imlo qoidalari. unli va undoshlar imlosi

DOC 44,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405659596_56084.doc imlo qoidalari imlo qoidalari. unli va undoshlar imlosi r e j a: 1. imlo qoidalarining qisqacha mazmuni. 2. unlilar imlosi. 3. yonma-yon keladigan unlilar imlosi. 4. undoshlar imlosi. 5. yonma-yon keladigan undoshlar imlosi. 6. tutuq belgisining ishlatilish o`rinlari. tayanch tushunchalar: tovush va harf, ochiq bo`g`in va yopiq bo`g`in, old qator unli va orqa qator unli, tor unli va keng unli, jarangli undosh, jarangsiz undosh, portlovchi undosh, sirg`aluvchi undosh, ovozdor undosh, til oldi undoshi, qorishiq undosh, burun undoshi, tutuq belgisi. imlo qoidalari – savodxonligimiz asosidir. darhaqiqat imlo qoidalarini yaxshi o`zlashtirmasdan turib savodxonlikka erishib bo`lmaydi. so`z va morfemalarni to`g`ri yozish uchun ma`lum bir qonun-qoidalarga tayaniladi. shu maqsadda imlo qoidalari yaratiladi. davr talablari asosida imlo qoidalari takomillashib, o`zgarib boradi. 1930 yilda lotin yozuvi, 1940 yilda kirill yozuvi uchun imlo qoidalari ishlab chiqilgan. 1956 yil 4 aprelda “o`zbek orfografiyasining asosiy qoidalari” tasdiqlanib, amalda qo`llanishga joriy qilingan. shundan beri o`tgan vaqt davomida ushbu imlo …

abi so`zlarda a aytiladi va yoziladi. 2. oo harfi: 1) ona, omon, quyosh, fido, baho, xola, lotin; mukofot, mahorat kabi so`zlarda orqa qator keng unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) boks, poyezd, tonna, talon; agronom, mikrofon; direktor, termos kabi o`zlashma so`zlardagi unlini ifodalash uchun yoziladi. 3. ii harfi: 1) ish, iz, qil; xirmon, ilhom, ikki, ixtisos, shoyi, tulki; volida, piramida; bilan, biroq, sira, qishloq, chiroq kabi so`zlarda old qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) o`tin, o`rik, bo`lim kabi oldingi bo`g`inida o` unlisi keladigan so`zlarning keyingi bo`g`inida i aytiladi va yoziladi. 4. uu harfi: 1) uy, kun; buzoq, buloq, buxoro; butun, uchuq, usul, yulduz; mafkura; ko`zgu, uyqu; aluminiy, yubiley kabi so`zlarda orqa qator tor unlini ifodalash uchun yoziladi; 2) qovun, sovun, tovush, yovuz, qirg`ovul, chirmovuq kabi so`zlarning oldingi bo`g`inida o unlisi kelsa, keyingi yopiq bo`g`in boshidagi v undoshidan keyin u aytiladi va yoziladi. 5. o`o` harfi o`t, o`q, o`zbek, o`simlik, do`ppi; …

mlosi 8. bb harfi: 1) bobo, bahor, bir, majbur, zarb kabi so`zlarda jarangli portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) kitob, yuzlab, kelib kabi so`zlar oxirida p aytilsa ham, b yoziladi; 3) qibla, tobla kabi so`zlarda ba`zan v aytilsa ham, b yoziladi. 9. pp harfi paxta, pichoq, opa, tepa, tup, yop kabi so`zlarda jarangsiz portlovchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi. 10. vv harfi: 1) ov, suv, kuyov; ovoz, savol; volida, vatan kabi so`zlarda ovozdor sirg`aluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) avtobus, avtomat kabi o`zlashma so`zlarda v ba`zan f aytilsa ham, v yoziladi. 11. ff harfi: 1) fan, fe`l, futbol, fizika; asfalt, juft; insof, isrof kabi so`zlarda jarangsiz sirg`aluvchi lab undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) fasl, fayz, fotima, fursat kabi so`zlarda f tovushi ba`zan p aytilsa ham, asliga muvofiq f yoziladi. 12. mm harfi moy, muborak, tomon, ilhom kabi so`zlarda ovozdor lab-lab burun undoshini ifodalash uchun yoziladi. 13. dd harfi: …

; rivoj, vaj kabi so`zlarda til oldi jarangli qorishiq undoshni ifodalash uchun yoziladi; 2) jurnal, projektor; gijda, ajdar, tiraj kabi o`zlashma so`zlarda til oldi jarangli sirg`aluvchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 19. ch ch harflar birikmasi choy, chevar, chiroyli, chaman; achchiq, uchun, bichiqchi; kuch, kech kabi so`zlarda til oldi jarangsiz qorishiq undoshni ifodalash uchun yoziladi. 20. rr harfi rahmat, rohat, orom, doira, bor, diyor kabi so`zlarda til oldi ovozdor titroq undoshni ifodalash uchun yoziladi. 21. ll harfi lola, loyiq, la`l; iloj, mahal kabi so`zlarda sirg`aluvchi ovozdor yon undoshni ifodalash uchun yoziladi. 22. nn harfi: 1) non, nomus; ona, tana; bilan, tomon kabi so`zlarda til oldi ovozdor burun undoshini ifodalash uchun yoziladi; 2) shanba, yonbosh, jonbozlik; yonma-yon, ko`rinmaslik kabi so`zlarda n tovushi ba`zan m aytilsa ham, n yoziladi. 23. gg harfi gul, go`zal; ega, gugurt; teg, eg kabi so`zlarda til orqa jarangli portlovchi undoshni ifodalash uchun yoziladi. 24. kk harfi ko`l, ko`ylak; …

ladi. 31. yonma-yon keladigan undoshlarning imlosi: 1) baland, samarqand, poyezd; do`st, artist, g`isht kabi so`zlarda d, t tovushi ba`zan aytilmasa ham, yoziladi; 2) metall, kilogramm, kilovatt, kongress kabi o`zlashma so`zlar oxirida bir undosh aytilsa ham, ikki harf yoziladi. lekin bunday so`zlarga xuddi shu tovush bilan boshlanadigan qism qo`shilsa, so`z oxiridagi bir harf yozilmaydi: metall+lar= metallar, kilogramm+mi=kilogrammi kabi. 32. ` – tutuq belgisi: 1) a`lo, ba`zan, ma`yus, ta`zim; ra`y, ta`b; e`lon, e`tibor, e`tiqod, me`mor, ne`mat, she`r, fe`l; nu`mon, shu`la kabi o`zlashma so`zlarda unlidan keyin shu unli tovushning cho`ziqroq aytilishini ifodalash uchun qo`yiladi; mo`jiza, mo`tadil, mo`tabar kabi so`zlarda o` unlisi cho`ziqroq aytilsa ham, tutuq belgisi qo`yilmaydi; 2) in`om, san`at, qat`iy, mas`ul kabi o`zlashma so`zlarda unlidan oldin shu unli oldingi undosh tovushdan ajratib aytilishini ifodalash uchun qo`yiladi. a d a b i yo t l a r 1. o`zbek orfografiyasining asosiy qoidalari. toshkent, 1956. 2. o`zbek orfografiyasi va punktuatsiyasisining asosiy qoidalari (loyiha). toshkent, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "imlo qoidalari. unli va undoshlar imlosi"

1405659596_56084.doc imlo qoidalari imlo qoidalari. unli va undoshlar imlosi r e j a: 1. imlo qoidalarining qisqacha mazmuni. 2. unlilar imlosi. 3. yonma-yon keladigan unlilar imlosi. 4. undoshlar imlosi. 5. yonma-yon keladigan undoshlar imlosi. 6. tutuq belgisining ishlatilish o`rinlari. tayanch tushunchalar: tovush va harf, ochiq bo`g`in va yopiq bo`g`in, old qator unli va orqa qator unli, tor unli va keng unli, jarangli undosh, jarangsiz undosh, portlovchi undosh, sirg`aluvchi undosh, ovozdor undosh, til oldi undoshi, qorishiq undosh, burun undoshi, tutuq belgisi. imlo qoidalari – savodxonligimiz asosidir. darhaqiqat imlo qoidalarini yaxshi o`zlashtirmasdan turib savodxonlikka erishib bo`lmaydi. so`z va morfemalarni to`g`ri yozish uchun ma`lum bir qonun-qoidalarga tayaniladi. shu maqsad...

Формат DOC, 44,0 КБ. Чтобы скачать "imlo qoidalari. unli va undoshlar imlosi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: imlo qoidalari. unli va undoshl… DOC Бесплатная загрузка Telegram