g‘arbo limlarinutqmadaniyat va notqilik to‘g‘risida

PPTX 29 pages 662.5 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 662.5 KB

File type PPTX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

prezentatsiya powerpoint ma’ruza: g‘arb olimlari nutq madaniyati va notqilik to‘g‘risida mavzu rejasi: 1. qadimgi yunonistonda notiqlik san'ati. 2. qadimgi rimda notiqlik san'ati. 3. g‘arb notiqlari: aristotel, sitseron, kvintilian va boshqalar faoliyatlari haqida ma’lumot 4. til siyosatining shakllanishi qadim zarnonlardan beri jamoat oldida so‘zga chiqib, odamlarga o‘z fikrini tushuntirish, ular ongiga ta ’sir etib, o‘z ortidan ergashtirish, biror narsa, voqea, hodisa haqida gapirganda ishontirish va isbotlab berishga intilish, insonlar orasidan so‘zamol notiqlarning chiqishiga zarurat tug‘dirgan hamda notiqlik san’atining paydo bo‘lishiga sabab bo‘lgan. buning uchun esa, avvalo, ma’lum ijtimoiy sharoit va muhit zohir bo'lishi lozim edi. so‘z erkinligi ana shunday sharoitlardan muhimi sanaladi. qadim yunonistonda demokratiya tuzumining o‘rnatilishi natijasi o'laroq, xalq yig‘inlarida, senat kengashlarida, davlat ishlarida, sud ishlarida mamlakatning har bir ozod kishisi erkin nutq so‘zlash huquqiga ega bo'lgan. o‘sha davr sud majlislarida sudlanuvchi yoki da’vogar o‘z fikrlarini ishonchli isbotlar asosida gapira olishi lozim bo‘lgan. biroq sudlashuvchilarda bunday so'zga chechanlik qobiliyatiga ega …

2 / 29

epidektik notiqlar maydonga keladi. bu san’atni ilk bor adabiy janr darajasiga ko‘targan hamda notiqlikka ilmiy yondoshgan kishilar sofistlar hisoblangan. ular o‘zlaridan oldin o‘tgan notiqlaming faoliyatlarini nazariy asoslashga kirishib, “ritorika” ilmini yaratadi. oldin notiqlami “ritor” so‘zi bilan atashib so‘ngra notiqlik san’atidan saboq o'rgatuvchilarni “ ritor” lar deb ataydilar. notiqlar tomonidan yaratilgan nurtq matnlari nasriy va poetik ijod namunasi sanalgan. bunday ijodkor notiqlaming nomi o‘z mamlakati doirasidan chiqib, jahonga ma’lum va mashhur bo‘lgan. aristotel, demosfen va sitseronlar shular jumlasidandir. 7 suqrot arastu aflotun aristotel (eramizdan awalgi 384—322-yillar) markaziy osiyoda arastu nomi bilan mashhur bo'lgan aristotel eramizdan awalgi 384-yilda stag‘irda (makedoniya yarirri oroli) shifokor oilasida dunyoga keldi. uning otasi nikomax podsho aminti ii saroyida shifokorlik qilgan. aristotel 17 yoshida afinaga keladi va bu yerda o ‘z zamonasining mashhur olimlarilan bo‘lgan platonga shogird tushadi. platonning vafotidan so'ng aristotel 347-yili afinadan troad tomon o‘tib, assosga boradi. chunki bu yerda ustozning tarafdorlari ko‘p edi. unga, ayniqsa, …

3 / 29

ing asosiy fikmi ifoda etishga qaratilishi, ravon va tinglovchi tushunadigan darajada sodda bo‘lishini talab etadi. u notiqning hissiyot bilan so'zlashi mulohaza yuritayotgan fikrning tinglovchi qalbiga tez yetishida muhim omil bo‘lishini alohida uqtiradi. aristotelning saqlanib qolgan asarlarini u taklif etgan fanlarning tasnifiga ko'ra to'rtta asosiy guruhga ajratish mumkin: organon kodini tuzgan mantiq ustida ishlaydi (kategoriya materiallari, sharhlar, birinchi va ikkinchi tahlillar, topeka); "metafizika" deb nomlangan hayotning boshlanishlari bo'yicha birlashtirilgan ish; 3. tabiiy fanlar bo'yicha ishlar ("fizika", "osmon", "meteorologiya", "kelib chiqishi va yo'q qilinishi to'g'risida", "hayvonlar tarixi", "hayvonlarning qismlari to'g'risida", "hayvonlarning kelib chiqishi to'g'risida", "hayvonlarning harakati to'g'risida"); 4. jamiyat, davlat, huquq, tarixiy, siyosiy, axloqiy, estetik muammolar ko'rib chiqiladigan asarlar ("etika", "siyosat", "afina siyosati", "poetika", "ritorika"). demosfen (eramizdan awalgi 384—323-yillar) umrini ona-vatanining gullab-yashnashiga bag'ishlagan davlat arbobi, mashhur notiq demosfen eramizdan oldingi 384-yili afinada o ‘ziga to ‘q oilada dunyoga keldi. otasining ismi ham demosfen bo‘lib, qurol-yaroq ustaxonasining egasi edi. bo'lajak notiq 5 yoshga …

4 / 29

shu bilan birga, ravon so ‘zlash, da’vosining to’g’riligiga kishilarni ishontirish kerak edi. shu sababli demosfen notiqlik san’atini o'rganish uchun o ‘z davrining meros ishlari bo‘yicha mashhur advokati isey maktabida ta’lim olishga majbur bo‘ladi. u to 'rt yil davomida qunt bilan o‘qiydi va bu davrda ko‘pgina yozuvchilaming asarlari bilan tanishib chiqadi. yosh notiqning xalq oldidagi birinchi nutqi ayanchli holda: to’polon, kulgi, qiyqiriq, hushtak chalib masxaralash bilan qarshi olinadi. u o‘z nutqini tugatolmay minbardan tushishga majbur bo'ladi. demosfen nutqining bunday ayanchli tugashi tabiiy edi, chunki uning tovushi juda past bo‘lib, bir oz duduqlanar, “r ” harfini talaffuz etolmas, g‘o‘ldirab, mujmal gapirar edi. bulardan tashqari, uning elkasini qimirlatib turadigan odati ham bo‘lib, ko‘pchilik orasida o'zini to ‘gri tuta bilmas edi. xalq majlislaridan birida demosfen o ‘zini ikkinchi bor sinab ko‘rdi. lekin bu safar ham muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. shundan so‘ng demosfen o‘z nutqidagi kamchiliklami boshqa takrorlamaslik uchun astoydil bosh qotiradi. har kuni bir necha soatlab …

5 / 29

qituvchisi), "notiq uchun ko'rsatmalar" (institutio oratoria) muallifi - qadimdan bizgacha yetib kelgan eng to'liq notiqlik darsligi. ushbu kitob tsitseronning yozuvlari bilan birga barcha ritorik maktablarda o'rganildi. kvintilian nafaqat yuqori rim jamiyati didining vakili, balki adabiy uslubning islohotchisi, lotin tili muammolarining tadqiqotchisi bo'ldi . mark fabius kvintilianning pedagogik g'oyalari tahlili pedagogika tarixi bo'yicha darsliklar va antologiyalarda, shuningdek, antik adabiyot tarixiga oid asarlarda juda kam uchraydi. buyuk sovet entsiklopediyasida mark fabius kvintilian asarlari tadqiqotchisi deb atalgan t.i.kuznetsovaga kelsak, u mark fabius kvintilianni o‘qituvchidan ko‘ra ko‘proq notiq sifatida, shuningdek, qadimgi yunoniston va qadimgi rimning barcha notiqlik san’atlari bilan qiziqadi. kvintiliyaning kelib chiqishiga kelsak, manbalar turlicha. ba'zilar uni ispaniyadagi eng olijanob oilalardan birida tug'ilgan deb da'vo qilsalar, boshqalari kvintilian kambag'al va kamtar oiladan ekanligini ta'kidlaydilar. bir narsa aniq - uning otasi ham, bobosi ham ritorik bo'lgan . rimda u o'zini sud notiqlik martabasiga tayyorlab, ta'lim olgan . imperatorlar vespasian , titus va domitian davrida …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "g‘arbo limlarinutqmadaniyat va notqilik to‘g‘risida"

prezentatsiya powerpoint ma’ruza: g‘arb olimlari nutq madaniyati va notqilik to‘g‘risida mavzu rejasi: 1. qadimgi yunonistonda notiqlik san'ati. 2. qadimgi rimda notiqlik san'ati. 3. g‘arb notiqlari: aristotel, sitseron, kvintilian va boshqalar faoliyatlari haqida ma’lumot 4. til siyosatining shakllanishi qadim zarnonlardan beri jamoat oldida so‘zga chiqib, odamlarga o‘z fikrini tushuntirish, ular ongiga ta ’sir etib, o‘z ortidan ergashtirish, biror narsa, voqea, hodisa haqida gapirganda ishontirish va isbotlab berishga intilish, insonlar orasidan so‘zamol notiqlarning chiqishiga zarurat tug‘dirgan hamda notiqlik san’atining paydo bo‘lishiga sabab bo‘lgan. buning uchun esa, avvalo, ma’lum ijtimoiy sharoit va muhit zohir bo'lishi lozim edi. so‘z erkinligi ana shunday sharoitlardan muhimi sa...

This file contains 29 pages in PPTX format (662.5 KB). To download "g‘arbo limlarinutqmadaniyat va notqilik to‘g‘risida", click the Telegram button on the left.

Tags: g‘arbo limlarinutqmadaniyat va … PPTX 29 pages Free download Telegram