orfografiya o‘qitish metodikasi

DOC 56.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405689626_56339.doc orfografiya o‘qitish metodikasi orfografiya o‘qitish metodikasi reja: 1. orfografik malaka. 2. imlo qoidalari ustida ishlash. 3. imloviy mashqlar. o‘qituvchi orfografik malakaning psixologik tabiatidan kelib chiqib, kichik yoshdagi o‘quvchilarda imloga oid malakani shakllantirish ustida ishlash metodikasini belgilaydi. orfografik malaka maxsus nutq malakasidir. to‘g‘ri yozuv –maxsus nutq faoliyati; yozuvning har bir akti murakkab harakat bo‘lib, uning asosida nutq yotadi. orfografik malaka nutq faoliyatining komponenti sifatida gapni sintaktik tomondan to‘g‘ri tuzish, so‘zni uslubiy aniq qo‘llashni ham o‘z ichiga oladi. orfagrafik malaka murakkab malaka bo‘lib, uzoq davom etadigan mashqlar jarayonida yaratiladi va so‘zni fonetik tomondan tahlil qilish, uning morfemik tarkibini aniqlash ko‘nikmasi kabilarga asoslanadi. psixologiya malakani avtomatik harakat, ya’ni mashqlar natijasida asta-sekin avtomatlashgan ongli harakat deb belgilaydi. avtomatlashish o‘rganilgan orfografik qoidaning oson-qiyinligiga bog‘liq. orfografik malaka o‘z tabiati bilan avtomatik hisoblanmaydi. malaka asosiga qo‘yilgan ko‘nikma mustahkamlanadi, takomillashadi, yaxshilanadi (harakat tezlashadi, aniq-to‘g‘ri bo‘la boshlaydi, ishonarli va tejamli bajariladi); shuning bilan birga, faoliyatning strukturasi qayta quriladi: …

unda grammatik va orfografik hodisalarning o‘xshash va farqli tomonlarini aniqlash uchun taqqoslash usulidan foydalanish hamda so‘z va so‘z shakllarini ma’lum grammatik yoki grafik guruhlarga ajratish, muayyan sistemaga solish, tushuntirish va isbotlash mashqlaridan foydalanish muhim rol o‘ynaydi. shunday qilib, orfografiyani o‘rgatishda, grammatikani o‘rgatish kabi, o‘quvchilarning analitik-sintetik faoliyatini asta takomillashtira borish talab etiladi. o‘quvchilarda to‘g‘ri yozuv malakasini shakllantirish grammatik nazariyani va imlo qoidasini o‘zlashtirishga asoslanadi. imlo qoidalari bir so‘znigina emas balki umumiylik mavjud bo‘lgan butun so‘zlar guruhining yozilishini tartibga soladi. bu xususiyati bilan u qoida xat yozuvchini har bir so‘zni yodda saqlash, xotirlashdan qutqaradi va qoidaga amal qilib, belgilangan qoidaga muvofiq, butun so‘zlar guruhini yozish imkonini yaratadi. imlo qoidasi grammatik umumiylik asosida birlashgan so‘zlarning yozilishini bir xillashtiradi. bu yozma ravishdagi aloqani yengilashtiradi va imlo qoidalarining ijtimoiy ahamiyatini ta’kidlaydi. imlo qoidalarini grammatik, fonetik, so‘z yasalishiga oid materiallarini ma’lum darajada bilmasdan turib o‘zlashtirish mumkin emas. grammatik nazariya imlo qoidalari uchun poydevor hisoblanadi. shuning uchun …

e’l” mavzusini o‘rganish bo‘lishsizlik (-ma) va o‘tgan zamon (-di) qo‘shimchalarining yozilishiga zamin yaratadi. imlo qoidalarini o‘rgatishga bunday yondashish boshlang‘ich sinflarda barcha orfografik materiallarni o‘rganishda tipik hisoblanadi. imlo qoidalari ustida ishlash – murakkab jarayon, qoidaning mohiyatini ochish, o‘quvchilarning qoida ifodasini o‘rganib olishlari, qoidaning yozuv tajribasiga tadbiq etish uning asosiy komponentlari hisoblanadi. qoida mohiyatini ochish qoida so‘zning qaysi qismini, qaysi so‘z turkumi yoki grammatik shaklini yozishni boshqarishni, bunda qaysi belgilar yetakchi ekanini tushuntirish demakdir. o‘quvchilarni qoida bilan tanishtirish uchun material tanlashda o‘qituvchi bu yetakchi belgilarni albatta hisobga oladi. masalan, oxiri yumshatish belgisi () bilan tugagan so‘zlarga qo‘shimcha qo‘shilganda, yumshatish belgisi yozilmasligi haqidagi qoidaning (2-sinf) mohiyatini ochishda o‘quvchilar oxiri yumshatish belgisi bilan tugagan so‘z aytadilar, keyin o‘qituvchi rahbarligida shu so‘z bilan gap tuzadilar. o‘qituvchi doskaga yozib boradi: lager, royal. men lagerda bo‘ldim. yulduz royalni yaxshi chaladi. lager – lagerda, royal – royalni so‘zlarini taqqoslaydilar; lagerda va royal –o‘zak, -da va –ni qo‘shimcha ekanini …

o‘shimchasi (-ma)ning yozilishini deduktiv yo‘l bilan o‘rgatish mumkin. jo‘nalish kelishigi qo‘shimchasi (-ga) ning oxiri –q bilan tugagan otlarga –qa, -k bilan tugagan otlarga –ka shaklida qo‘shilishi haqida induktiv yo‘l bilan tushuntirish maqsadga muvofiq. o‘quvchilar qoidadagi asosiy fikrni ajratishga yordam beradigan vazifalarni bajarsalar, uni o‘zlashtirish xiyla qulay bo‘ladi. chunki bolalar aniq material bilan ishlaydilar va uni tahlil qilish vaqtida qoidaning muhim tomonlarini ajratadilar, qoidani ongli o‘zlashtiradilar. nimanidir, masalan, so‘zlarning talaffuzi va yozilishini, so‘z turkumlarini, so‘z qismlarini bir-biriga taqqoslash o‘quvchilarning aqliy aktivligini aniq yozib ko‘rsatish ham ahamiyatli hisoblanadi. qoidada aks ettirilgan muhim fikrni ajratishga o‘qituvchining savollari yordam beradi. bu savollar, o‘z navbatida qoidani shakllantirish rejasi ham hisoblanadi. qoida ustida kollektiv ishlash bilan birga darslikdan foydalanib, mustaqfil ishlash usulini qo‘llash ham mumkin. yangi qoidani o‘zlashtirishda o‘rganilgan bilimlarga suyaniladi. buning uchun yangi qoida ilgari o‘rganilgan qoidalar bilan bog‘lanadi. bunda qarshi qo‘yish yoki taqqoslash usulidan foydalaniladi va o‘xshash tomonlari aniqlanadi. masalan, tushum kelishigi qo‘shimchasining yozilishi …

orfografik ziyraklik ko‘nikmasini shakllantirishga tegishli o‘rinda qoidani tadbiq qilishga, mashqlarning qismlari o‘rtasidagi bog‘lanishni belgilash, ularni umumiy yagona faoliyat sistemasiga kiritishga, o‘quvchilar uchun qoidaning mohiyatini aniqlash va uni shakllantirishga qaratiladi. qoidani tadbiq qilish davridagina uning mazmunini chuqurroq o‘zlashtiriladi. metodika orfografik mashqlarga: 1) grammatik – orfografik tahlil; 2) ko‘chirib yozuv; 3) diktantlar; 4) leksik – grammatik tahlil; 5) bayonlar kiradi. grammatik – orfografik va leksik – orfografik tahlilda orfografiyaning grammatika yoki leksika bilan bog‘lanishi, ko‘chirib yozuv va diktantda o‘quvchilar faoliyatini belgilaydigan omillar, xususan, ko‘chirib yozuvda ko‘ruv va qo‘l – harakat o‘quvi, diktantda eshituv o‘quvi hisobga olinadi. ko‘chirib yozuv ko‘rib idrok qilingan so‘z, gap, matnni yozma shaklda berishdir. boshlang‘ich sinflarni husnixat va imlo qoidalariga rioya qilib, tuzatishlarga yo‘l qo‘ymay va tartibli, harflarning tushirib qoldirmay, o‘rnini almashtirmay, tinish belgilarini to‘g‘ri qo‘llab ko‘chirib, yozuv ko‘nikmasi shakllantirishi kerak. o‘quvchilarda bu ko‘nikmani hosil qilish maqsadida o‘qituvchi alifbe davridan boshlab, ularga ko‘chirib yozuvni izchillik bilan o‘rgatib boradi. o‘quvchilardan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "orfografiya o‘qitish metodikasi"

1405689626_56339.doc orfografiya o‘qitish metodikasi orfografiya o‘qitish metodikasi reja: 1. orfografik malaka. 2. imlo qoidalari ustida ishlash. 3. imloviy mashqlar. o‘qituvchi orfografik malakaning psixologik tabiatidan kelib chiqib, kichik yoshdagi o‘quvchilarda imloga oid malakani shakllantirish ustida ishlash metodikasini belgilaydi. orfografik malaka maxsus nutq malakasidir. to‘g‘ri yozuv –maxsus nutq faoliyati; yozuvning har bir akti murakkab harakat bo‘lib, uning asosida nutq yotadi. orfografik malaka nutq faoliyatining komponenti sifatida gapni sintaktik tomondan to‘g‘ri tuzish, so‘zni uslubiy aniq qo‘llashni ham o‘z ichiga oladi. orfagrafik malaka murakkab malaka bo‘lib, uzoq davom etadigan mashqlar jarayonida yaratiladi va so‘zni fonetik tomondan tahlil qilish, uning morfemik t...

DOC format, 56.0 KB. To download "orfografiya o‘qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: orfografiya o‘qitish metodikasi DOC Free download Telegram