o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari

DOC 8 sahifa 190,0 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 190,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

mavzu: o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari. milliy uyg’onish harakati va uning o’zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli reja: · bolalar adabiyotining vujudga kelishi · milliy uyg`onish harakati va uning o`zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. bolalar adabiyotining vujudga kelishi sharq yozma adabiyotida "pandnoma", "mavʼizatnoma", "nasihatnoma", "axloq kitoblari" singari nomlar bilan tasnif qilinuvchi asarlar bolalar adabiyotining dastlabki namunalari hisoblanadi. masalan, kaykovusning "mavʼizatnomai kaykovus" ("qobusnoma"), shayx sa'diyning "guliston" va "boʻston", jomiyning "bahoriston" asarlari shular jumlasidandir. bular tarjima vositasida oʻzbek bolalar adabiyotiga kirib kelgan. alisher navoiyning "hayrat ulabror", "mantiq ut-tayr" va "mahbub ul-qulub" asarlari, xojaning "miftoh ul-adl" va "gulzor", gulxaniyning "zarbulmasal" asarlari esa oʻzbek bolalar adabiyotining mumtoz namunalari boʻlib, pand-nasihat ruhidagi maqolat va hikoyatlari bilan asrlar mobaynida yosh avlodni yaxshi insoniy fazilatlar ruhida tarbiyalashga xizmat qilib kelmoqda. bolalar adabiyotining shakllanishi deyarli barcha xalqlarda asosan maʼrifatparvarlik va maktab-maorif tizimi islohotlari bilan chambarchas bogʻliq. oʻzbek bolalar adabiyotining barqarorlashuvi ham 19-asr 2 yarmi …

2 / 8

tiliga tarjima qilindi, "gulliverning sayohatlari" (j. svift), "robinzon kruzo" (d. defo), "tom togʻaning kulbasi" (bicher stou), "soʻna" (e.voynich) kabi jahon adabiyotining nodir asarlari oʻzbek bolalarining ham mulki boʻlib qoldi. sharq adabiyoti eng yaxshi namunalarini arab, fors tilidan tarjima qilish bolalar adabiyoti tarjimachiligidagi bir yoʻnalish boʻlsa, gʻarb adabiyoti, xususan rus adabiyoti namunalarini oʻzbekchalashtirish ikkinchi yoʻnalishni tashkil etdi. i. a. krilov masallari, a. s. pushkinning "baliqchi va baliq haqida ertak" asari, k. d. ushinskiy hamda l.n. tolstoyning bir qancha hikoya, ertaklari va boshqa ayni shu davrda tarjima qilinib, yangi usuldagi maktablar alifbo va oʻqish kitoblariga kiritildi. ijodkorlar tarjima vositasida realistik bolalar adabiyotining oʻziga xos xususiyatlarini yanada mukammal egalladilar, bolalar uchun yozuvchi adiblar guruhi shakllandi. 20-asrning 20-30- yillarida hamid olimjon, gʻafur gʻulom, gʻayratiy, shokir sulaymon, ilyos muslim, gulom zafariy, ayniy, elbek, zafar diyor, sulton joʻra, kudrat hikmat, quddus muhammadiy, shukur sadulla, hakim nazir, poʻlat moʻmin va boshqa ijodkorlarning asarlari oʻzbek bolalar adabiyotining rivojlanishida, …

3 / 8

f mahmudov va boshqa qalamkashlar hisobiga kengaydi. uygʻun, mirtemir, asqad muxtor, said ahmad, shuhrat, mirzakalon ismoiliy, mirkarim osim singari kattalar adabiyoti vakillari ham bolalarga atab asarlar yaratdilar. quddus muhammadiyning besh kitobdan iborat "tabiat alifbosi" yosh kitobxonlarni ona tabiatga, hayvonot va oʻsimliklar dunyosiga mehr-muhabbat ruhida tarbiyalovchi, quvnoq kulgi bilan yoʻgʻrilgan, mavzular rangbarangligi va tasvirning mukammalligi bilan eʼtiborga sazovor. 50-60- yillarda gʻafur gʻulomning "shum bola", oybekning "bolalik", abdulla qahhorning "oʻtmishdan ertaklar", nazir safarovning "koʻrgan-kechirganlarim" qissalari nasriy bolalar adabiyoti rivojiga munosib ulush boʻlib qoʻshildi. xudoyberdi toʻxtaboyevning "sehrli qalpoqcha", "sariqdevni minib", "sariq devning oʻlimi" asarlari ham sara asarlar qatoridan oʻrin oldi. bular koʻpgina xorijiy tillarga tarjima qilindi. hakim nazirning "so'nmas chaqmoqlar", "yonar daryo", "kichkintoy" qissalari, "lochin qanotlari" romani davrning dolzarb muammolarini qamrab olishi, badiiy tasvirning oʻziga xosligi bilan eʼtibor qozondi. 80- yillar bolalar adabiyoti da anvar obidjon, safar barnoyev, rauf tolipov, qambar utayev, hamza imonberdiyev va boshqa ijodkorlarning asarlari yosh avlodni eng yaxshi insoniy …

4 / 8

biyot tamoyillari ustuvor, 50-60- yillar bolalar adabiyoti da sarguzasht fantastik adabiyot elementlari kuchaydi. 80-yillar bolalar adabiyotida psixologizmning kuchayishi, yosh qahramon talqinida uni yosh bola tarzida emas, hayotga tobora jadal kirib kelayotgan, oʻz qarashlariga ega boʻlgan shaxs sifatida tasvirlashga intilish ruhi mavjud. oʻzbek bolalar adabiyoti taraqqiyotida 90- yildar yangilanish davri boʻldi. istiqlol sharofati bilan milliy, madaniy, adabiy va diniy qadriyatlarning tiklanishi bolalar adabiyoti namoyandalari ijodiga ham sezilarli taʼsir qildi, ularning asarlarida haqiqiy oʻzbek qiyofasi tasviri yetakchi oʻrin egallay boshladi. bolalar adabiyotining oʻziga xosliklari uning qahramoni tasvirida yanada yorqinroq namoyon boʻladi. masalan, 20-asr boshlari bolalar adabiyoti namunalari koʻproq ijodkorning faolligi, qahramon tasviri emas, targʻibiy-tashviqiy ruh ustuvorligi bilan ajralib tursa, 30-yillar bolalar adabiyotida koʻproq xalq ogʻzaki ijodiga murojaat qilingan, bu davrda yaratilgan asarlarda ham hali faol qahramon obrazi deyarli yoʻq edi. 50-60- yillar bolalar adabiyoti namunalari bevosita yosh qahramonlarning asarlar voqealarida hal qiluvchi oʻrin tutish bilan chinakam bolalar adabiyotiga aylandi. 70-80- yillar bolalar …

5 / 8

mazmunini tashkil qiladi. millatning o`zligini anglash asos qilib olingan bu uyg`onish davri bolalar adabiyoti va matbuoti uchun ham poydevor bo`loldi. o`zbek bolalar adabiyoti tarixi haqida fikr yuritilar ekan, uning ilk qadamlari xx asr boshlarida yaratilgan alifbolar, adabiyot va o`qish kitoblaridan boshlanganini alohida qayd etish lozim. bolalar adabiyoti tom ma`noda ma`rifatparvarlikning farzandidir. chunki jadidchilikning poydevori, tamal toshi usuli jadid maktabi bo`lgan. “jadidchilik” ning asosida “jadid” so`zi yotadi. “jadid” ning ma`nosi “yangi”-“yangi tafakkur”, “yangi inson”, “yangi avlod” singari keng ma`nolarni o`zida mujassam etgan. istilohning kirib kelishi ismoilbek gasprali (gasprinskiy) ochgan yangi maktab nomi bilan bog`liq. u 1884 yilda boqchasaroyda bir maktab ochib, “usuli jadid” nomi bilan ataydi. istilohning mazmuni maktab doirasida qolmagan, albatta. aslida jamiyatning barcha qatlamlarini jalb etib, uyg`onish mafkurasi bo`lib xizmat qilgan; milliy mustaqillik uchun kurash olib borgan; maorif va madaniyatni, matbuotni ijtimoiy-siyosiy maqsadlarga moslab chiqdi. ismoilbekning turkistonga kelib, toshkent, samarqand, buxoroda bo`lishi uning tashabbusi bilan bu shaharlarda, so`ngroq farg`ona …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari" haqida

mavzu: o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari. milliy uyg’onish harakati va uning o’zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli reja: · bolalar adabiyotining vujudga kelishi · milliy uyg`onish harakati va uning o`zbek bolalar adabiyotini yuzaga keltirishdagi roli. bolalar adabiyotining vujudga kelishi sharq yozma adabiyotida "pandnoma", "mavʼizatnoma", "nasihatnoma", "axloq kitoblari" singari nomlar bilan tasnif qilinuvchi asarlar bolalar adabiyotining dastlabki namunalari hisoblanadi. masalan, kaykovusning "mavʼizatnomai kaykovus" ("qobusnoma"), shayx sa'diyning "guliston" va "boʻston", jomiyning "bahoriston" asarlari shular jumlasidandir. bular tarjima vositasida oʻzbek bolalar adabiyotiga kirib kelgan. alisher navoiyning "hayrat ulabror", "mantiq...

Bu fayl DOC formatida 8 sahifadan iborat (190,0 KB). "o’zbek bolalar adabiyotining vujudga kelishi va taraqqiyot xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o’zbek bolalar adabiyotining vu… DOC 8 sahifa Bepul yuklash Telegram