qadimgi turkiy tilning grafikasi

DOC 88,0 KB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1405746713_56446.doc qadimgi turkiy tilning grafikasi reja: 1. kadimiy turkiy til grafikasi xususiyatlari. 2. turkiy bitiglarda qullangan qadimgi yozuvlar. oârxun, uygâur, sugâdiy, moniy, biraxmiy yozuvlari va ularning oâziga xos jihatlari. tayanch tushunchalar. soâgâd yozuvini (hozirgi tojiklarning avlodlari)soâgâdlar qoâllagan. monaviy yozuvini bobillik moniy (217-273 milod) asos solgan moniy diniga mansub kohinlar qoâllagan. birahmiy - hind yozuvlari. oârxun va uygâur yozuvlari turkiy xalqlarga mansub. oârxun yozuvi. oârxun yozuvi turkshunoslikka va yozuv tarixiga oid asarlarda " oârxun-enisey yozuvi", "enisey- oârxun yozuvi", "sibir yozuvi", koâproq "turkiy run(a) yozuvi" deb yuritiladi. bunga oârxun harflarining qadimgi gsrman xalqlariga mansub run(e) deb ataluvchi yozuvga tashqi jihatdan bir oz oâxshashligi sabab boâlgan. bu yozuvning sharqda "dulbarchin" nomi bilan yuritilgani haqida mashhur filolog ibn arabshoh (1389-1450) oâzining "ajoyib-l-makdur fi navoyibi taymur" (tsmur falokatlarida qismatning kieikliklari) nomli asarida maâlumot berada. "xitoyda ulariing (turklarning - a.r.) "dulbarjin" deb ataladigap yozuvi bor. koârdim , harf qirq bitta. koâpligining sababi shundaki, ular [tovushlarning] qalin …

ining ahamiyati yoâk. shuning uchun bu harf ikki koârinishga ega. biroq ustki ilgak oângga, pastki ilgak chapga qaragan boâlib, bu oârxun yodnomalariga xos. ikkinchisida aksincha - ustki ilgak chapga va pastki ilgak oângga qaragan:. yenisey bitiglarida har ikkala koârinishi ham bor. bu harf til oldi e va til orqa a tonushini bildiradi. a yoki e ekanligini undosh tovushlarni ifodalovchi harflardan bilish mumkin .a harflari soâz boshida ishlatilmaydi. masalan, ata soâzida ikkita harf boâlib, birinchi t tovushini, ikkinchisi a tovushini bildiruvchi harf boâladi. boshqa yozuvdagi yodnomalarni ilmiy ravishda oâqishni taâminlash maqsadida transliteratsiya va transkripsiyadan foydalaniladi. transliteratsiya (harf agâdarish)da bitigdagi harflar, transkripsiyada esa tovush yoki fonemalar maxsus belgilar bilan aniq beriladi. demaq transliteratsiya yozuvni aniq aks ettirsa, transkripsiya talaffuzni aniq aks ettiradi. a harfining transliteratsiyasi uchun â belgisi kabul qilinadi. 2. i harfi, bu harf bir ilgakli tayokchadan iborat boâlib, ilgak yuqoriga va oâng tomonga qaragan: agar ilgak chapga qaragan boâlib yuqorida …

oâng tomoniga, yariidan yuqorisiga quyidagi ilgaklarda birlashtiriladi: ku11. uku harfi lablangan til oldi o va v unlilarini bildiradi. bu transliteratsiyada belgisi bilan ifodalanadi. 5. e harfi. bu harf oârxun yodgorliklarida yuq. buning shakli ayqashgan yoki yondashgan ikki yoy yoki burchakdan iborat. bu harf u tovushini bildiradi. quyidagi harflar lab undoshlarini bildiradi: /. pi harfi. bu harf i harfidan ilgagining chap tomonga qaraganligi bilan farqlanadi ] va a fonemasini anglatadi. pi harfi transkripsiyada ham transliteratsiyada ham, p harfi bilan ifodalanadi. harf faqat muayyan bir fonemani bildirganda transkripsiya bilan transli'geratsiya belgisi bir xil boâladi. p tovushining oldiga lablangan unli qoâshib talaffuz qilinadigan harf ham bor. oâp harfi boâlib, b k shakllariga ega. bu transliteratsiyada p harfi bilan beriladi. 2. a6 harfi. bu harfning asosiy koârinishi shaklida boâlib,enisey yodnomalarida tik va yotiq (6 ) shakllariga ega. ab harfi b fonemasining qalin variantini bildiradi. undoshlarning qalin variantini bildiruvchi harflarga esa ikki raqami qoâyib ifodalanadi. …

iteratsiyada t harfi bilan koârsatiladi. 3. ad harfi. bu harf d fonemasining qalin variantini bildiradi va shakliga ega. yenisey yodnomalarida ham shakliga ham ega. transliteratsiyada d bilan beriladi. 4. ed harfi â bu harf d fonemasining ingichka variantini anglatadi va x shakliga ega. yenisey yodnomalarda boshqa xil shakli ham bor.transliteratsiyada d bilan koârsatiladi. 5. as harfi. bu harf s fonemasining qalin variantini, baâzan sh ni bildiradi.transliteratsiyada s bilan beriladi. 6.es harfi.bu harf asosan s. fonemasining ingichka variantini anglatadi. 7.zi harfi. bu harf z fonemasini bildiradi va shakllarga ega. transkripsiyada ham, transliteratsiyada ham z bilan beriladi. 8. an harfi- bu harf n fonemasining qalin variantini anglatadi va )...] shakliga ega. yenisey yodnomalarida oângga ochilgan koârinishi ham bor. transliteratsiyada n bilan koârsatiladi. 9. en harfi. bu harf n fonemasining ingichka variantini bildiradi va shakllarga ega. transliteratsiyada n harfi bilan ifodalanadi. 10.ar harfi.bu harf r fonemasining qalin variantini ifodalaydi va shakllarga ega.. ar …

irinchisi asosiy element boâlib, bu harflarning hamma koârinishlarida saqlanadi va tovushni shu element ifodalaydi. ikkinchisi, ulagich chiziqchalardan iborat boâlib, bular harflarni harflarga qoâshish paytida paydo boâladi. uchinchisi, tugallovchi chiziq boâlib, bu harfning alohida yoki oxirgi koârinishida oâzak negiz va qoâshimchalar oxirida paydo boâladi. adabnyotlar: 1r.abdurahmonov,a.rustamov.qadimgi turkiy til.t.:oâqituvchi.1982y 3-6 betlar 2.s.a.baskakov. vvedeniye v izucheniye tyurkyokix yazñkov. m-1962 str 113-117 3.s.b.malov. pamyatniki drevnetyurkskoy pismennosti m -l 1951str. 96-97 4. d.m.nasilov. izucheniye pamyatnikiâ» drevne uygâurskogo yazñka v otechestvennom vostokovedenii. tyurkologicheyokiy sbornik m 1970 str. 93 5. www.ziyonet.uz

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Faylni Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"qadimgi turkiy tilning grafikasi" haqida

1405746713_56446.doc qadimgi turkiy tilning grafikasi reja: 1. kadimiy turkiy til grafikasi xususiyatlari. 2. turkiy bitiglarda qullangan qadimgi yozuvlar. oârxun, uygâur, sugâdiy, moniy, biraxmiy yozuvlari va ularning oâziga xos jihatlari. tayanch tushunchalar. soâgâd yozuvini (hozirgi tojiklarning avlodlari)soâgâdlar qoâllagan. monaviy yozuvini bobillik moniy (217-273 milod) asos solgan moniy diniga mansub kohinlar qoâllagan. birahmiy - hind yozuvlari. oârxun va uygâur yozuvlari turkiy xalqlarga mansub. oârxun yozuvi. oârxun yozuvi turkshunoslikka va yozuv tarixiga oid asarlarda " oârxun-enisey yozuvi", "enisey- oârxun yozuvi", "sibir yozuvi", koâproq "turkiy run(a) yozuvi" deb yuritiladi. bunga oârxun harflarining qadimgi gsrman xalqlariga mansub run(...

DOC format, 88,0 KB. "qadimgi turkiy tilning grafikasi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: qadimgi turkiy tilning grafikasi DOC Bepul yuklash Telegram