nutq madaniyatini o`rganish tarixi

DOC 65,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405685080_56269.doc nutq madaniyatini o`rganish tarixi nutq madaniyatini o`rganish tarixi reja: 1. nutq madaniyati va notiqlik san`ati. 2. qadimgi yunoniston va rimda notiqlik san`ati. 3. notiqlik san`atining g’arbda rivojlanishi. 4. sharqda notiqlik san`ati. 5. bugungi kunda nutq madaniyati masalalarining o`rganilishi. nutq madaniyati va notiqlik san`ati o`zaro chambarchas bog’liq tushunchalardir. notiqlik san`ati alohida mahorat va qobiliyat talab etadi. har qanday madaniy nutq egasi mohir notiq bo`la olmaydi. shu sababli xalq orasida so`zga chechan, so`zga usta, so`zamol, gapga usta, chiroyli gapiradi iboralari ishlatiladi. “o`qituvchi nutqi madaniyati” fani bo`lajak o`qituvchilarga umuminsoniy madaniyatning tarkibiy qismi bo`lgan nutq madaniyatini egallash yo`lida eng yaqin maslahatdoshga aylanadi. chunki bugungi mavkuraviy kurashning o`tkir quroli bo`lgan tilning har qachongidan ham keskir bo`lishini davr talab qilmoqda, bo`lajak o`qituvchidan mohir nutq egasi bo`lish talab etilmoqda. shu ma`noda bu fan notiqlik san`ati tarixini ham mukammal darajada o`rganishga harakat qiladi. notiqlik – san`atning eng qadimgi turlaridan biridir. “tinglovchilarga biror narsa- hodisani tushuntirish, isbot etish …

gan edi. bunda notiqlik san`ati sarkardalik san`atiga tenglashtiriladi. plutarx ham notiqlikning nihoyat darajada og’ir, sermashaqqatliligini tan olib, bu san`atni hayotiy zaruriyat deb hisoblaydi. sud ishlarida o`rnatilgan tartib ham bu san`atning yuksalishida katta turtki bo`ldi. chunki sud jarayonida javobgar o`ziga qo`yilayotgan aybning asossizligini isbotlab gapirishi, da`vogar esa o`z fikrida qattiq turishi, uni qoralashi shart edi. ammo hamma ham chiroyli nutq so`zlash qobilyatiga ega bo`lmaganligi sababli, nutq matnlarini yozib beradigan bilimdon kishilar – “logogrflar” ga ehtiyoj tug’ildi. oradan biroz vaqt o`tib, tantanali nutq – epideytik nutq uslubi paydo bo`ldi. logogrflar bunday nutq matnlarini tayyorlash uchun o`zidan oldin o`tgan salaflarining merosiga va xalq og’zaki ijodiga murojaat qila boshladilar. notiqlik san`ati shu tariqa asta-sekin shakllanib, badiiy adabiyotning ravnaqida katta vazifani bajardi, tragediya, komediya, roman janrlarining paydo bo`lishiga ijobiy ta`sir ko`rsatdi. “bulardan tashqari, notiqlik san`atining rivoji adabiy tilning shakllanishiga, notiqlik san`ati nazariyasidan iborat bo`lgan “ritorika” iilmining vujudga kelishiga sabab bo`ldi. rimdagi barcha shoirlar va notiqlar …

dr tarbiyasi uchun aristotelni ma’sul qilib belgilaydi. olim bu yerda falsafa maktabini ochadi, katta kutubxona tashkil etadi. buyuk olim “poetika” nomli mashhur asaridan so`ng, 330-yilda afinada “ritorika” kitobini yozadi. anaksemen “ritorika” nomli qo`llanma, lampsak ham shu nomidagi chiroyli so`zlash nazariyasi bo`yicha ilmiy mulohazalardan iborat asar yozgan edi. aristotel esa “ritorika” asarini uch kitobdan iborat qilib yaratadi. chiroyli so`zlash, ishontirish metodlari haqidagi fikr-mulohazalar birinchi va ikkinchi kitobda bayon etilgan bo`lsa, uchinchi kitobda nutq mantiqiga katta e`tibor beriladi. olimning fikricha, notiq tilidagi turli “qorishmalar” ya`ni so`zlarning noto`g’ri va noo`rin talaffuz qilinishi, jumlalarning mantiqan har xil tuzilishi so`zlovchining katta xatosidir. bunda har bir jumla asosiy fikrni ifoda etishga qaratilishi, ravon va tinglovchi tushunadigan darajada sodda bo`lishi talab etiladi. olim notiqning hissiyot bilan so`zlashi, mulohaza yuritayotgan fikrining tinglovchi qalbiga tez yetishida muhim omil bo`lishini alohida uqtiradi. aristotel notiqning jamoani o`ziga jalb etishi uchun hazil-mutoyiba so`zlar bilan lirik chekinish qilib tinglovchilarni hayajonlantira bilishi zarurligini, agar …

bo`lib, qurol-yaroq ustaxonasining egasi edi. bo`lajak notiq 5 yoshga to`lganida otasi vafot etadi. demosfen va singlisiga otasidan katta meros qoladi. ammo ular kichkina bo`lganligi sababli meros va bolalar tarbiyasi tog’asiga topshiriladi. barcha boyliklarni qo`lga kiritgan tog’asi demosfen tarbiyasi bilan qiziqmaganligi uchun u nimjon bo`lib o`sadi. bo`lajak notiq voyaga yetgach merosni tog’asidan talab qiladi. ammo tog’asi unga me’rosni to’liq qaytarib bermaydi. merosni tog’asidan to`liq ololmagan demosfen uni sud orqali undirib olishga qaror qiladi. sudda muvaffaqiyat qozonish uchun afina davlati qonunlarini, ravon so`zlash, davosining to`g’riligiga kishilarni ishontirish uchun notiqlik san`tini o`rganadi. zamonasining meros ishlari bo`yicha mashhur advokati bo`lgan isey maktabida 4 yil ta`lim oladi. eramizdan oldingi v asrda yashagan, pelopan urushida ishtirok etgan va uning tarixini yozgan afina tarixchisi fukididnin, faylasuf platonning asarlarini puxta o`rganadi. fukidid asarlarini 8 marta qayta ko`chirib yodlab oladi. o`qishni tugatgach, vasiylari bilan sudlashadi va sud 5 yil davom etadi. dastlab bo`lajak notiq muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. chunki uning tovushi …

ortar edi. 30 yoshli demosfen davlat ishlarida ham faol qatnashadi. vatanining dushmani – makedoniyalik podsho filippga qarata nutq so`zlaydi. afina makedoniya rahbarligiga o`tkach uning dushmanlari bosh ko`taradi. xalq partiyasi demosfenning vatanparvarligini qadrlab uni “oltin gulchambar” bilan taqdirlashga tavsiya etgan edi. bu qarorga makedoniya tarafdorlari qarshi chiqadi. mashhur notiq esxil majlis qarori ustidan sudga ariza yozadi va demosfenni qoralab so`zga chiqadi. “gulchambar”ni himoya qilish maqsadida so`z olgan demosfen vatanining gullab-yashnashi uchun tinmay kurashganini, esxilning sotqinligini yorqin nutqida obrazli tarzda tasvirlab beradi. sud hukmiga ko`ra esxilga katta miqdorda jarima solinib, afinadan badarg’a qilinadi. biroq makedoniya bilan afina o`rtasida boshlangan urushda afinaliklar mag’lub bo`ladi. demosfen sirtdan o`limdan mahkum etiladi. u kalavri oroliga qochib borib, poseydon obodatxonasiga yashirinadi. dushmanlari unga bo`lmag’ur va`dalar berib antipatra huzuriga olib bormoqchi bo`ladi. bu yovuz niyatni vahmlagan notiq zahar ichib (uyiga xat yozish bahonasida, ibodatxonaning ichkarisiga kirib) eramizdan oldingi 322 - yil dunyodan o`tadi. sitseron (103-43) mark tuliy sitseron …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "nutq madaniyatini o`rganish tarixi"

1405685080_56269.doc nutq madaniyatini o`rganish tarixi nutq madaniyatini o`rganish tarixi reja: 1. nutq madaniyati va notiqlik san`ati. 2. qadimgi yunoniston va rimda notiqlik san`ati. 3. notiqlik san`atining g’arbda rivojlanishi. 4. sharqda notiqlik san`ati. 5. bugungi kunda nutq madaniyati masalalarining o`rganilishi. nutq madaniyati va notiqlik san`ati o`zaro chambarchas bog’liq tushunchalardir. notiqlik san`ati alohida mahorat va qobiliyat talab etadi. har qanday madaniy nutq egasi mohir notiq bo`la olmaydi. shu sababli xalq orasida so`zga chechan, so`zga usta, so`zamol, gapga usta, chiroyli gapiradi iboralari ishlatiladi. “o`qituvchi nutqi madaniyati” fani bo`lajak o`qituvchilarga umuminsoniy madaniyatning tarkibiy qismi bo`lgan nutq madaniyatini egallash yo`lida eng yaqin maslahatdo...

Формат DOC, 65,5 КБ. Чтобы скачать "nutq madaniyatini o`rganish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: nutq madaniyatini o`rganish tar… DOC Бесплатная загрузка Telegram