boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutqini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot

PPTX 23 pages 96.0 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 96.0 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

mavzu: boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot mavzu: boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutqini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1.bog`lanishli nutqni o`stirishda so`z ustida ishlash: - so`z ma’nosini tushuntirish; - ma’nodosh so`zlar ustida ishlash; - zid ma’noli so`zlar ustida ishlash; - ko`p ma’noli va shakldosh so`zlar ustida ishlash. 2. so`z birikmasi ustida ishlash. 3. gap ustida ishlash. boshlang`ich sinflarda so`z ma’nolari haqida bilim beriladi. so`zlar kim? nima? qanday? qanaqa? nechta? nechanchi? nima qildi? so`roqlariga javob bo`lib, narsa va shaxsning nomi, belgisi, sanoq va tartibi, harakatini bildirishi haqida ma’lumot beriladi. lekin boshlang`ich sinflarda so`zlarning shakl va ma’no munosabatiga ko`ra turlari: yaqin ma’noli (sinonim), qarama-qarshi ma’noli (antonim), shakldosh (omonim)lar haqida grammatik tushuncha bilan nazariy bilim berilmaydi. ammo so`z turkumlari o`tilganda ayrim mashqlar ichida yaqin ma’noli so`zlar ustida ishlanadi. boshlang'ich sinflarda ma’nodosh so'zlarga oid quyidagicha mashqlar ishlatiladi: 1. berilgan ma’nodosh so'zlarni guruhlash. bunda bir so'z turkumiga oid …

2 / 23

i farqni tushuntiradilar. 4. ma’nodosh so‘zlardan mosini qo‘yib gaplarni ko‘chirish. buning uchun sinonim so'zlar qatori qavs ichida beriladi, o'quvchi gapning mazmuniga mosini tanlab gapni ko'chiradi: daryo suvini (bahor, ko'klam) toshirar, odam qadrini (mehnat, ish) oshirar. oltin (o‘t, olov, alanga)da, odam (ish, mehnat)da bilinadi. birlashgan (yov, dushman) ni qaytarar. 5. sinonim so‘zlar qatoridan foydalanib didaktik material tuzish va и bilan mashq ishlash. buning uchun to'rtta sinonimik qatordagi so'zlar tanlanadi va 16 katakka aralash joylashtiriladi. o'qituvchi shu katakchalardagi bir so'zni aytadi. masalan, chiroyli. o'quvchilar shu so'zga yaqin ma’noli so'z (sinonim)ni katakchalardan topib aytadilar: go'zal, dilbar, sohibjamol, husndor. sinonim so'zlar qatori bilan so'z birikmasi tuzadilar: chiroyli shahar, go‘zal manzara, sohibjamol malika va hokazo. zid ma’noli so‘zlar ustida ishlash boshlang'ich sinf o'quvchilari antonimlar bilan amaliy tanishtiriladi. antonimlar ustida ishlash matndan antonimni topishdan boshlanadi, keyin maxsus mashqlar ishlatiladi: 1. berilgan so‘zlarga antonim tanlash. otni o'tganda: azob - ..., do'stlik - ..., oq - ..., yoshlik …

3 / 23

m topib, gapni o'qiydilar (yoki yozadilar). o'quvchilar lug'atini ma’nodosh va zid ma’noli so'zlar bilan boyitish o'z fikrini aniq, ravon va ifodali bayon etishga yordam beradi. ko‘p ma’noli va shakldosh so'zlar ustida ishlash o'quvchilarga ko'p ma’noli so'zlar uchrab turadi, ammo ular ko'p ma’noli so'z ekanini tushunib yetmaydilar. o'qituvchi badiiy asar ustida ishlash jarayonida o'quvchilarni ko'chma ma’nodagi so'zlar bilan tanishtirish orqali ayrim so'zlar ko'p ma’noda ishlatilishini tushuntirib boradi. shu bilan birga, maxsus mashqlar ham ishlatiladi: 1. so'zlarning so'z birikmasidagi ma’nosini qiyoslash: soat yurdi, poezd yurdi, ukam yurdi; tosh yo‘l, tosh yurak; kumush qoshiq, kumush osmon, kumush qish. 2. gaplarni o'qib, ajratib ko'rsatilgan so'zlarning ma’nosini aytish: bu yil yoz issiq bo‘ldi. sen о‘rtog‘ingga xat yoz. boshlang'ich sinflarda ko'p ma’noli va shakldosh (omonim) so'zlar yuzasidan nazariy ma’lumot berilmaydi, bunday tushunchalarni shakllantirishga tayyorgarlik ko'riladi, xolos. so‘z birikmasi ustida ishlash tilda leksik (so'z), sintaktik (so'z birikmasi va gap) va bog'lanishli nutq saviyalari ajratiladi. shu mazmunda so'z …

4 / 23

hinada har xil gulzorda terimchi paxtani mashinada terdi. gulzorda har xil gullar ochildi. 3. matnda uchragan so‘z birikmasining ma ’nosini tushuntirish. 4. matnda yoki faoliyat jarayonida uchragan yangi so‘z bilan so‘z birikmasi tuzish. mashqning bu turi so'zning ma’nosini chuqur tushunishga va undan o‘z nutqida foydalanishga yordam beradi. 5. so'z turkumlarini o'rganish bilan bog'liq holda so'z birikmasi tuzdirish. ot so'z turkumi o'tilganda, ot va sifat bilan (jonajon vatanim), ot va boshqa ot bilan (maktab bog‘i): fe’l o'tilganda, ot va fe’l bilan (kinoga bordi, maktabda bo'ldi, uydan keldi, kitobni o'qidi) so'z birikmalari tuzdiriladi. so‘z birikmasi tuzishda yo'l qo'yilgan xato gap tuzishda ham xatoga olib keladi, shuning uchun uning oldini olish kerak. masalan: o‘quvchi nutqida uchraydi: to‘g‘risi: maktabga bo‘ldim maktabda bo‘ldim. maktabni bog'i maktabning bog'i bolalar ko‘proq xatoga yo‘l qo'yadigan so'z birikmalarini yig'ib borish xatoning oldini olishga qaratilgan mashqlar tuzishga imkon yaratadi. gap ustida ishlashga oid mashqlar juda xilma-xil bo'lib, analiz va sintezning …

5 / 23

sh, uni o'qishga muhim o'rin beriladi. namuna asosidagi mashqlarga quyidagilar kiradi: 1. gap ustida ishlashning eng oddiy, boshlang'ich, shu bilan birga, eng zaruriy shakli — namunani o'qish (yozish), intonatsiyasi, ifodaliligi ustida ishlash, gapning asosini va mazmunini tushuntirish, ba’zan esa gapni yodda saqlash, yodlash hisoblanadi. gapni o'qish va kuzatish nutq o'stirishga katta yordam beradi. 2. savol asosida gap tuzish. bunda berilgan savol javob (gap tuzish) uchun asos bo'ladi va „namuna“ vazifasini bajaradi. savolda uning asosiy mazinunigina emas, balki barcha so'zlari va sintaktik qurilishining chizmasi ham beriladi. masalan: bolalar bog'da nima terdilar? (bolalar bog'da olma terdilar). savollar asta-sekin murakkablashtirib boriladi. konstruktiv mashqlarga gap tuzish va uni qayta tuzishga qaratilgan mashqlar kiradi. bunday mashqlar grammatik tushuncha va qoidaga asoslanadi. konstruktiv mashqlarning turlari quyidagilar: 1. aralash berilgan so‘zlardan gap tuzish yoki tartibsiz berilgan gaplardan matn tuzish. bunda so'zlar grammatik materialning o'rganilishiga qarab turli variantlarda berilishi mumkin: a) so'zlar tayyor ishlatiladigan shaklda beriladi: meva, bog'da, …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutqini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot"

mavzu: boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot mavzu: boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutqini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot o‘qituvchi: barno suleymanova mavzu rejasi: 1.bog`lanishli nutqni o`stirishda so`z ustida ishlash: - so`z ma’nosini tushuntirish; - ma’nodosh so`zlar ustida ishlash; - zid ma’noli so`zlar ustida ishlash; - ko`p ma’noli va shakldosh so`zlar ustida ishlash. 2. so`z birikmasi ustida ishlash. 3. gap ustida ishlash. boshlang`ich sinflarda so`z ma’nolari haqida bilim beriladi. so`zlar kim? nima? qanday? qanaqa? nechta? nechanchi? nima qildi? so`roqlariga javob bo`lib, narsa va shaxsning nomi, belgisi, sanoq va tartibi, harakatini bildirishi haqida ma’lumot beriladi. lekin boshlang`ich sinflarda so`zl...

This file contains 23 pages in PPTX format (96.0 KB). To download "boshlang‘ich sinflarda o‘quvchilar bog‘lanishli nutqini o‘stirish bo‘yicha amaliy mashg‘ulot", click the Telegram button on the left.

Tags: boshlang‘ich sinflarda o‘quvchi… PPTX 23 pages Free download Telegram