biologiya o‘qitish metodikasi

PDF 322 pages 4,8 MB Free download

322 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 4,8 MB

Fayl turi PDF

Pages 322

Updated Dek 2025

Page preview (10 pages)

Scroll down 👇

1 / 322

1-mavzu: kirish 1-mavzu: biologiya ta'limining uzluksizligi va uzviyligi reja: 1. biologiya o‘qitish metodikasining maqsadi va vazifalari. 2. biologiya o‘qitish metodikasi fan sifatida. 3. biologiya o‘qitish metodikasining tadqiqot metodlari 4. biologiya o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan bog‘liqligi. 5. biologiya o‘qitish metodikasining o‘quv fani sifatida. asosiy tushunchalar va tayanch bilimlar fan va o‘quv fani tushunchalari, pedagogika va xususiy metodika, biologiya o‘qitish metodikasining predmeti va ob’ekti, biologiya o‘qitishning ilmiy tadqiqot metodlari. biologiya o‘qitish metodikasining maqsadi va vazifalari. biologiya o‘qitish metodikasi biologiya fan asoslari bilan bog‘liq bo‘lgan o‘quv, jarayonlar, prinsiplar va qonuniyatlar to‘g‘risidagi fandir. mazkur prinsip va qonuniyatlarni bilish o‘qituvchiga maktab biologiya kursi bilan bog‘liq o‘quv-tarbiyaviy jarayonlarni zamon talablariga mos holda tashkil etish va boshqarish imkonini beradi. biologiya o‘qitish metodikasi biologiya o‘quv fanlarining mazmuni, uning o‘qitish shakllari, metodlari, vositalarini o‘zaro bog‘liq holda joriy etishning maqsad qilib qo‘yadi. biologiya o‘qitish metodikasining asosiy vazifasi o‘quvchilarga biologik o‘quv fanlar bo‘yicha chuqur atroflicha bilim berish, ularning har tomonlama …

2 / 322

maqsadning aniqligi, o‘rganish predmeti, bilimlarni bilish usullari va shakllari hisoblanadi. shu bilan birga fanning rivojlanish tarixi, uning boyishiga sababchi bo‘lgan kashfiyotlarni bilish ham muhim sanaladi. biologiya o‘qitish metodikasi pedagogik fanlar tarkibiga kiradi. shu sababli uning oldida turgan maqsad va vazifalar ham umumpedagogik maqsad va vazifalardan kelib chiqadi. biologiya o‘qitish metodikasi barcha o‘quv fanlarga taaluqli bo‘lgan pedagogik qoidalarni, biologik o‘quv materialiga tadbiq etishga yo‘nalgan. shu bilan bir qatorda biologiya o‘qitish metodikasi tabiiy, ilmiy, biologik, psihologik, pedagogik bilimlarni o‘zida mujassamlashtiradi. biologiya o‘qitish metodikasi biologiya o‘quv fanining o‘qitish maqsadini, mazmunini, biologik bilimlarning tanlash prinsipini belgilab beradi. biologiya o‘qitishning hozirgi davrda samarali bo‘lishi o‘quvchilarning o‘quv, mehnat va jamoat faoliyatlarida qatnashishi uchun zarur bo‘lgan biologik bilimlar, ko‘nikmalar, malakalarni egallaganliklari bilan belgilanadi. ular esa o‘z navbatida o‘quvchilarning tarbiyalanganlik natijasida, dunyoqarashi, e’tiqodi, tabiat, jamiyat va shaxsga bo‘lgan munosabatida namoyon bo‘ladi. o‘quvchilarning rivojlanish darajasi, qobiliyati, jismoniy va aqliy jihatdan takomillashtirishga bo‘lgan extiyoji bilan ifodalanadi. 2 biologiya o‘qitishning maqsadi …

3 / 322

i e’tiborga olgan holda, o‘qitish usullarini, tashkiliy shakllarini ishlab chiqish; 5. o‘qitish jarayonida qo‘llash uchun zarur jihozlarni aniqlash. biologiya xonasi tirik burchak, tajriba er maydonini tashkil etish, tabiiy, tasviriy, dinamik, audio, video vositalarni belgilash. biologiya o‘qitish metodikasining ob’ekti bo‘lib, mazkur o‘quv fani bilan aloqador bo‘lgan ta’lim-tarbiyaviy jarayon hisoblanadi. biologiya o‘qitish metodikasining predmeti bo‘lib biologik ta’limning maqsadi, mazmuni, o‘qitish usullari, shakllari, o‘quvchilarning tarbiyasi va rivojlanishidir. mazkur kurs ma’ruza va laboratoriya mashg‘ulotlarida ushbu masalalar yuzasidan fikr yuritiladi. biologiya o‘qitish metodikasining ilmiy – tadqiqot metodlari. biologiya o‘qitish metodikasi fan sifatida quyidagi ilmiy-tadqiqot metodlariga tayanadi. 1.maktab o‘qituvchilarining ish tajribasini kuzatish va faoliyatdagi ijobiy, salbiy tomonlarini aniqlash; 2.bu sohada to‘plangan ma’lumotlarni tahlil qilish, umumlashtirish va hal etilmagan muammolarni aniqlashtirish va ularni hal etish uchun zarur ishchi farazlarni ilgari surish; 3.ilgari surilgan farazlarning qanchalik haqiqatga yaqin ekanliklarini aniqlash maqsadida ta’lim muassasalarida pedagogik tajribalar o‘tkazish hamda tajribaviy, nazorat sinflardan olingan ma’lumotlarni o‘zaro taqqoslash; 4.kuzatish va pedagogik eksperimentlardan …

4 / 322

bdagi ishga metodik tayyorlash sistemasi” kabi nazariyalar ishlab chiqilgan va amaliyotga tadbiq etilgan. maktablarda o‘qitiladigan biologiya o‘quv fanlarga qarab “biologiya o‘qitish metodikasi” fani “biologiya o‘qitishning umumiy metodikasi”, “botanika o‘qitish metodikasi”, “zoologiya o‘qitish metodikasi”, “odam va uning salomatligini o‘qitish metodikasi” va nihoyat “biologiya (sitologiya va genetika asoslari), biologiya (evolyusiya va ekologiya asoslari)ning o‘qitish metodikasi” kabi xususiy o‘qitish metodika fanlariga ajratiladi. biologiya o‘qitishning umumiy metodikasi barcha biologik o‘quv fanlariga oid o‘qitishning maqsadi, vazifasi, mazmuni, prinsiplari, usullari, vositalari, shakllari, biologiyani o‘qitish tarixi, bosqichlari kabi masalalarni qamrab oladi. xususiy metodikalar esa u yoki bu o‘quv fanining mazmuni o‘quvchilarning yoshi bilan bog‘liq dars, darsdan tashqari ishlar, sinfdan tashqari mashg‘ulotlar, ekskursiyalar, amaliy va laboratoriya mashg‘ulotlarini tashkil etish, jihozlash kabilarni diqqat markazida tutadi. 3 biologiya o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan bog‘liqligi. biologiya o‘qitish metodikasi pedagogikaning bir qismi bo‘lgan didaktika bilan juda yaqin aloqadadir. agar didaktika o‘quvchilar tomonidan bilimlar, ko‘nikmalar va malakalarni o‘zlashtirish qonunlarni o‘rgansa va u maktabdagi …

5 / 322

fakkurini konkret ekanligini e’tiborga olib, ko‘rgazmali vositalardan ko‘proq foydalaniladi. yuqori sinflarda esa o‘quvchilar diqqati barqarorlashgani va ularda abstrakt tafakkur rivojlangani uchun darslar ko‘proq ma’ruza shaklida o‘tkazilishi va bir, ikki metoddan foydalanish kifoya qiladi. biologiya o‘qitish metodikasi biologiya fani bilan uzviy aloqador. u biologik fanlarning deyarli barcha sohalari: botanika, zoologiya, odam anatomiyasi va fiziologiyasi, sitologiya, biokimyo, embriologiya, sistematika, ekologiya, evolyusion ta’limot, antropologiya molekulyar biologiya fan asoslarini o‘zida ifoda qiladi. tirik tabiat vakillarining tashqi, ichki tuzilishini hayot faoliyatini tashqi muhit bilan aloqasini to‘g‘ri tushuntirish o‘simlik, zamburug‘, hayvon, mikroorganizmlarni aniqlash, ulardan mikro va makropreparatlar tayyorlash, ular ustida kuzatish, tajribalar olib borish, o‘qituvchidan yaxshi nazariy bilim, amaliy tayyorgarlikni talab qiladi. lekin maktab biologiya o‘quv fani bilan biologiya fani orasida muhim tafovutlar borligini o‘qituvchi yaxshi bilish kerak. biologiya fanining asosiy maqsadi tirik va o‘lik tabiati to‘g‘risida tadqiqot o‘tkazishi orqali yangi bilimlarni hosil qilish bo‘lsa, maktab biologiya o‘quv fanining maqsadi, o‘quvchilarning yoshiga mos ravishda ularga biologik …

6 / 322

iy bilim, ko‘nikma va malakalar shakllanadi. tabiiydirki, o‘quv fanida fan to‘plagan hamma bilimlar emas, balki uning asoslari beriladi. ular o‘qitish vazifalaridan, o‘quvchilarning yoshi, tayyorgarlik darajasini e’tiborga olgan holda maxsus saralangan bilimlar majmuasidan iborat. fandan farqli ravishda o‘quv fanining asosiy vazifasi bilim va ma’lumot berishdir. o‘quv fani fanning aniq nusxasi emas. o‘quv fanini yaratishda fan tomonidan to‘plangan bilimlar va tajribalar tizimini talabalarga berish ustunlik qiladi. u faqat ilmiy ma’lumotlarni to‘plash tartibi emas, balki tushunchalarni umumlashtirish, aniqlashtirish, ilmiy faktlarni, fikr – mulohazalarni tartibga solishdan tarkib topadi. o‘quv fani o‘zining asosiy bilim va ma’lumot berish funksiyasidan kelib chiqqan holda ma’lum tartib asosida tuzilgan. oliy maktab biologiya o‘qitish metodikasi darsligi o‘z tuzilishi va mazmuniga ko‘ra fanga yaqinroq. u o‘z tarkibiga ilmiy ma’lumotlardan tashqari fandagi ayrim munozarali masalalarni echishga qaratilgan turlicha qarashlarni, xaqiqatni topishda muvafaqqiyatli yo muvafaqqiyatsiz izlanishlarni ham o‘zida ifoda qiladi. shu bilan bir qatorda ilmiy izlanishlar metodologiyasini, usullarini ham yaratadi. biologiya o‘qitish metodikasi …

7 / 322

todikasining asosiy maqsadi va vazifalari nimalardan iborat? 2. biologiya o‘qitish metodikasining o‘quv fani bilan fani orasida qanday tafovutlar mavjudligini aniqlang. 3. biologiya o‘qitish metodikasi fan sifatida qanday muammolarni tadqiq qiladi? 4. biologiya o‘qitish metodikasi o‘quv fani sifatida qanday vazifalarni bajaradi? 5. biologiya o‘qitish metodikasi bilan pedagogika fani o‘rtasida qanday bog‘lanishlar bor? 2-mavzu: biologiya o‘qitish metodikasi fan va o‘quv fani sifatida reja: 1.biologiya o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan bog‘liqligi. 2.biologiya o‘qitish metodikasining o‘quv fani sifatida. asosiy tushunchalar va tayanch bilimlar fan va o‘quv fani tushunchalari, pedagogika va xususiy metodika, biologiya o‘qitish metodikasining predmeti va ob’ekti, biologiya o‘qitishning ilmiy tadqiqot metodlari. biologiya o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan bog‘liqligi. biologiya o‘qitish metodikasi pedagogikaning bir qismi bo‘lgan didaktika bilan juda yaqin aloqadadir. agar didaktika o‘quvchilar tomonidan bilimlar, ko‘nikmalar va malakalarni o‘zlashtirish qonunlarni o‘rgansa va u maktabdagi barcha o‘quv fanlari uchun o‘qitish nazariyalarni va prinsiplarini ishlab chiqsa, biologiya o‘qitish metodikasi biologiya bilan bog‘liq o‘qitish va …

8 / 322

za shaklida o‘tkazilishi va bir, ikki metoddan foydalanish kifoya qiladi. biologiya o‘qitish metodikasi biologiya fani bilan uzviy aloqador. u biologik fanlarning deyarli barcha sohalari: botanika, zoologiya, odam anatomiyasi va fiziologiyasi, sitologiya, biokimyo, embriologiya, sistematika, ekologiya, evolyusion ta’limot, antropologiya molekulyar biologiya fan asoslarini o‘zida ifoda qiladi. tirik tabiat vakillarining tashqi, ichki tuzilishini hayot faoliyatini tashqi muhit bilan aloqasini to‘g‘ri tushuntirish o‘simlik, zamburug‘, hayvon, mikroorganizmlarni aniqlash, ulardan mikro va makropreparatlar tayyorlash, ular ustida kuzatish, tajribalar olib borish, o‘qituvchidan yaxshi nazariy bilim, amaliy tayyorgarlikni talab qiladi. lekin maktab biologiya o‘quv fani bilan biologiya fani orasida muhim tafovutlar borligini 5 o‘qituvchi yaxshi bilish kerak. biologiya fanining asosiy maqsadi tirik va o‘lik tabiati to‘g‘risida tadqiqot o‘tkazishi orqali yangi bilimlarni hosil qilish bo‘lsa, maktab biologiya o‘quv fanining maqsadi, o‘quvchilarning yoshiga mos ravishda ularga biologik bilimlar, ya’ni biologik tushuncha, qonunlar, nazariyalar berishdan bilimlar va uni tushuntirishdan iborat. maktab biologiya kursida fan emas, balki fan asoslari – o‘quvchilar …

9 / 322

borga olgan holda maxsus saralangan bilimlar majmuasidan iborat. fandan farqli ravishda o‘quv fanining asosiy vazifasi bilim va ma’lumot berishdir. o‘quv fani fanning aniq nusxasi emas. o‘quv fanini yaratishda fan tomonidan to‘plangan bilimlar va tajribalar tizimini talabalarga berish ustunlik qiladi. u faqat ilmiy ma’lumotlarni to‘plash tartibi emas, balki tushunchalarni umumlashtirish, aniqlashtirish, ilmiy faktlarni, fikr – mulohazalarni tartibga solishdan tarkib topadi. o‘quv fani o‘zining asosiy bilim va ma’lumot berish funksiyasidan kelib chiqqan holda ma’lum tartib asosida tuzilgan. oliy maktab biologiya o‘qitish metodikasi darsligi o‘z tuzilishi va mazmuniga ko‘ra fanga yaqinroq. u o‘z tarkibiga ilmiy ma’lumotlardan tashqari fandagi ayrim munozarali masalalarni echishga qaratilgan turlicha qarashlarni, xaqiqatni topishda muvafaqqiyatli yo muvafaqqiyatsiz izlanishlarni ham o‘zida ifoda qiladi. shu bilan bir qatorda ilmiy izlanishlar metodologiyasini, usullarini ham yaratadi. biologiya o‘qitish metodikasi o‘quv fani talabalarni nazariy va amaliy jihatidan tayyorlash jarayonida faqat maktab biologiya kursining tuzilishini bayon etish cheklanmay, umumiy o‘rta va o‘rta maxsus kasb – hunar …

10 / 322

ay muammolarni tadqiq qiladi? 4. biologiya o‘qitish metodikasi o‘quv fani sifatida qanday vazifalarni bajaradi? 5. biologiya o‘qitish metodikasi bilan pedagogika fani o‘rtasida qanday bog‘lanishlar bor? 3-mavzu: barkamol shaxsni voyaga yetkazishda biologik ta'limning o‘rni. reja: 1. biologik ta’lim yutuqlari. 2. o‘quvchilarni kasbga yo‘lashda biologik ta’limning roli. 3. biologik ta’limning tarbiyaviy roli. 6 asosiy tushuncha va tayanch so‘zlar. biologiya fanida erishilgan yutuqlar. biologiya fani yutuqlarini boshqa fanlarga bog‘liqligi. bionika, kosmik biologiya, biologiyaning tibbiyot, agronimiyadagi va politexnik roli. biologik ta’limning roli insoniyat hayotida katta ahamiyatga ega. biologiya o‘qituvchi biologik bilimlarning har bir inson hayoti va mehnatidagi rolini chuqur anglashi, bunga ishonch hosil qilishi lozim, bu shunday ishonchni o‘quvchilarda tarbiyalash uchun zarurdir. maktabda o‘qituvchining muvaffaqiyatli ish olib borishining birinchi sharti ana shudir, chunki tarbiyalovchi ta’lim jarayoni ishonchga asoslanadi. biologiya o‘qituvchisining kasbi, o‘quvchilarga nega har bir odam biologiyani o‘rganish zarurligini singdirishi uchun yuqori saviyadagi bilim va mustahkam irodani talab etadi. xxi asrda fan va texnika …

Want to read more?

Download all 322 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "biologiya o‘qitish metodikasi"

1-mavzu: kirish 1-mavzu: biologiya ta'limining uzluksizligi va uzviyligi reja: 1. biologiya o‘qitish metodikasining maqsadi va vazifalari. 2. biologiya o‘qitish metodikasi fan sifatida. 3. biologiya o‘qitish metodikasining tadqiqot metodlari 4. biologiya o‘qitish metodikasining boshqa fanlar bilan bog‘liqligi. 5. biologiya o‘qitish metodikasining o‘quv fani sifatida. asosiy tushunchalar va tayanch bilimlar fan va o‘quv fani tushunchalari, pedagogika va xususiy metodika, biologiya o‘qitish metodikasining predmeti va ob’ekti, biologiya o‘qitishning ilmiy tadqiqot metodlari. biologiya o‘qitish metodikasining maqsadi va vazifalari. biologiya o‘qitish metodikasi biologiya fan asoslari bilan bog‘liq bo‘lgan o‘quv, jarayonlar, prinsiplar va qonuniyatlar to‘g‘risidagi fandir. mazkur prinsip va qon...

This file contains 322 pages in PDF format (4,8 MB). To download "biologiya o‘qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: biologiya o‘qitish metodikasi PDF 322 pages Free download Telegram