qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari

DOC 76,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405746756_56447.doc qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari reja: 1. qadimgi turkiy til kursining vazifasi va mundarijasi 2. qadimgi turkiyga oid muhim asarlar va bibliografik manbalar. 3. qadimgi turkiy tilni o’rgangan mashhur olimlar. 4. qadimgi turkiy tilda yozilgan yirik bitiktoshlar. tayanch tushunchalar. to’nyuquq bitiktoshi. bu yozuv yodgorligi ikkinchi turk hokonligiga asos solgan eltarish xoqonining(asl oti qutlug’, xitoy manbalarida gudulu) maslahatchisi va sarkarda to’nyuquqqa bag’ishlanib 712-716 yillar orasida toshga uyib yozilgan. kultigin bitiktoshi - bu bitiktosh eltarish o’g’li bilga hoqonning inisi kultigin sharafiga qo’yilgan. kultigin 731 yil 27 fevralda 47 yoshida vafot qildi. bilga xoqon bitiktoshi - bu marmarga bitilgan eltarish hoqonning o’g’li kultiginning og’asi bilga xoqon (asl oti xitoy yilnomalarida mo’g’ilon deb berilgan) sharafiga 735 yilda qo’yilgan. о’zbek tili turkiy tillarga mansub bo’lib, oltoy nazariyasiga mo’g’il, tungus-manjur, korsys va yapon tillari bilan birgalikda oltoy tillari oilasini tashkil etadi. oltoy tillarini urol tillari (ugor, …

rkiy qabila va urug’larning tili aralashuvidan hosil bo’lgan tildir. bu davrga oid yodgorliklar saqlanib qolmagan. ii. .qadimgi turkiy til - turk hoqonliginikg shakllaningidan qoraxoniylargacha bo’lgan davrni o’z ichiga oladi. bu davrning yozma yodgorliklari bizgacha yetib kelgan. qadimgi turkiy yoema yodgorliklariga turkiy run ( o’rxun-enisey), uyg’ur va qisman moniy (yoki monaviy), birahmon (brahma), sug’dda yozilgan obidalar kiradi.bular ichida eng mashhuri turk xonlari kultigin va tunyuquq sha’niga qo’yilgan qabr toshlariga yozilgan yodgorlikdir. bu toshlar o’rxun (mo’g’iliston) va yenisey daryolari bo’ylaridan topilganligi sababli fanda « o’rxun-enisey yozuvlari» deb nomlanadi. shuningdeq bu yozuv run nomi bilan ham ataladi. "run" so’zi skandinaviya xalqdari tilida "sirli, tilsim" ma’nolarida qo’llangan. sibirda surgunda bo’lgan shved ofitseri f.t.tabbsrt-stralenberg 1730 yilda o’rxun-enisey yozuvining bir nechalarini topib, hali tarixda noma’lum bo’lgan va hech kimsaga tushunarli bo’lmagan bu yozuvni yuqoridasidek nomlagan edi. bu yozuvni dastlab v.tomsen o’qidi. u 1893 yil 15 dekabrda daniya fanlar akademiyasi majlisida o’rxun daryosi buyidan topilgan yodgorliklarni sirini …

olda qo’llanadi. bu davrda o’ o’zbek xalqi va uning tili shakllaningiga zamin tayyorlana boshlaydi. qoraxoniylar davrida qarluq, uyg’ur va qisman qipchoq. o’g’o’z urug’ tillari xususiyatini o’z ichiga olgan turkiy adabiy til mavjud edi. bu adabiy tilda quyidagi asarlar yaratilgan. 1. qutadg’u bilig. muallifi yusuf xos hojib. uning uch nuxasi bor. namangan va qohira nushalari arab yozuvida. u 1069 yilda tabg’ach bugraxonga atab yozilgan. 2. devonu lug’atit turq mahmud qoshg’ariy tomonidan yozilgan 3. hibbatul - haqoyiq; ahmad yugnakiy tomonidan yozilgan. 4. "qissasul - anbiyo" 1310 yilda raboti degan joyda rabg’uziy tomonidan yaratilgan. 5. "o’g’uznoma" xiii asr yodgorgorligi hisoblansa-da, til jihatdan" hibbat-ul haqoyiq''dan eyokiroqdir. 6. "tafsir". qur’on suralarining tarjimasi va izohidan iborat "tafsir" ustida maxsus tadqiqot ishi olib borilgan. qadimgi turkiy tilning run yozuvida bitilgan yirik namunalari quyidagilardir: 1. kultigin bitiklari. bu bitiktosh eltarish o’g’li bilga hoqonning inisi kultigin sharafiga qo’yilgan. 2. bilga hoqon bitiktoshi, bu marmar eltarish hoqonning o’g’li kultiginning og’asi …

uvidagi yirik va asosiy namunalari quyidagilardir: 1. xuastuanift. buning uchta qulyozma nusxasi bor. turfan yaqinidagi ostona degan joydan keltirilgan nusxasi uyg’ur yozuvida yozilgan. turfandan topilgan berlin nusxasi va ming budda g’ori"dan topilgan london nusxasi moniy yozuvida yozilgan.london nusxasining faksimili londonda 1910-1911 yillarda nashr qilingan. 2. shahzodalar qaqyanamqara va papamqara haqida qissa.qo’lyozma parij milliy kutubxonasida bo’lib, uning transliteratsiya va fransuzcha tarjimasini 1914 yilda p.pello nashr etgan. 3. oltin yoruk- bu asar asli sanskriktcha bo’lgan."suvarnaprabhasa"ning xitoycha variantidan qilingan turkiy tarjimasi bo’lib, budda diniga oid sura, ya’ni muqaddas kitoblardan biridir. u x asrda beshbaliqda yashagan singku seli tutung qalamiga mansub. 4. sekiz yukmaq .ko’lyozma turfandan topilgan. nemis olimlari v.bang, gaben va turk olimi g.r.rahmatiylar birgalikda 1934 yilda berlinda "turkish turfantekst" seriyasida nashr etganlar. 5. atavaka devi xaqida afsona.4 ta qo’lyozmasidan parchalar turfandan topilgan va "turkish turfantekst"ning o’ninchi kitobida nashr etilgan. 6. budda afsonalaridan parchalar. berlinda " uygurika" (uyg’uriyot) seriyasining uchinchi va to’rtinchi kitoblarida …

qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari"

1405746756_56447.doc qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari reja: 1. qadimgi turkiy til kursining vazifasi va mundarijasi 2. qadimgi turkiyga oid muhim asarlar va bibliografik manbalar. 3. qadimgi turkiy tilni o’rgangan mashhur olimlar. 4. qadimgi turkiy tilda yozilgan yirik bitiktoshlar. tayanch tushunchalar. to’nyuquq bitiktoshi. bu yozuv yodgorligi ikkinchi turk hokonligiga asos solgan eltarish xoqonining(asl oti qutlug’, xitoy manbalarida gudulu) maslahatchisi va sarkarda to’nyuquqqa bag’ishlanib 712-716 yillar orasida toshga uyib yozilgan. kultigin bitiktoshi - bu bitiktosh eltarish o’g’li bilga hoqonning inisi kultigin sharafiga qo’yilgan. kultigin 731 yil 27 fevralda 47 yoshida vafot qildi. bilga xoqon bitiktoshi - bu marmarga...

Формат DOC, 76,5 КБ. Чтобы скачать "qadimgi turkiy til va uning taraqqiyot yo’llari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qadimgi turkiy til va uning tar… DOC Бесплатная загрузка Telegram