orfografiya o‘qitish metodikasi

DOC 56,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405689626_56339.doc orfografiya oâqitish metodikasi reja: 1. orfografik malaka. 2. imlo qoidalari ustida ishlash. 3. imloviy mashqlar. oâqituvchi orfografik malakaning psixologik tabiatidan kelib chiqib, kichik yoshdagi oâquvchilarda imloga oid malakani shakllantirish ustida ishlash metodikasini belgilaydi. orfografik malaka maxsus nutq malakasidir. toâgâri yozuv âmaxsus nutq faoliyati; yozuvning har bir akti murakkab harakat boâlib, uning asosida nutq yotadi. orfografik malaka nutq faoliyatining komponenti sifatida gapni sintaktik tomondan toâgâri tuzish, soâzni uslubiy aniq qoâllashni ham oâz ichiga oladi. orfagrafik malaka murakkab malaka boâlib, uzoq davom etadigan mashqlar jarayonida yaratiladi va soâzni fonetik tomondan tahlil qilish, uning morfemik tarkibini aniqlash koânikmasi kabilarga asoslanadi. psixologiya malakani avtomatik harakat, yaâni mashqlar natijasida asta-sekin avtomatlashgan ongli harakat deb belgilaydi. avtomatlashish oârganilgan orfografik qoidaning oson-qiyinligiga bogâliq. orfografik malaka oâz tabiati bilan avtomatik hisoblanmaydi. malaka asosiga qoâyilgan koânikma mustahkamlanadi, takomillashadi, yaxshilanadi (harakat tezlashadi, aniq-toâgâri boâla boshlaydi, ishonarli va tejamli bajariladi); shuning bilan birga, faoliyatning strukturasi qayta quriladi: mayda birlik bilan …

saqlashgina emas, balki analiz va sintez ham tadbiq etiladi. bunda grammatik va orfografik hodisalarning oâxshash va farqli tomonlarini aniqlash uchun taqqoslash usulidan foydalanish hamda soâz va soâz shakllarini maâlum grammatik yoki grafik guruhlarga ajratish, muayyan sistemaga solish, tushuntirish va isbotlash mashqlaridan foydalanish muhim rol oâynaydi. shunday qilib, orfografiyani oârgatishda, grammatikani oârgatish kabi, oâquvchilarning analitik-sintetik faoliyatini asta takomillashtira borish talab etiladi. oâquvchilarda toâgâri yozuv malakasini shakllantirish grammatik nazariyani va imlo qoidasini oâzlashtirishga asoslanadi. imlo qoidalari bir soâznigina emas balki umumiylik mavjud boâlgan butun soâzlar guruhining yozilishini tartibga soladi. bu xususiyati bilan u qoida xat yozuvchini har bir soâzni yodda saqlash, xotirlashdan qutqaradi va qoidaga amal qilib, belgilangan qoidaga muvofiq, butun soâzlar guruhini yozish imkonini yaratadi. imlo qoidasi grammatik umumiylik asosida birlashgan soâzlarning yozilishini bir xillashtiradi. bu yozma ravishdagi aloqani yengilashtiradi va imlo qoidalarining ijtimoiy ahamiyatini taâkidlaydi. imlo qoidalarini grammatik, fonetik, soâz yasalishiga oid materiallarini maâlum darajada bilmasdan turib oâzlashtirish mumkin emas. …

ishi haqidagi koânikma shakllantiriladi. âsifatâ mavzusini oârganish â roq, qoâshimchasining va qip-qizil, yum-yumaloq kabi sifatlarning yozilishiga, âfeâlâ mavzusini oârganish boâlishsizlik (-ma) va oâtgan zamon (-di) qoâshimchalarining yozilishiga zamin yaratadi. imlo qoidalarini oârgatishga bunday yondashish boshlangâich sinflarda barcha orfografik materiallarni oârganishda tipik hisoblanadi. imlo qoidalari ustida ishlash â murakkab jarayon, qoidaning mohiyatini ochish, oâquvchilarning qoida ifodasini oârganib olishlari, qoidaning yozuv tajribasiga tadbiq etish uning asosiy komponentlari hisoblanadi. qoida mohiyatini ochish qoida soâzning qaysi qismini, qaysi soâz turkumi yoki grammatik shaklini yozishni boshqarishni, bunda qaysi belgilar yetakchi ekanini tushuntirish demakdir. oâquvchilarni qoida bilan tanishtirish uchun material tanlashda oâqituvchi bu yetakchi belgilarni albatta hisobga oladi. masalan, oxiri yumshatish belgisi () bilan tugagan soâzlarga qoâshimcha qoâshilganda, yumshatish belgisi yozilmasligi haqidagi qoidaning (2-sinf) mohiyatini ochishda oâquvchilar oxiri yumshatish belgisi bilan tugagan soâz aytadilar, keyin oâqituvchi rahbarligida shu soâz bilan gap tuzadilar. oâqituvchi doskaga yozib boradi: lager, royal. men lagerda boâldim. yulduz royalni yaxshi chaladi. lager …

quvchilar oârganilgan qoidaga misol aytish va xilma-xil mashqlarni bajarish yoâli bilan uni yangi til materialiga, yaâni yozuv tajribasiga tadbiq etadilar. qoida ustida ishlash metodikasi shu qoidaning xarakteriga qarab tanlanadi. masalan, boâlishsizlik qoâshimchasi (-ma)ning yozilishini deduktiv yoâl bilan oârgatish mumkin. joânalish kelishigi qoâshimchasi (-ga) ning oxiri âq bilan tugagan otlarga âqa, -k bilan tugagan otlarga âka shaklida qoâshilishi haqida induktiv yoâl bilan tushuntirish maqsadga muvofiq. oâquvchilar qoidadagi asosiy fikrni ajratishga yordam beradigan vazifalarni bajarsalar, uni oâzlashtirish xiyla qulay boâladi. chunki bolalar aniq material bilan ishlaydilar va uni tahlil qilish vaqtida qoidaning muhim tomonlarini ajratadilar, qoidani ongli oâzlashtiradilar. nimanidir, masalan, soâzlarning talaffuzi va yozilishini, soâz turkumlarini, soâz qismlarini bir-biriga taqqoslash oâquvchilarning aqliy aktivligini aniq yozib koârsatish ham ahamiyatli hisoblanadi. qoidada aks ettirilgan muhim fikrni ajratishga oâqituvchining savollari yordam beradi. bu savollar, oâz navbatida qoidani shakllantirish rejasi ham hisoblanadi. qoida ustida kollektiv ishlash bilan birga darslikdan foydalanib, mustaqfil ishlash usulini qoâllash ham mumkin. …

hilardan qoidani quruq yodlab berish talab etilmasligi, balki soâzni toâgâri yozishdagi xususiyatlar aniq material misolida qayta tushuntirilishi lozim. orfografik malaka ongli nutq faoliyatining avtomatlashgan komponentidir. faoliyat avtomotlashishi uchun uzoq vaqt davomida maqsadga qaratilgan mashqlar bajarib boriladi. orfografik mashqlar orfografik ziyraklik koânikmasini shakllantirishga tegishli oârinda qoidani tadbiq qilishga, mashqlarning qismlari oârtasidagi bogâlanishni belgilash, ularni umumiy yagona faoliyat sistemasiga kiritishga, oâquvchilar uchun qoidaning mohiyatini aniqlash va uni shakllantirishga qaratiladi. qoidani tadbiq qilish davridagina uning mazmunini chuqurroq oâzlashtiriladi. metodika orfografik mashqlarga: 1) grammatik â orfografik tahlil; 2) koâchirib yozuv; 3) diktantlar; 4) leksik â grammatik tahlil; 5) bayonlar kiradi. grammatik â orfografik va leksik â orfografik tahlilda orfografiyaning grammatika yoki leksika bilan bogâlanishi, koâchirib yozuv va diktantda oâquvchilar faoliyatini belgilaydigan omillar, xususan, koâchirib yozuvda koâruv va qoâl â harakat oâquvi, diktantda eshituv oâquvi hisobga olinadi. koâchirib yozuv koârib idrok qilingan soâz, gap, matnni yozma shaklda berishdir. boshlangâich sinflarni husnixat va imlo qoidalariga rioya …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "orfografiya o‘qitish metodikasi"

1405689626_56339.doc orfografiya oâqitish metodikasi reja: 1. orfografik malaka. 2. imlo qoidalari ustida ishlash. 3. imloviy mashqlar. oâqituvchi orfografik malakaning psixologik tabiatidan kelib chiqib, kichik yoshdagi oâquvchilarda imloga oid malakani shakllantirish ustida ishlash metodikasini belgilaydi. orfografik malaka maxsus nutq malakasidir. toâgâri yozuv âmaxsus nutq faoliyati; yozuvning har bir akti murakkab harakat boâlib, uning asosida nutq yotadi. orfografik malaka nutq faoliyatining komponenti sifatida gapni sintaktik tomondan toâgâri tuzish, soâzni uslubiy aniq qoâllashni ham oâz ichiga oladi. orfagrafik malaka murakkab malaka boâlib, uzoq davom etadigan mashqlar jarayonida yaratiladi va soâzni fonetik tomondan tahlil qilish, uning morfemik tarki...

Формат DOC, 56,0 КБ. Чтобы скачать "orfografiya o‘qitish metodikasi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: orfografiya o‘qitish metodikasi DOC Бесплатная загрузка Telegram