o'zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari 20

PPTX 20 pages 158.1 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 158.1 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

o‘zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari; adabiy ertaknavislik an’analari o‘zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari; adabiy ertaknavislik an’analari reja: 1. adabiy ertak va uning bolalar adabiyoti taraqqiyotiga ta’siri. 2. h.olimjon – dostonnavis shoir 3. shukur sa’dulla xalq og`zaki ijodi bilimdoni. 4. sulton jo‘ra – o‘smirlar kuychisi. asosan, she’riyat va hikoyachilik bilan shakllana boshlagan o`zbek bolalar adabiyoti o`tgan asrning 30-yillaridan adabiy ertakning she’riy ertak, nasriy ertak, ertak qissa, dramatik ertak singari xilma-xil oraliq shakllari bilan takomillasha bordi. buning asosida xx asr boshlaridan rus adabiyoti namoyondalari i.a.krilov, a.s.pushkin, l.n.tolstoy, k.d.ushinskiy masallari, ertaklari va hikoyalarining o‘zbek tiliga tarjima qilina boshlanganligi, yoxud, said rasul aziziy va abdulla avloniylarning voqeaband she’rlari, masallari hamda hamzaning xalq rivoyati asosida yozilgan “bolaning yomon bo‘lmog‘iga sabab bo‘lgan onaning jazosi”, qolaversa, abdulla qodiriyning o`tgan asr 20-yillarida xalq ertagi ruhida yozilgan “jinlar bazmi” va abdurauf fitratning “qiyomat” nasriy adabiy asarlari hisoblanadi desak yanglishmaymiz. . bolalarga atalgan badiiy adabiyot yaratish an’anasining dastlab,adabiy ertak shaklida …

2 / 20

, rivoyat, latifa kabi) bolalar yoshi, saviyasi va qiziqishiga moslashtirib qayta ishlash yoki tabdil (interpretatsiya) qilish. ikkinchi yo‘nalish – folklor sujetlari asosida she’riy, nasriy va dramatik asarlarijod etish, yoki stilizatsiya xarakteridagi folklorizmlar. bolalar ijodkorlari folklor janrlarining kompozitsion qulayligi, qiziqarli sujetlaridan foydalanib, xalq ijodiga monand sujetlar yaratadilar. hamid olimjon bolalarning ertaknavis shoiri (1909-1944). hamid olimjonatoqli o`zbek shoiri, tarjimon bo`lish bilan birga o‘zbek bolalar dostonchiligi taraqqiyotiga ham jiddiy ta’sir ko‘rsatgan va o‘zbek bolalar epik poeziyasida yangi bosqichni boshlab bergan ijodkordir. shoirning “oygul bilan baxtiyor” (1937) hamda “simurg‘ yoki parizod va bunyod” (1939) ertak-dostonlari birin-ketin yaratilgan. bu o‘zbek bolalar epik poeziyasida yangi oraliq janr – ertak-doston shaklining qaror topishidan tashqari, folklordan ijodiy o‘rganish va o‘zlashtirishning ham yorqin namunalari bo‘la oldi. a.s.pushkin jahon adabiyotidan o`rin olgan shoir. ayni paytda uning asarlari kattalar va bolalar kitobxonligida birdek mashhur. bo`lajak shoir hali yoshligidayoq ikki yo`nalishdagi adabiy xazinadan bahramand bo`lgan: biri xalq og`zaki ijodining boy namunasi; ikkinchisi, …

3 / 20

bolalar kitobxonligidan ham keng o`rin olgan. undagi muqaddimada dengiz bo`yidagi yerto`lada – eski uyda o`ttiz uch yil birga turgan chol-kampirlar haqidaso`z boradi. 28 братья гримм. сказки. москва, 1987. –стр. 73-80. 56 . binobarin, h.olimjonning “oygul bilan baxtiyor”, “simurg‘ yoxud parizod va bunyod” ertak-dostonlari xalq ertaklarining ijtimoiy-axloqiy mundarijasini xalqona ohang va poetik vaznda realistik ifoda etganligi bilan ahamiyatli va e’tirofga sazovordir. shukur sa’dulla (1912-1972) – xalq og`zaki ijodi bilimdoni. u bolalar uchun turli janrlarda ijod etadi: poema, hikoya, qissa, opera va bir qancha she’riy ertaklar yozadi. hatto xalq ijodiyotiga mansub ayrim an’anaviy janrlarni yozma adabiyotga omixtalashtiradi. xalq latifalari asosida “ikki donishmand”, “afandining ko‘ylagi”, “afandi tegirmonchi va ko‘sa” kabi she’riy latifalardan topishmoq janri talablarini saqlagan holda topishmoq - she’r namunalarini yaratadi. 1950-yilda sh.sa’dulla i.muslim bilan hamkorlikda bolalar shoiri s.marshakning “she’r va ertaklar” asarini o‘zbek kitobxonlariga tortiq etishdi. daniyalik mashhur ertakchi g.x.andersen, rus yozuvchisi n.a.nekrasovning asarlarini, l.tolstoy va b.jitkovning hikoyalarini, bolalar shoirlari m.kvitko, …

4 / 20

aklarining sujeti va badiiy-kompozitsion xususiyatlari diqqatga sazovor. shukur sa’dullaning o‘zbek bolalar nasri taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi “komandirning boshidan kechirganlari”, “aziz qishlog‘im” qissalari orqali xarakterlidir. shukur sa’dulla “kachal polvon yoxud yog‘och qo‘g‘irchoqning sarguzashti” ertak-qissani yaratishda o‘zbеk qo‘g‘irchoq tеatrining chodir xayol va chodir jamol tipidagi ikki turida o‘ynaladigan kachal polvon sarguzashtlariga doir xalq komediyalariga asoslanadi. shu asosda ertak-qissada fantaziya va rеalizm o‘zaro uyg‘unlashib, asarning yaxlit syujеtini vujudga kеltiradi. bunda sh.sa’dullaning italiyalik adib k.kollodining “pinokkioning sarguzashtlari” hamda rus adibi a.tolstoyning “oltin kalit yoki buratinoning boshdan kеchirganlari” (1936) asarlaridan ijodiy ta’sirlanganligi ham muhim rol o‘ynagan. italyan ertaklari bilan rus bolalarini m. gorkiy tanishtirdi. 1912 yilda uning noshirligi ostida bu ertaklarning to`plami chiqdi. “pinokkioning sarguzashtlari” rossiyaga aleksey tolstoy tomonidan tarjima qilinib, qayta ishlangan nashrda “oltin kalitcha” nomi bilan bosmadan chiqdi. u o`sha davrda dolzarb bo`lgan mavzular bilan asarni boyitdi, uning fikricha rus bolalariga tushunarsiz bo`lgan joylarini ruscha ruhda qayta ishlab, ba’zi obrazlarni almashtirdi. yozuvchi tomonidan poydevor …

5 / 20

i doimo ijtimoiy jihatdan aniq belgilangan, shuning uchun ertakning boshqa tomonida limon shahzoda, ishyoqmas apelsin, izquvar sabzilar obrazi mavjud. sh.sa’dulla folklor matеriallaridan ijodiy foydalanib, bir nеcha dramatik asarlar ham yozdi. uning “yoriltosh” musiqali ertak-dramasi (1937) va opеra librеttosi (1967), “chol bilan bo‘ri” kichik shе’riy pyеsasi (1967), “zubayda” (1969) ertak-dramasi o‘zbеk bolalar dramaturgiyasining yuksalishida hissa qo‘sha oldi. “yoriltosh”– sh.sa’dullaning dramaturgiyaga dadil qo‘l urishi tufayli bitilgan va asosan, o‘smirlarga mo‘ljallangan musiqali ertak-dramadir. asar birgina “yoriltosh” ertagi sujetini stilizatsiya qilish asosidagina emas, balki shu ertakda tasvirlangan o‘gaylik motivlariga hamohang bo‘lgan boshqa bir qancha xalq ertaklaridan ijodiy ilhomlangish va ta’sirlanish negizida yozilgan. ertak dramada she’riy yo‘l bilan yozilgan qismlar ko‘proq. shunga qaramay, shoir bolalarbop ifoda usuli bilan eng dolzarb mavzularni tilga olgan. shoirning “pyesalar” kitobida bu ertak dramaning yozilgan yili 1937-1938-yillar deb ko‘rsatilgan. shuning o‘ziyoq “yoriltosh”ning ramziy ma’no kasb etishi anglashiladi. sulton jo‘ra (1910-1943) – o‘smirlar kuychisi. jahon va o`zbek adabiyotida o`zining qisqa umrida …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o'zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari 20"

o‘zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari; adabiy ertaknavislik an’analari o‘zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari; adabiy ertaknavislik an’analari reja: 1. adabiy ertak va uning bolalar adabiyoti taraqqiyotiga ta’siri. 2. h.olimjon – dostonnavis shoir 3. shukur sa’dulla xalq og`zaki ijodi bilimdoni. 4. sulton jo‘ra – o‘smirlar kuychisi. asosan, she’riyat va hikoyachilik bilan shakllana boshlagan o`zbek bolalar adabiyoti o`tgan asrning 30-yillaridan adabiy ertakning she’riy ertak, nasriy ertak, ertak qissa, dramatik ertak singari xilma-xil oraliq shakllari bilan takomillasha bordi. buning asosida xx asr boshlaridan rus adabiyoti namoyondalari i.a.krilov, a.s.pushkin, l.n.tolstoy, k.d.ushinskiy masallari, ertaklari va hikoyalarining o‘zbek tiliga tarjima qilina boshl...

This file contains 20 pages in PPTX format (158.1 KB). To download "o'zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari 20", click the Telegram button on the left.

Tags: o'zbek bolalar adabiyotining sh… PPTX 20 pages Free download Telegram