o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari

DOCX 1 sahifa 36,9 KB Bepul yuklash

1 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 36,9 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 1

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 1

4-mavzu: o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari.avloniy ilk bolalar shoiri va islohotchi pedagog reja: 1. milliy uyg'onish harakati va uning o'zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. 1. o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari. 2. addulla avloniy–ilk bolalar shoiri. 3. shoir she'rlarining o'ziga xos xususiyatlari milliy uyg'onish, millatning o'zligini angglash jarayoni mazkur davr adabiyotining ruhi va mazmunini tashkil qildi. millatning o'zligini anglash asos qilib olingan bu uyg'onish davri bolalar adabiyoti va matbouti uchun ham poydevor bo'loldi. o'zbek bolalar adabiyoti tarixi haqida fikr yuritilar ekan, uning ilk qadamlari xx asr boshlarida yaratilgan alifbolar, adabiyot va o'qish kitoblaridan boshlanganini alohida qayd etish lozim. bolalar adabiyoti tom ma'noda ma'rifatparvarlikning farzandidir. chunki jadidchilikning poydevori, tamal toshi usuli jadid maktabi bo'lgan. “jadidchilik”ning asosida “jadid” so'zi yotadi. “jadid”ning ma'nosi “yangi”-“yangi tafakkur”, “yangi inson”, “yangi avlod” singari keng ma'nolarni o'zida mujassam etgan. istilohning kirib kelishi ismoilbek gasprali (gasprinskiy) ochgan yangi maktab nomi bilan bog'liq. …

2 / 1

7 yillarda munavvarqorining “adibi avval”, “adibi soniy” darsliklari, abdulla avloniyning “adabiyot yoxud milliy she'rlar” majmuasi, “birinchi muallim”, “maktab gulistoni”, “turkiy guliston yoxud axloq” ayniyning “tahzibus sibyon”, fitratning “o'qu”, sh.rahimiyning “sovg'a”, “kattalarga o'qish”, hamzaning “engil adabiyot', “qiroat kitobi” kitoblari chop etilib, maktablarda o'qitilgan. bu kitoblar, xususan alifbodan so'ng o'qitiladigan majmualar “bolalarning tabiatlariga milliy hasrat va nadomatlardan ibrat o'lan nasihatlarni o'rnashdurmak orzusinda” (avloniy) yaratilgan edi. demak, aytish mumkinki, ana shu darsliklar birinchi marta bola dunyoqarashi, qiziqishlari, tafakkur olami hamda yosh xususiyatlariga muvofiq yozilgan; ulardagi badiiy ijod namunalari ham kichkintoylar tasavvuriga yaqin bo'lgan. jadid adiblari va muallimlari ta'sirida ochilgan yangi usuldagi maktablar bolalarni shunchaki xat tanishga o'rgatishga emas, ijtimoiy-siyosiy savodini chiqarishda ham muhim rol oynagan. 1917 yil fevral voqealari arafasida turkistonda 92 usuli jadid maktabi borligi qayd etilgan. binobarin, xx asr boshlarida “usuli savtiya” maktablari paydo bo'lishi bilan bu maktablar o'quvchilariga mo'ljallangan ko'plab alifbo va o'qish kitoblari (majmualar) ham maydonga kelib, ularga tom …

3 / 1

yoxud milliy she'rlar” nomli to'rt qismdan iborat to'plamning birinchi kitobini “birinchi muallim” va “ikkinchi muallim” deb nomlaydi. bu asarlardagi o'nlab she'rlar, she'riy hikoya va masallar o'zbek bolalar she'riyatining ilk sahifalarini tashkil qiladi. jumladan, shoirning “ikkinchi muallim”dagi “maktabga da'vat” she'rida muallif bevosita yosh kitobxonga murojaat qilib yozadi: boqdi gunash panjaradan bizlara, yotma deyur barcha o'g'il qizlara. nolayi faryod qilib barcha qush: maktabingiz vaqti,-deyur sizlara. boshladi har kim o'z ishin ishlara, siz-da turing, maktabingiz izlara. siz-da kitoblarni(ng) oling shavq ila, tez yuguring ilm yo'lin gezlara. shoir ta'kidida tong otishi, uyqudan ko'z ochish vaqti etganligi o'z va ramziy ma'no kasb etgan. avvalo, saharda chiqqan quyosh panjaradan mo'ralab, uxlab yotgan bolakayni o'z nurlari bilan erkalab uyg'otishi, shuningdek, tong qushlaru chug'urchuqlar, bolariyu buzoqlarni erta uyg'otib, kundalik “mashg'ulot”iga undagani kabi kichkintoy o'g'il-qizlarga ham kitob-daftarni qo'lga olib, ilm yo'lini izlashga da'vat etayotgani anglashiladi. bundan tashqari, she'r mazmunida jaholat va g'aflat uyqusidan uyg'onish, o'zligini anglash tuyg'usi ham mavjud. …

4 / 1

guliston maktab. shunga o'xshash, “maktab” nomli she'r a.avloniyning “adabiyot yoxud milliy she'rlardan 2-juzv” kitobida ham uchrashi bejiz emas. unda maktab ta'rifining yanada yangi qirralari bo'rtib turadi: maktabdur oftobi jahon, saodating, maktabdur osmoni zamon, sabovating… maktab nasimi subh kabi fikra jon verar, maktab hayoti ziynatidur odamiyating… ko'rinadiki, she'rlar mavzu jihatdan bir, ammo ularnin talqini, badiiy ifodasi murakkablasha brogan. birinchi she'rda shoir yosh kitobxonni o'qishga, ilm-ma'rifatga targ'ib qilsa, ikkinchi she'rda maktabning kimlarga foydayu qanday kishilarga zarar ekani qiyoslanadi; uchinchi she'rda esa maktabning alohida manfaatlari xususida emas, umummillat va yurtga keltiradigan foydalari tilga olinadi. a.avloniy bolalarga samimiy fikrlarini oynoqi satrlarda tasvirlash bilan birga, vatan va uning qismati bilan bog'liq jiddiy mulohazalarni-da bayon etadi. jumladan, “vatan” nomli she'rida ona-yurtning noz-ne'matlari, boyliklari ta'rif-tavsif etiladi. shu bilan birga, onaday aziz , mushfiq go'sha haqidagi qayg'uli nola yangraydi: onamizsan! bizning mushfiq onamizsan! javlon urib yashaydurgon xonamizsan! seni sotmoq mumkinmidur, o'zing oyla, tiling bo'lsa, hasratlaring tuzuk soyla!.. bexato, …

5 / 1

i oydinlashadi. zero, bunday she'rlarda orqali yosh avlodni ma'rifatga da'vat etish bilan birga, ularni vatanparvar, o'z millatiga, yurtiga sadoqatli qilib tarbiyalash maqsadi ham ko'zlangan. 4-mavzu: o’zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari.avloniy ilk bolalar shoiri va islohotchi pedagog reja: 1. milliy uyg’onish harakati va uning o’zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. 1. o’zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari. 2. addulla avloniy–ilk bolalar shoiri. 3. shoir she’rlarining o’ziga xos xususiyatlari milliy uyg’onish, millatning o’zligini angglash jarayoni mazkur davr adabiyotining ruhi va mazmunini tashkil qildi. millatning o’zligini anglash asos qilib olingan bu uyg’onish davri bolalar adabiyoti va matbouti uchun ham poydevor bo’loldi. o’zbek bolalar adabiyoti tarixi haqida fikr yuritilar ekan, uning ilk qadamlari xx asr boshlarida yaratilgan alifbolar, adabiyot va o’qish kitoblaridan boshlanganini alohida qayd etish lozim. bolalar adabiyoti tom ma’noda ma’rifatparvarlikning farzandidir. chunki jadidchilikning poydevori, tamal toshi usuli jadid maktabi bo’lgan. “jadidchilik”ning asosida “jadid” so’zi yotadi. “jadid”ning ma’nosi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 1 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari" haqida

4-mavzu: o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari.avloniy ilk bolalar shoiri va islohotchi pedagog reja: 1. milliy uyg'onish harakati va uning o'zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. 1. o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari. 2. addulla avloniy–ilk bolalar shoiri. 3. shoir she'rlarining o'ziga xos xususiyatlari milliy uyg'onish, millatning o'zligini angglash jarayoni mazkur davr adabiyotining ruhi va mazmunini tashkil qildi. millatning o'zligini anglash asos qilib olingan bu uyg'onish davri bolalar adabiyoti va matbouti uchun ham poydevor bo'loldi. o'zbek bolalar adabiyoti tarixi haqida fikr yuritilar ekan, uning ilk qadamlari xx asr boshlarida yaratilgan alifbolar, adabiyot va o'qish kitoblaridan boshlanganini alohi...

Bu fayl DOCX formatida 1 sahifadan iborat (36,9 KB). "o'zbek bolalar adabiyotining yuzaga kelishi va taraqqiyot tamoyillari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbek bolalar adabiyotining yu… DOCX 1 sahifa Bepul yuklash Telegram