o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar

DOC 32,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405742820_56363.doc oâquvchilar nutqini oâstirish sistemasida sintaktik ishlar reja: 1. oâquvchilar nutqini oâstirish sistemasida sintaktik ishlar 2. boshlangâich nutq va uni oâstirish vazifalari soâz birikmasi ustida ishlash. tilda leksik (soâz), sintaktik (soâz birikmasi va gap) va bogâlanishli nutq saviyalari ajratiladi. shu mazmunda soâz birikmasiga leksiksaviyadan sintaktik saviyaga oâtish halqasi sifatida qaraladi. soâz birikmasi leksik-grammatik birlik boâlib, tugallangan fikr ifodalanmaydi va bu bilan gapdan farqlanadi. soâz birikmasi nutqda gap ichida ishlatiladi. bolalarga soâz birikmasini oârgatish fikr elementi ustida ishlash hisoblanadi (fomicheva g. a). boshlangâich sinflarda soâz birikmasi ustida ishlashda qoâyidagi mashq turlaridan foydalaniladi: bosh soâzdan ergash soâzga soâroq berish, soâzlarning oâzaro bogâlanishi aniqlash. matnda uchragan soâz birikmasining maânosini tushuntirish. matnda yoki faoliyat jarayonida uchragan yangi soâz bilan soâz birikmasi tuzish. soâz turkumlarini oârganish bilan bogâliq holda soâz birikmasi tuzishdir. soâz birikmasi tuzishda yoâl qoâyilgan xato gap tuzishda ham xatoga olib keladi. soâz birikmasi ustida ishlash grammatik, imloviy va boshqa mashqlarni toâgâri bajarishga …

urilishi, gapda soâzlarning bogâlanishi va gapning turlari ustida ishlash juda muhimdir: uchinchidan, gap mazmun birligi boâlib, tugallanganlik mazmunini bildiriadi. boshlangâich sinf dasturining âgrammatika, imlo va nutq oâstirishâ boâlimida sintaksisdan beriladigan bilimlar aniq koârsatilgan. analiq yoki sintezning ustunligiga nisbatan gap ustida ishlash mashqlari ikkiga boâlinadi: 1)analitik mashqlar, yaâni tuzilgan tayyor matndan olingan gapni tahlil qilish; 2)sintetik mashqlar, yaâni mustaqil gap tuzishga qaratilgan mashqlar. analitik mashqlar sintetik mashqlarga zamin boâlib xizmat qiladi, ular parallel yoki sintetik mashqdan soâng analitik mashq oâtkaziladi. oâquvchilarning mustaqilligi va bilish faoliyatining aktivligi darajasiga koâra gap ustida ishlash mashqlari uchga boâlinadi: 1)namuna asosida mashqlar; 2)konstruktiv mashqlar; 3)ijodiy mashqlar. namuna asosidagi mashq aniq, toâgâri tuzilgan sintaktik konstruktsiyalarni amaliy oâzlashtirishni, ularning ichki bogâlanishini, mazmunini tushunishni koâzda tutadi. bunday mashqlar ichida analitik mashqlarga shuningdek, gapni kuzatish va eshitish, uni oâqishga muhim oârin beriladi. namuna asosidaga mashqlarga quyidagilar kiradi: 1.gap ustida ishlashning eng oddiy, boshlangâich, shu bilan birga, eng zaruriy shakli namunani …

n tuzish. 2. nuqtalar qoâyilmagan bosh harf yozilmagan matndan gaplarning chegarasini ajratish. 3. berilgan sodda gapni soâroqlar yordamida bosqichli yoyish mashqi. masalan: qushlar uchib keldi. qayerdan uchib keldi? qushlar sovuq mamlakatlardan uchib keldi. 4. berilgan gapga oâxshash, masalan, uyushiq egali yoki kesimli, sodda yoyiq gap tuzish. 5. ikki-uch sodda gapdan bitta uyushiq boâlakli sodda gap tuzish. ijodiy mashqlar oâquvchilar oâzlari erkin ravishda gap tuzadilar. boshlangâich sinflarda ijodiy mashqlarning quyidagi turlaridan foydalaniladi: 1.gap tuzish uchun mavzu beriladi, oâquvchilar shu mavzuga mos gap tuzadilar: daryo yo quyoshli kunda bizning dala, yoki quyon va tipratikan haqida gap tuzish. 2.predmetrasmi yoki syujetli rasm beriladi, oâquvchilar rasm asosida bir gap yoki bir necha gap tuzadilar. 3. ikki-uchta âtayanchâ soâz beriladi, oâquvchilar shu soâzlarni qatnashtirib gap tuzadilar. tayanch soâz sifatida bolalarning aktiv lugâatiga aylantirish zarur boâlgan soâzlar olinadi. boshlangâich nutq va uni oâstirish vazifalari bogâlanishli nutq va uni maktabda egallash. fikrni bayon etish ehtiyojini amalga oshirishga …

o kundaligini yuritish; 4)oâqilgan matnni turli variantda ogâzaki hikoyalash; 5)berilgan mavzu, rasm, kuzatishga oid boshlab berilgan yoki oxiri berilgan hikoya, reja yoki syujet asosiad oâquvchilarning ogâzaki hikoyasi; 6)badiiy matnni hikoya qilish, yod olish, oâquvchilar saviyamsiga mos matnlarni yoddan yozish; 7)ertakni tayyorlanmasdan aytish, kichik sheâr, hikoya tuzish; 8)namunasi berilgan badiiy, ilmiy-ommabop matn asosida bayon yozish; 9)oâqituvchi bergan matnni ogâzaki va yozma qayta tuzish (tanlab qayta hikoya qilish va bayon, ijodiy qayta hikoyalash va bayon, hikoyasini sahnalashtirish kabilar); 10)har xil turdagi yozma insho. bu mashqlarning hammasi nazariyasiz, amaliy tarzda beriladi. bogâlanishli nutqqa oid asosiy koânikmalar. boshlangâich sinf oâquvchilari mustaqil mashq sifatida bogâlanishli nutqni oâstirishdan quyidagi koânikmalarni bilib oladilar: mavzuni tushunish, chegarasini aniqlash va uni nisbatan toâliq yoritish koânikmasi. inshoni asosiy fikrga boâysundirish koânikmasi. hikoya, insho uchun mavzuga taaluqli, uni yoritishga zarur boâlgan materialni yigâish. materialni sistemaga solish, uni tegishli izchillikda joylashtirish, matn rejasini tuzish va shu yeja asosida yozish koânikmasi. fikrni adabiy …

tasvir yoki muhokama elementlari boâlgan hikoya tarzida uchraydi. har uchala janr uchun foydalanilgan material xarakterida ham, qurilishida ham, til vositalarini tanlash ham oâz xususiyatlari mavjud. insho yoki bayonga tayyorlanayotganda oâqituvchi (yoki oâquvchi) matnning janr xususiyatlarini hgâisobga oladi. hikoya boshlangâich sinf oâquvchilari uchun mos janr hisoblanadi. tasvirda syujet, qatnashuvi shaxslar boâlmaydi; unda tabiat, ayrim predmet va hodisalar tasvirlanadi. muhokama bogâlanishli matnning anchagina qiyin shakli hisoblanadi, shuning uchun boshlangâich sinflar dasturida muhokama tarzida insho yozdirish tavsiya etilmaydi; oâquvchilar inshoda muhokama elementlaridangina foydalanadilar. masalan, âqushlar uyasini nima uchun buzish mumkin emasâ, âpaxta â bizning boyligimizâ mavzularida ogâzaki hikoya tuzdirilsa yoki insho yozdirilsa, muhokama elementi, albatta , boâladi. oâqituvchi bogâlanishli nutqni rejalashtirganda, turli janrda mashq qilinishi koâzda tutadi va oâquvchilarga hikoya, tasvir va muhokama elementlarini oârgata boradi.

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar"

1405742820_56363.doc oâquvchilar nutqini oâstirish sistemasida sintaktik ishlar reja: 1. oâquvchilar nutqini oâstirish sistemasida sintaktik ishlar 2. boshlangâich nutq va uni oâstirish vazifalari soâz birikmasi ustida ishlash. tilda leksik (soâz), sintaktik (soâz birikmasi va gap) va bogâlanishli nutq saviyalari ajratiladi. shu mazmunda soâz birikmasiga leksiksaviyadan sintaktik saviyaga oâtish halqasi sifatida qaraladi. soâz birikmasi leksik-grammatik birlik boâlib, tugallangan fikr ifodalanmaydi va bu bilan gapdan farqlanadi. soâz birikmasi nutqda gap ichida ishlatiladi. bolalarga soâz birikmasini oârgatish fikr elementi ustida ishlash hisoblanadi (fomicheva g. a). boshlangâich sinflarda soâz birikmasi ustida ishlashda qoâyidagi mashq turlaridan f...

Формат DOC, 32,5 КБ. Чтобы скачать "o‘quvchilar nutqini o‘stirish sistemasida sintaktik ishlar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘quvchilar nutqini o‘stirish s… DOC Бесплатная загрузка Telegram