o'zbek bolalar adabiyotining taraqqiyot xususiyatlari

DOC 21 sahifa 91,0 KB Bepul yuklash

21 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 91,0 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 21

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 21

3-mavzu. oʻzbek bolalar adabiyotining taraqqiyot xususiyatlari reja: 1.o`zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari. 2. fan sifatida paydo bo`lish davri, ilk namunalari. 3. xalq og’zaki ijodi, mumtoz adabiyot bilan bog’liqligi hamda bugungi rivojlanish jarayonlari va yo`nalishlari 4. xulosa. o`zbek xalqi qadimdan mehnatkash, savodxon xalq bo`lgan. bunga erishmoq uchun esa farzandlar tarbiyasiga juda qattiq e’tibor bergan. bolalarga ta’lim-tarbiyada ko`proq xalq og`zaki ijodi bilan ta’sir qilish yo`lidan borgan. boy va rangba-rang xalq og`zaki ijodi namunalari yozma adabiyotning maydonga kelishi va rivojlanishida boy manba bo`lib xizmat qiladi. bu yerda yana bir narsani ta’kidlab o`tish kerakki, badiiy adabiyotning taraqqiyoti jamiyatning umumiy taraqqiyoti bilan ham uzviy bog`liqdir. bu jihatdan mahmud qoshg`ariyning “devonu lug`atit turk” asarini eslab o`tish o`rinlidir. xi asrning buyuk tilshunos olimi o`zining bu kitobida bizga ko`p ma’lumotlar beradi. kitobda xi asr adabiyoti bilan birga, avvalgi zamonlarda paydo bo`lib, og`izdan-og`izga, avloddan-avlodga ko`chib yurgan qo`shiq va lirik she’rlardan namunalar ham kiritilgan. ayniqsa, mehnat, qahramonlik, marosim, mavsum qo`shiqlari …

2 / 21

zarur bo`lgan shart-sharoitlarni tayyorladi. alisher navoiy butun faoliyati va ijodini insonning baxt-saodati uchun kurashga, xalqning osoyishtaligiga, o`zaro urushlarning oldini olishga, obodonchilik ishlariga, ilm-fan, san’at va adabiyot taraqqiyotiga bag`ishladi. u adolatparvar, donishmand davlat arbobi, o`zbek klassik adabiy tiliga asos solgan va o`zbek mumtoz adabiyotini yangi taraqqiyot pog`onasiga ko`targan buyuk so`z san’atkori bo`lib, davrning madaniy hayotiga rahbarlik qildi, ilm-fan, san’at va adabiyot ahllariga homiylik ko`rsatdi, ko`plab shogirdlar etishtirdi. xv-xvi asrlarda yashab ijod etgan zahiriddin muhammad boburning “boburnoma” asarida o`sha davr hayotiga doir tarixiy voqealar bilan birga, ilm-fanga oid qimmatli ma’lumotlar berilgan, turli xalqlarning urf-odatlari, tili, san’ati va adabiyoti yoritilgan. xviii asrning oxiri, xix asrning boshlarida yashab ijod etgan ikki buyuk shoir muhammadniyoz nishotiy va muhammad sharif gulxaniylar ijodi mumtoz adabiyotimiz tarixida alohida ajralib turadi. nishotiyning xalq og`zaki ijodi asosida yaratgan “husnu dil” dostoni ishq-muhabbat, aql-farosat, odob-axloqqa bag`ishlangan. shu narsa diqqatga loyiqki, dostonda har biri mustaqil asar bo`la oladigan “shohboz va bulbul”, “gul …

3 / 21

keyin yashagan muqimiy, furqat, zavqiy, avaz o`tar kabi shoirlarga ham katta ta’sir ko`rsatdi. ma’rifatparvarlikni bayroq qilib ko`targan abdulla avloniy, hamza, fitrat, elbek, munavvarqorilar tomonidan yozilgan darslik va qo`llanmalarda bolalar hayoti, o`qishi, axloq-odobi haqida materiallar beriladi. abdulla avloniy (“birinchi muallim”, “ikkinchi muallim”, “maktab gulistoni”, “turkiy guliston yohud axloq”), hamza hakimzoda niyoziy (“yengil adabiyot”, “axloq hikoyalari”, “qiroat kitobi”) asarlarida yangi davr nafasi ufura boshladi. o`tgan asrning 20-yillarida fitrat, cho`lpon, usmon nosir, g`afur g`ulom, g`ayratiy, shokir sulaymon, oybek va boshqalarning katta yoshdagi bolalar uchun yozgan asarlarida ilm va mehnatga chaqiriq keng o`rin oldi. keyinchalik bu safga z.diyor, d.oppaqova, m.fayziy, i.muslim, a.rahmat, sh.sa’dulla, s.jo`ra, m.oqilova, q.muhammadiy, o`.nazirlar kelib qo`shildi. ular bolalarni yaxshi o`qishga, ilm, fan nurlaridan bahramand bo`lishga, davrning haqiqiy o`g`il-qizlari bo`lib kamol topishga targ`ib etdilar. bolalar adabiyotimiz yildan-yilga rivojlanib bordi. 30–yillarga kelib, o`zining professional shoir va yozuvchilariga ega bo`ldi. poeziya (zafar diyor, adham rahmat, ilyos muslim, shukur sa’dulla, sulton jo`ra, mahmuda oqilova, quddus …

4 / 21

“fidokor” (1940); ilyos muslimning “o`suv” (1932), “zaharxandalar” (1932) to`plamlari, “miqti keldi” dostoni (1934); shukur sa’dullaning “hayqiriq” (1932), “uch ayiq”, “ayyor chumchuq” (1937), “yoriltosh” (1938) to`plamlari bosilib chiqdi. bu davrda qardosh xalqlar adabiyotidan juda ko`plab sara asarlar o`zbek tiliga tarjima qilindi. buning natijasida o`zbek bolalar adabiyoti har tomonlama boyib bordi. ayniqsa, “yosh turkistonliklar”, “bolalar yo`ldoshi”, “bolalar dunyosi”, “o`zgarishchi yoshlar”, “yosh kuch” kabi jurnallar nashrining yo`lga qo`yilishi bolalar adabiyotining har tomonlama rivojlanishiga sabab bo`ldi. xullas, bolalar adabiyotining mavzu doirasi kengaya bordi. yoshlik, maktab hayoti, ona-yurt tabiati, xalqlar do`stligi, ilm, hunar va texnikaga muhabbat mavzulari bolalar adabiyotidan keng o`rin oldi. xalqimizda: “ona yurting omon bo`lsa, rangi-ro`ying somon bo`lmas”, degan naql bor. sobiq ittifoqqa nemis-fashist bosqinchilarining xiyonatkorona bostirib kirishi o`z baxtini, kelajagini halol mehnati bilan bunyod etayotgan xalqning oromini, tinchligini buzdi. urushning birinchi kunlaridanoq oybek, hamid olimjon, g`afur g`ulom, sobir abdulla, uyg`un, maqsud shayxzoda, zafar diyor, amin umariy, g`ayratiy, mirtemir, ilyos muslim, sulton jo`ra …

5 / 21

stello” (maqsud shayxzoda), “vatan haqida qo`shiq” (uyg`un), “vatan”, “chavandoz” (temir fattoh), “qurol bering menga ham”, “bizning oila” (zafar diyor), “to`pchi muhammad” (sulton jo`ra), “onamning aytganlari” (adham rahmat), “biz yengamiz” (hasan said) kabi asarlarda o`z ifodasini topdi. 1941-yilning iyul oyidayoq “o`lim yovga” adabiy to`plami bosilib chiqdi. to`plamdagi she’rlarda jangda mardlik, jasorat namunasini ko`rsatish hamda g`alabaga bo`lgan komil ishonch jo`shib kuylanadi. “vatan uchun” to`plami ham shu yilda yuzaga keldi. undagi she’rlar mavzu jihatdan yanada kengaytirilganligi, qahramonlik, ona-vatanga sadoqat g`oyasi etakchilik qilishi xarakterlidir. ayniqsa, zafar diyor yaratgan qahramonlar yosh bo`lishiga qaramay juda qasoskor. ular tinchlik, osoyishtalik shaydolari, nemis-fashist bosqinchilarini qattiq qahr-g`azab bilan la’natlaydilar. binobarin, ona-vatanni sevish, ardoqlashning o`zi etmaydi. u vatanga munosib o`g`lon bo`lib, uni himoya qila olish zarur, degan muqaddas tuyg`u bilan nafas oladilar. shuning uchun ham shoirning qahramonlari qo`lda qurol bilan nemis-fashist bosqinchilariga qarshi sherday hamla qilishga tayyor. zafar diyor “qurol bering menga ham!” she’rida qahramon tilidan shunday misralar bitadi: meni …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 21 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"o'zbek bolalar adabiyotining taraqqiyot xususiyatlari" haqida

3-mavzu. oʻzbek bolalar adabiyotining taraqqiyot xususiyatlari reja: 1.o`zbek bolalar adabiyotining shakllanish bosqichlari. 2. fan sifatida paydo bo`lish davri, ilk namunalari. 3. xalq og’zaki ijodi, mumtoz adabiyot bilan bog’liqligi hamda bugungi rivojlanish jarayonlari va yo`nalishlari 4. xulosa. o`zbek xalqi qadimdan mehnatkash, savodxon xalq bo`lgan. bunga erishmoq uchun esa farzandlar tarbiyasiga juda qattiq e’tibor bergan. bolalarga ta’lim-tarbiyada ko`proq xalq og`zaki ijodi bilan ta’sir qilish yo`lidan borgan. boy va rangba-rang xalq og`zaki ijodi namunalari yozma adabiyotning maydonga kelishi va rivojlanishida boy manba bo`lib xizmat qiladi. bu yerda yana bir narsani ta’kidlab o`tish kerakki, badiiy adabiyotning taraqqiyoti jamiyatning umumiy taraqqiyoti bilan ham uzviy bog`liqdi...

Bu fayl DOC formatida 21 sahifadan iborat (91,0 KB). "o'zbek bolalar adabiyotining taraqqiyot xususiyatlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: o'zbek bolalar adabiyotining ta… DOC 21 sahifa Bepul yuklash Telegram