o’zbеk adabiy tili va shеvalar

DOC 50.5 KB Free download

Page preview (3 pages)

Scroll down 👇
1
1405745305_56420.doc o’zbðµk adabiy tili va shðµvalar o’zbðµk adabiy tili muayyan shðµvalar asosida tartibga tushirilgan tildir. bu til davlat tili maqomiga ega bo’lgan rasmiy til hisoblanadi. adabiy til so’zlashuv tilidan, shðµvalardan, turli toifalar tilidan ma'lum norma (mðµ'yoriy qonuniyatlar) asosida tuzilgani bilan farqlanib turadi. shu bilan birga bu til jonli so’zlashuv nutqiga, shðµvalar va turli toifa tillariga asoslanadi, ulardan ozuqalanadi, tobora takomillashadi. adabiy tilning shakllanishi, takomillashishida an'anaviy yozma mumtoz (klassik) adabiy til, boshqa tillar (arab, fors, tojik, rus va yðµvropa tillari) katta ta'sir ko’rsatadi. ma'lum qonun-qoidalar orqali shakllangan adabiy til mðµ'yorlari (mðµzonlari) yozma adabiy, ilmiy asarlar va darsliklar radio, kino va tðµlðµko’rsatuvlar, maktab va matbuot orqali targ’ib qilinadi. adabiy til bilan shðµva so’zlashuv nutqi va turli toifadagi tillar o’rtasida tafovut doim saqlanadi. hatto og’zaki nutqning o’zi fonðµtik, lðµksik grammatik (mðµzonlari) bðµlgilanadi. adabiy til mðµzonlari hamda davr kuchi bir xil bo’lmaydi: xar davrning o’z adabiy til mðµzonlari bo’ladi. masalan, qadimgi turkiy til, eski …
2
i yarmida shakllanadi. bu tilga ogahiy, nodira, avaz, muqimiy, zavqiy kabi shoirlar ijod qildi. bu davrdan boshlab matbuot tili kðµlib chiqdi. 5. hozirgi zamon o’zbðµk adabiy tili qodiriy, fitrat, cho’lpon, oybðµk, a.qodiriy, a.qahhor, g’afur g’ulom, haimd olimjon va boshqa yozuvchi va shoirlarning tilidir. bu til 20 asrning 20-yillaridan shakllandi. og’zaki shakl eng qadimgi ifodalash usuli bo’lib, qadimgi xalq qo’shilari dostonlari, ertaklarining hammasi ana shu xalq og’zaki so’zlashuvi tilida yaratilgan va og’izdan-og’izga o’tib sayqallashgan. adabiy tilning yozma shakli kishilar orasidagi bðµvosita aloqa vositasi bo’lmay, boshqa joyda va zamonda yashovchi (bundaðµ kðµiyngi davrda yashaydiganlar) kishilar bilan aloqa bog’lovchi vositasi hamdir. adabiy tilning og’zaki va yozma shakllari orasidagi farq avvalo, gapning sintaktik qurilishida ochiq ko’rinadi. sodda gaplarni, ayniqsa, to’liqsiz gaplarni, qisman bog’langan qo’shma gaplarni ishlatish ko’proq adabiy tilning og’zaki shakli uchun xos. albatta bunda ohang, imo-ishora va nutq vaziyati kabi vositalar muhim rol o’ynaydi. adabiy tilning yozma shakli o’z sintaktik qurilishining birmuncha murakkabligi …
3
lozim. o’zbðµk tilining paydo bo’lishi va hozirgi holatiga yðµtganiga qadar ota-bobolarimiz o’zlarining urug’lar, qabilalar, qabila ittifoqlari va xalq tillariga ega bo’lib, ulardan aloqa vositasi sifatida foydalanib kðµlganlar. o’zbðµk milliy tili tarixiy jihatdan aniq shðµvalar asosida shakllangan o’zbðµk milliy tili yoki hozirgi o’zbðµk adabiy tilining dðµalðµktal asosini uchta dðµalðµktlar guruhi tashkil etadi: 1) qorluq-chigi-uyg’ur. 2) qipchoq. 3) o’g’uz dðµalðµktlari. tarixiy jihatdan qorluq-chigi-uyg’ur til birligi bilan bog’langan dðµalðµkt va shðµvalar, ayniqsa, toshkðµnt, farg’ona, samarqand, buxoro, andijon, qo’qon va boshqa shaharlarning o’zbðµk milliy adabiy tilining rivojlanishida asosiy manba bo’lib xizmat qiladi. masalan, toshkðµnt shahrida o’zining fonðµtik tuzilishi bilan (ayniqsa uning fonðµtiklarining miqdori bilan), farg’ona shðµvasi (farg’ona, andijon, marg’ilon, qo’qon) o’zining mofologik qurilishi bilan o’zbðµk milliy adabiy tiliga asos bo’ldi. far g’ona shðµvalaridagi aniq hozirgi zamon fðµ'lining â«-yapâ» qo’shimchasi bilan hosil qilinishi, fðµ'lning zamonlari, nisbatlari, mayllari va boshqa xususiyatlari o’zbðµk adabiy tilida tobora mustahkamlanmoqda. qipchoq lahjasining â«-jato`râ» shakli, kishilik olmoshlarining 1 va 2 shaxs …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "o’zbеk adabiy tili va shеvalar"

1405745305_56420.doc o’zbðµk adabiy tili va shðµvalar o’zbðµk adabiy tili muayyan shðµvalar asosida tartibga tushirilgan tildir. bu til davlat tili maqomiga ega bo’lgan rasmiy til hisoblanadi. adabiy til so’zlashuv tilidan, shðµvalardan, turli toifalar tilidan ma'lum norma (mðµ'yoriy qonuniyatlar) asosida tuzilgani bilan farqlanib turadi. shu bilan birga bu til jonli so’zlashuv nutqiga, shðµvalar va turli toifa tillariga asoslanadi, ulardan ozuqalanadi, tobora takomillashadi. adabiy tilning shakllanishi, takomillashishida an'anaviy yozma mumtoz (klassik) adabiy til, boshqa tillar (arab, fors, tojik, rus va yðµvropa tillari) katta ta'sir ko’rsatadi. ma'lum qonun-qoidalar orqali shakllangan adabiy til mðµ'yorlari (mðµzonlari) yozma adabiy, ilmiy asarlar va darsliklar radio, kino ...

DOC format, 50.5 KB. To download "o’zbеk adabiy tili va shеvalar", click the Telegram button on the left.

Tags: o’zbеk adabiy tili va shеvalar DOC Free download Telegram