir necha oy ukitilgan, unga jasorat kursatish, sabr-tokat kilishni, xar xil xunarni …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "g’arbiy va markaziy afrika xalqlari"

1405657981_56045.doc g’arbiy va markaziy afrika xalqlari r e j a: 1.irqiy qiyofasi va tillari. 2.xujaligi va moddiy madaniyati. 3.ma'naviy madaniyati. tayanch suzlar: garbiy sudan va bantu xalklari. “afrika yili”. dexkonchilik va chorvachilik. moddiy madaniyati. ijtimoiy tarakkiyoti xususiyatlari. mulkiy va sinfiy tabakalanish. ibtidoiy jamoaviy oilalari va sinfiy munosabatlarning tashkil topishi. luanti va benin (sobik dagomeya) davlatlari. kishlok jamoasi. tukimachilik va kunchilik. oila-nikox munosabatlari. ma'naviy madaniyati. din xalk san'ati. “podsho onasi”. poro ittifoki. ajdodlar ibodati. garbiy va markaziy afrikaga tabiati, etnik tuzilishi, tarixi va ijtimoiy-iktisodiy tarakkiyotining umumiy xarakteriga karab 24 mamlakat kiradi. etnik jixatdan bu yerda yashovchi xalklarning kupchi...

DOC format, 48.0 KB. To download "g’arbiy va markaziy afrika xalqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: g’arbiy va markaziy afrika xalq… DOC Free download Telegram