notiqlik san'ati va nutq madaniyatini o`rganish tarixi

PPTX 21 стр. 127,0 КБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 127,0 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

слайд 1 notiqlik san'ati va nutq madaniyatini o`rganish tarixi reja: 1. ifodali o`qish tarixidan. 2. aristotel va uning "ritorika" asari. 3. demosfen va sisteronlarning notiqlik tarixidagi o`rni va o`ziga xos xususiyatlari. 1. ifodali o`qish tarixidan. ifodali o`qish, ayniqsa asarning g`oyaviy mazmunini chuqur tushunishda, badiiy xususiyatlarini ochishda katta ahamiyatga ega. barcha janrdagi asarlar bir xilda o`qilmaganidek, barcha ham ifodali o`qiy olish qobiliyatiga ega emas. ayniqsa, oliy o`quv yurtlarining ko`pchilik talabalari uzoq vaqt o`zlari mansub bo`lgan sheva ta'sirida bo`ladilar. sheva ta'sirida "ifodali" o`qilgan asar mazmuniga esa putur yetadi, uning badiiy-estetik ta'sirchanligi susayadi. ... badiiy adabiyot paydo bo`lishi bilan uning ifodali o`qishi, og`zaki ijrochilik taraqqiyoti ham ziddiyatlidir. jumladan, adabiyot va san'at hali muayyan ma'noda sinkretik xarakterga ega bo`lgan qadimgi davrda badiiy va ifodali o`qish san'ati ham sinkretik xarakter kasb etgan. chunonchi, bu davrda badiiy adabiyot yaratuvchilari ayni chog`da uning ijrochilari sifatida ko`proq e'tiborga ega bo`lgan. jumladan, "avesto"ning yaratuvchilari, bora-bora uning professional ijrochilariga aylanib …

2 / 21

ohirjonov rudakiy asarlarining majid ismli professional ijrochisi bo`lganligini e'tirof etadi va uni chtetsravi deb ataydi. yirik tojik yozuvchisi, tojikiston fanlar akademiyasining muxbir a'zosi sotim ulug`zodaning ma'lumotlariga ko`ra "roviylar"- badiiy o`qish ustalari bo`lib, xaloyiq o`rtasida rudakiy, daqiqiy, shahid balxiy, abdushukur balxiy va boshqa o`nlab o`zlariga zamondosh va o`tmish shoirlari she'rlarini maxsus ohang bilan o`qirdilar. xususan, rudakiyning yoqimli she'ru qo`shilari ularning og`zidan tushmasdi. ulkan sharqshunos ye.e.bertels ham o`rta asrlarda roviylar toifasi mavjudligini e'tirof etadi. ko`rinadiki, qadimgi badiiy so`z ijrochiligining butun bir yo`nalishi, o`ziga xos maktabni tashkil etuvchi roviylar toifasi katta shon-shuhrat va ijtimoiy mavqega ega bo`lgan. biroq, jamiyat taraqqiy qilishi bilan roviylik tarmoqlanib, xv asrlarga kelganda, mustaqil badiiy ijrochilik ko`rinishlari va ularga mansub ijrochilar toifasi voyaga yeta boshladi. jumladan, alisher navoiy xv asrlarga kelib badiiy so`z ijrochiligi san'atining voizlik (notiqlik), qissaxonlik, badihago`ylik, bazlago`ylik (latifago`ylik), dostonxonlik, qasidaxonlik, g`azalxonlik san'ati shakllanib yetilganligi haqida mufassal ma'lumot beradi. o`zbek badiiy so`z ijrochiligi san'atiga xos bo`lgan bedilxonlik, …

3 / 21

ing har bir ozod kishisi erkin nutq so`zlash huquqiga ega bo`lgan. davlat ishlarini boshqarishda qatnashishni hohlagan har bir kishi uchun chiroyli so`zlash san'atini egallash majburiy bir ehtiyojga aylana borgan. sud ishlarida o`rnatilgan tartib notiqlik san'atining yuksalishiga katta bir turtki bo`ldi. sud jarayonida javobgar o`ziga qo`yilayotgan aybning asossizligini isbotlab gapirishi, da'vogar esa o`z fikrida qattiq turishi, uni qoralashi lozim edi. lekin hamma ham chiroyli so`zlash qobiliyatiga ega bo`lavermaydi. shuning natijasida, nutq matnlarini yozib beradigan bilimdon kishilarga ehtiyoj tug`ila boshladi va yozma nutq san'atini yaxshi egallagan notiqlarni o`sha zamon tili bilan "logograflar" deb atay boshladilar. notiqlik san'atining keng ko`lamda qanot yoyishi esa, o`z navbatida uning sud notiqligi, harbiy notiqlik va siyosiy notiqlik kabi shoxobchalarining paydo bo`lishiga olib keldi. sudda gapiriladigan chiroyli nutq o`rnini, endilikda aniq qonuniyatga ega bo`lgan sud notiqligi egalladi. oradan bir oz vaqt o`tgach, notiqlikning yana bir turi - epideyktik, ya'ni tantanali nutq uslubi paydo bo`ldi. bulardan tashqari, notiqlik san'atining …

4 / 21

`lgan platonga shogird bo`ladi. 342 yili makedoniya podshosi filipp o`zining aleksandr nomli 13 yoshli o`g`lining tarbiyasi uchun aristotelni mitilendan chaqirib oladi. bu yerda u falsafa maktabini ochadi va katta kutubxona tashkil qiladi. shu davrda gretsyada chiroyli so`zlashga qiziqish kuchayib ketgan edi. buning natijasida qator notiqlik maktablari ochiladi. bu maktablarda so`z san'ati ustalari - shogirdlar yetishtirib chiqarilar edi. keyinchalik chiroyli so`zlash haqida qo`llanmalar maydonga keldi. shunday asarlardan biri aristotelning "ritorika" nomli kitobidir. buyuk olim uni mashhur "poetika" nomli asaridan so`ng, ya'ni eramizdan oldingi 330 yillarda afinaga so`nggi marta qaytib kelganda yozgan edi. ma'lumki, ungacha anaksimen, lampsak ham "ritorika" nomli qo`llanma yaratgan edi. bu ikki asar bir-biriga tamoman o`xshamaydi. ularning birinchisi qo`llanma bo`lsa, ikkinchisi chiroyli so`zlash nazariyasi bo`yicha ilmiy mulohazalardan iborat. aristotel har bir jumlaning asosiy fikrini ifoda etishga qaratilishi, ravon va tinglovchi tushunadigan darajada sodda bo`lishini talab etadi. u notiqning hissiyot bilan so`zlashi mulohaza yuritayotgan fikrining tinglovchi qalbiga tez yetishiga muhim …

5 / 21

kunda ham o`z qimmatini yo`qotgani yo`q. 3. demosfen va sisteronlarning notiqlik tarixidagi o`rni va o`ziga xos xususiyatlari. demosfen notiqlik bilan shug`ullanishdan avval o`z ustozi yo`lidan borib, boshqalarga sudda so`zlanadigan nutqning matnini yozib berar va bu ishlari uchun yaxshigina haq olar edi. bora-bora nutqiy matnlar yozish demosfenni qoniqtirmaydi. u otashin vatanparvar sifatida ijtimoiy faoliyatini vatanining ravnaqi uchun sarflashni orzu qiladi. yosh notiqning xalq oldidagi birinchi nutqi ayanchli holda: to`polon, kulgi, qiyqiriq, hushtak chalib masxaralash bilan qarshi olinadi. u o`z nutqini tugatolmay minbardan tushishga majbur bo`ladi. demosfen nutqining bunday ayanchli tugashi tabiiy edi, chunki uning tovushi juda past bo`lib, bir oz duduqlanar, "r" harfini talaffuz etolmas, g`uldirab, mujmal gapirar edi. bulardan tashqari, uning elkasini qimirlatib turadigan odati ham bo`lib, ko`pchilik orasida o`zini tog`ri tuta bilmas edi. xalq majlislaridan birida demosfen o`zini ikkinchi bor sinab ko`radi. lekin bu safar ham muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. shundan so`ng demosfen o`z nutqidagi kamchiliklarni boshqa takrorlamaslik uchun astoydil bosh …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "notiqlik san'ati va nutq madaniyatini o`rganish tarixi"

слайд 1 notiqlik san'ati va nutq madaniyatini o`rganish tarixi reja: 1. ifodali o`qish tarixidan. 2. aristotel va uning "ritorika" asari. 3. demosfen va sisteronlarning notiqlik tarixidagi o`rni va o`ziga xos xususiyatlari. 1. ifodali o`qish tarixidan. ifodali o`qish, ayniqsa asarning g`oyaviy mazmunini chuqur tushunishda, badiiy xususiyatlarini ochishda katta ahamiyatga ega. barcha janrdagi asarlar bir xilda o`qilmaganidek, barcha ham ifodali o`qiy olish qobiliyatiga ega emas. ayniqsa, oliy o`quv yurtlarining ko`pchilik talabalari uzoq vaqt o`zlari mansub bo`lgan sheva ta'sirida bo`ladilar. sheva ta'sirida "ifodali" o`qilgan asar mazmuniga esa putur yetadi, uning badiiy-estetik ta'sirchanligi susayadi. ... badiiy adabiyot paydo bo`lishi bilan uning ifodali o`qishi, og`zaki ijrochilik tara...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (127,0 КБ). Чтобы скачать "notiqlik san'ati va nutq madaniyatini o`rganish tarixi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: notiqlik san'ati va nutq madani… PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram