o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari

DOC 50,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405742946_56366.doc o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari reja: 1. o’zbek bolalar adabiyoti va xalq og’zaki ijodi. 2. o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi. 3. bolalar adabiyotini davrlashtirish. ijodkor xalq badiiy so’zning yosh avlod tarbiyasidagi kuchi va jozibasiga qadim zamonlardanoq ishongan . u o’zining eng noyob asarlarini so’z mo’‘jizasi bilan dunyoga keltirgan. hali yozuv nimaligini bilmagan vaqtlarda ham odamlar o’yin-kulgini, surat chizishni bilganlar. xalqimiz orasidan buyuk iste‘dod sohiblari baxshilar, naqqoshlar, sangtarolar va roviylar yetishib chiqqanlar.ularning asarlarida ko’hna tarix izlari, xalq termalari, dostonlarida ona allalari va bola o’yinlarida saqlanib qolgan. bola dunyoga kelgan kunidan boshlab yoqimli ona allasini eshitadi. alla bola ongiga ona suti bilan kiradi. bola ulg’ayib borgan sari, qo’shiqlar ohangi ham o’zgarib boradi.ertaklar, maqollar, topishmoqlar, tez aytishlar bolalarning dunyo qarashini kengaytiradi, bolaning ma‘naviy dunyosini shakllantiradi. bolalar endi o’z harakatlarida kattalarga taqlid qiladilar. bolalarni yoshligidanoq foydali ishlarga o’rgatish mashg’ulotlar, qo’shiqlar, ertaklar orqali …

dursun haqidagi afsonalar shuhrat qozongan. xolbuki, bu ertaklarning yaratilishi eramizdan avalgi 6-4 asrlarga borib taqaladi. shuningdek, turkiy xalqlar orasida hind va arab folklori namunalari ham keng yoyildi. masalan: ”panchatantira”, ”kalila va dimna”, ”romayana”, ”maxobxarat”, “ming bir kecha” shular jumlasidandir. bu holat yangi eraning boshlanishiga to’g’ri keladi. eng qadimiy janrlardan biri bu qo’shiq janridir. qo’shiqlarning ham eng qadimiysi bu beshik qo’shiqlari hisoblanadi. bola tug’ilib tili chiqqunga qadar kattalar ularga alla aytib beradilar, tarbiyachilar turli mashg’ulotlar o’tkazadilar, turmushga zarur bo’lgan dastlabki hayotiy qoidalarni o’rgatadilar. beshik qo’shiqlari hamma xalqlarda bor. xususan, ming yillar ilgari ham beshik qo’shiqlari bo’lgan. m. qoshg‘ariy, ibn sino asarlari orqali juda ko’p qo’shiqlar yetib kelgan. ibn sino allani bola tarbiyasi haqidagi rolini quyidagicha ifodalaydi: “bolani mijozini kuchaytirmoq uchun unga ikki narsani qo’llamoq kerak. biri bolani beshigini sekin tebratmoq , ikkinchisi uni uxlatish uchun alla aytishdir. bu bilan bolaning tanasi va ruhi orom oladi. xatto, ona bu holatda g’azab, g’amginlik, …

ari bolalar adabiyotining namunalari sanaladi. aslida bu asarlarning qahramonlari bolalar ( sadriddin, mussa, abdulla ) bo’lsalar-da, voqelik kattalar didi bilan idrok qilingan. demak, bolalik muammolari kattalargagina xos badiiy tafakkur sintezidan o’tkazilib o’sha davrga munosabat bildirilgan. bunday asarlar bolalar yosh xususiyatiga dunyoqarashi bolalar tili gapirish manerasiga xos belgilarga rioya qilinmagan. keyinchalik bolalar uchun alohida adabiyot yaratish ehtiyoji paydo bo’ldi. o’zbek bolalar adabiyoti uchun maxsus adabiyotni vujudga keltirish harakatlari xx asr boshlarida bolandi. bu haraktning boshlovchilari hamza, ayniy, avloniy, azjiy kabilar bolalarni ma‘rifatga chorlovchi yangi usuldagi maktablar ochdilar va darsliklar yaratdilar. albatta bu darsliklar bolalar yosh xususiyatlariga muvofiq bo’lishiga alohida e‘tibor berdilar. 30 - yillarda g’.g’ulom, oybek, h.olimjon, uyg’un kabi yozuvchilar bilan bir qatorda bolalar adabiyotining zafar diyor, sulton jo’ra, adham rahmat, shukur sa‘dulla, ilyos muslim, quddus muhammadiy kabi vakillari ham kirib keldilar. bular o’zbek bolalar adabiyotini shakllantirishda muhim hissa qo’shdilar. mana shu yillar bolalar adabiyotini davrlashtirishga ham katta e‘tibor qaratildi. bolalar …

otiradan o’chmaydi. demak, bolani kichkintoyligidan so’z san‘ati bilan sehrlash lozim. maktabgacha yoshdagi bolalar hali kitob o’qishni bilmaydilar. ular uchun dunyo noma‘lum. ularda ana shu noma‘lum narsalarni bilishga intilish, qiziqish kuchli bo’ladi. bunda ota-onalar, bog’cha tarbiyachilari kata rol o’ynaydilar. bu yoshdagi bolalar kattalarga taqlid qiladilar. shuning uchun bu yoshdagi bolalarga mo’ljallangan kitoblarda hayvonlar, parrandalar, hashoratlar, o’simliklar bo’lsalarda ular odamlarday gapirishadi, fikr yuritishadi, kichkintoylarning dunyoqarashlarini shakllanishida muhim rol o’ynashadi. sog’lom bola 7-9 oyligidayoq ayrim tushunchalar mohiyatini anglay boshlaydilar: qo’lingni ber, tur, o’tir va xokozo. bir yoshga kirgan bola 10 yaqin so’zni tushunadi va ayta oladi. ikki yoshda esa so’zlar miqdori 300 ga yetadi. endi u “u nima?”, “bu kim?” savollar takrorlay boshlaydi. 3 yoshga to’lganda bola o’rgangan so’zlar miqdori 1200-1300 tani tashkil qiladi. endi u grammatik qoidalarsiz o’zi so’z yasay boshlaydi, so’zlarni mantiqan aloqaga kiritib fikrini bayon qiladi. umuman maktabgacha tarbiya yoshidagi bolalar kitobxonligi asosan ota-onalar va bog’cha tarbiyachilari tomonidan amalga oshiriladi. …

zlar orqali bolalar nutqiga xos tilda ularning yoshi, ruhiyati, saviyasiga muvofiq ravishda tasvirlashi lozim. bolalar shoiri anvar obidjon “suhbat” nomli she‘rida bolalar yaxshi ko’radigan g’ozlar to’g’risida so’z yuritadi. voqea juda oddiy va soda.o’zaro suhbatdan ma‘lum bo’ladiki, g’ozlarning qorni och,ularni boqish kerak. buni shoir o’yin vositasida ifodalaydi: g’ozlar bir so’z deysizmi? nega patni silaysiz? g’a-g’a, g’a ! g’oq-g’oq,-g’oq. totli suli yeysizmi? mendan nima tilaysiz? ha-ha,ha! boq-boq, boq. bu xildagi she‘rlar kichkintoylarni mustaqil fikrlashga turmush taassurotlarini to’plab, ulardan xulosa chiqarishga o’rgatadi. bolalar shoiri yo’ldosh sulaymonning “qug’irchoq” she‘rida qug’irchoqlarni asrab-avaylash, oddiy bir o’yinchoq vositasida kattalarning mehnatini e‘zozlash masalasi o’rtaga tashlanadi. quyosh bilan teng turib, qo’ldan qo’ymaymiz sira ozoda kiyintirib, yuqtirmaymiz gard , shira. senga taqamiz marjon ovunchoqsan bizlarga qo’g’irchoqjon qo’g’irchoq. qo’g’irchoqsan qizlarga. bolalar o’zlari tinglagan asarlari yordamida asta-sekin atrof muhit bilan tanishadilar, ona-yurtga mehr oqibatli bo’lishni, tabiatni asrashni, mehnatni sevishni o’rganadilar. bu davr yoshidagi bolalarga maqollarni yodlatish, mazmunini so‘zlab berish maqsadga muvofiqdir. maqollar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari"

1405742946_56366.doc o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari reja: 1. o’zbek bolalar adabiyoti va xalq og’zaki ijodi. 2. o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi. 3. bolalar adabiyotini davrlashtirish. ijodkor xalq badiiy so’zning yosh avlod tarbiyasidagi kuchi va jozibasiga qadim zamonlardanoq ishongan . u o’zining eng noyob asarlarini so’z mo’‘jizasi bilan dunyoga keltirgan. hali yozuv nimaligini bilmagan vaqtlarda ham odamlar o’yin-kulgini, surat chizishni bilganlar. xalqimiz orasidan buyuk iste‘dod sohiblari baxshilar, naqqoshlar, sangtarolar va roviylar yetishib chiqqanlar.ularning asarlarida ko’hna tarix izlari, xalq termalari, dostonlarida ona allalari va bola o’yinlarida saqlanib...

Формат DOC, 50,5 КБ. Чтобы скачать "o‘zbek bolalar adabiyotining o‘ziga xosligi va taraqqiyot bosqichlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘zbek bolalar adabiyotining o‘… DOC Бесплатная загрузка Telegram