o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari

DOC 14 pages 6.3 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 6.3 MB

File type DOC

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

2-mavzu. o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. xvi-xix asrlar birinchi yarmida o‘rta osiyodagi ijtimoiy-siyosiy ahvol. 2. turkiston o‘lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. 3. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. sovetlarning qatag‘on-zo‘ravonlik siyosati va uning mohiyati. 4. mamlakatimiz erki va ozodligi uchun kurashganlar: shiroq, spitamen, jaloliddin manguberdi. jadid ma’rifatparvarlari. xvi asr boshlarida zaiflashib borayotgan temuriylar saltanatiga dashti qipchoq tomondan muhammad shohbaxt shayboniy hujumi boshlandi. shayboniyxon 1500-1501 yillarda samarqand va buxoroni, 1504-yilda hisor viloyatini, 1504-1505 yillarda urganchni, 1506-1507-yillarda xuroson poytaxti hirot hamda balxni, shuningdek, marv, astrobod va nishopur shaharlarini zabt etdi. shu bilan birgalikda, toshkent, farg‘ona, sirdaryo va xorazm yerlari afg‘onistonning qandahor, zamindovur viloyatlari egallandi shayboniylar hukmronligi boshlandi. 1510-yilda mashhaddan qaytgan shayboniyxon 17 ming kishilik qo’shin bilan marv qal’asiga kirib olib movarounnahrdan kelayotgan qo’shinni kutardi. bundan xabar …

2 / 14

esa shayboniylar hukmronligi saqlanib qoldi. 1512-yildan boshlab, buxoro viloyati noibi bo‘lib kelgan ubaydullo sulton 1533-yilda shayboniylar davlatining oliy hukmdori etib ko‘tarildi. ubaydulla sulton samarqanddagi ko‘chkunchixon avlodlari qarshiligi sababli oliy hokimiyatni buxoroda turib boshqaradi va buxoroni davlat poytaxti deb e’lon qiladi. shayboniy ubaydullaxon (1533-1539) davrida buxoroning mavqei ham siyosiy, ham iqtisodiy jihatdan kuchaydi. ubaydullaxon ii 1574-yilda - shahrisabz, qarshi va hisorni, 1582-yilda toshkent, ohangaron va sayramni, 1583-yilda farg’onani, 1584-yilda badaxshonni, 1588-yilda hirotni, 1595-yilda xorazmni bosib olib mamlakat hududlarini kengaytirdi va mustahkamladi. movarounnahr xvi asr o‘rtalarida ham mustaqil hokimliklardan iborat edi. buxoroda abdulazizxon, samarqandda abdulatifxon hukmdor edilar. ayni shu qaltis vaziyatda abdullaxon ii buxoro taxtini egallaydi. abdullaxon ii (1557-1561 yillarda amakisi pirmuhammad, 1561-1583 yillarda otasi iskandarxon oliy xukmdor deb e’lon qilingan bo‘lsada, amalda hukmdor abdullaxon ii edi). 1557-yilda buxoroni davlat poytaxti, mamlakatning siyosiy-ma’muriy markaziga aylantiradi. shu boisdan davlatning o‘zi ham buxoro xonligi deb ataladigan bo‘ldi. abdullaxon ii siyosiy tarqoqlikka qarshi kurash olib …

3 / 14

o‘nggi shayboniy pirmuhammad ham 1601-yilda samarqandda boqi muhammad bilan bo‘lgan jangda halok bo‘ldi. shayboniylar sulolasi barham topdi. shaybonilar sulolasi (1500-1601) 1. muhammad shaybonixon - 1500-1510 2. ko’chkunchixon - 1510-1530 3. abu saidxon - 1531-1533 4. ubaydullaxon - 1533-1539 5. abdullaxon i - 1539-1540 6. abdulazizxon (buxoroda) - 1540-1550 7. abdulatifxon (samarqandda) - 1540-1551 8. navro’z ahmadxon (baroqxon) - 1551-1556 9. pirmuhammadxon i - 1557-1561 10. iskandarxon - 1561-1583 11. abdullaxon ii - 1583-1598 12. abdulmo’minxon - 1598-1599 (6 oy) 13. pirmuhammadxon ii - 1599-1601 yer egaligi: mulki sultoniy – davlatga qarashli yerlar; mulki xolis – xususiy yer mulklari (xon va uning yaqinlari, harbiy-ma’muriy amaldorlar, yirik din peshvolariga iqto‘, suyurg‘ol va tanxo kabi shakllarda berilgan yerlar); vaqf – diniy mahkamalar, xonaqohlar, madrasa va masjidlarga qarashli yerlar; qishloq jamoalari va dehqonlari egalik qiladigan yerlar. pirmuhammadxon ii ning buxoro xonligidagi obro‘yi bo‘lmaganidan mamlakat 1601-yilgacha chuqur inqiroz holatiga keldi. bundan foydalangan ashtarxoniylar (hojitarxon) sulolasi …

4 / 14

li muhammad - 1605-1611 (taxtdan haydaladi) 3. imomqulixon - 1611-1642 4. nodir muhammadxon - 1642-1645 (taxtdan haydaladi) 5. abdulazizxon - 1645-1681 6. subhonqulixon - 1681-1702 7. ubaydullaxon - 1702-1711 (o’ldiriladi) 8. abulfayzxon - 1711-1747 (o’ldiriladi) 9. abdulmo’min (soxta xon) - 1747-1751 (o’ldiriladi) 10. ubaydulla sulton (soxta xon) - 1751-1754 (o’ldiriladi) buxoro xonligiga eron hujumi buxoro xonligining zaiflashib qolganligidan foydalangan eron shohi nodirshoh 1739-yili yurish qiladi lekin egallay olmaydi. 1740-yilgi janglarda esa uni egallab, buxoro xonligining oliy hukmdori deb tan olinadi. 1743-yilda hakimbiy, uning o‘g‘li muhammad rahim nodirshoh xizmatiga kiradi. nodirshoh 1747- yilda vafot etgach, muhammad rahim hokimiyatni o‘z qo‘liga olishga kirishadi. mang‘it qabilasining vakili muhammad rahim 1747-yilda abulfayzxonni, so‘ngra rasman xon deb (soxta xon) e’lon qilingan uning o‘g‘illari abdulmo‘min va ubaydullolarni o‘ldirib, hokimiyatni o‘z qo‘liga oladi. u 1756-yilda taxtga o‘tirib, o‘zini buxoro amiri deb e’lon qiladi. muhammad rahim vafotidan keyin o‘zaro urushlar yanada kuchaydi. kenagas, yuz, baxrin, burgut, saroy qabilalarining …

5 / 14

an, majburiy mehnat va soliqlardan ozod etildi. shuningdek, xiroj, nikoh puli, tarozi haqi va boshqa yig‘imlar miqdori kamaytirildi. buxoroda mang’itlar sulolasi 1920-yilgacha hukmronlik qildi. amirlik 40 ta viloyat va tumanliklarga bo‘lingan, yer maydoni 270 ming kv.km. poytaxti – buxoro shahri. aholisi 2 million atrofida, jumladan: - 57 % o‘zbeklar, - 32 % tojiklar, - 10 % turkmanlar, - qolgan qismi qoraqalpoqlar, qozoqlar va boshqalar tashkil qilgan. amirlik davlat boshqaruvi qo‘shbegi – bosh vazir. devonbegi – davlatning moliya-xazina ishlarini boshqargan. ko‘kaldosh – butun amirlikning holati bo‘yicha ma’lumot to‘plagan. mushrif – xonga in’om etilgan narsalar va harbiy anjomlarni hisoblab yozib borgan. mirshab – tungi soqchilar boshlig‘i. dodxoh – fuqarolarning arz-dodlarini tinglovchi va hal qiluvchi. inoq – amir farmonlarini beklardan boshqa tabaqaga yetkazuvchi. miroxo‘r – amir otxonasining boshlig‘i. kitobdor – amir kutubxonasi va boshqa viloyatlar kutubxonalari boshlig‘i. sadr – vaqf mulklarini boshqaruvchi. shayxulislom – musulmon jamoasi boshlig‘i. soliq siyosati tanobona – tokzor, mevali …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari"

2-mavzu. o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari. 1. o‘rta osiyoning xonliklarga bo‘linib ketishi, uning sabab va oqibatlari. xvi-xix asrlar birinchi yarmida o‘rta osiyodagi ijtimoiy-siyosiy ahvol. 2. turkiston o‘lkasida rossiya imperiyasi mustamlaka tuzumi. milliy ozodlik harakatlari. mustamlaka boshqaruv tartiboti va uning mohiyati. 3. sovet hukmronligi davrida o‘zbekistonning markazga ijtimoiy-siyosiy va iqtisodiy qaramligi va uning oqibatlari. sovetlarning qatag‘on-zo‘ravonlik siyosati va uning mohiyati. 4. mamlakatimiz erki va ozodligi uchun kurashganlar: shiroq, spitamen, jaloliddin manguberdi. jadid ma’rifatparvarlari. xvi asr boshlarida zaiflashib borayotgan temuriylar saltanatiga dashti qipchoq tomondan muhammad shohbaxt shayboniy hujumi boshlandi. shayboni...

This file contains 14 pages in DOC format (6.3 MB). To download "o‘zbek davlatchiligining shakllanishi va taraqqiyot bosqichlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbek davlatchiligining shakll… DOC 14 pages Free download Telegram