o'zbek - lotin alifbosining imlo qoidalari

DOC 18 стр. 117,5 КБ Бесплатная загрузка

18 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 117,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 18

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 18

4-mavzu 4-mavzu amaliy mashg‘ulot №4 mavzu: o’zbek – lotin alifbosining imlo qoidalari. o’zbek tilida tinish belgilari. reja: 1.yozuv haqida umumiy ma’lumot. 2.o‘zbek xalqi foydalangan yozuvlar. 3.lotin alifbosiga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etilishi. 4.o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. tayanch so‘z va iboralar: yozuv, yozuv turlari, talaffuz va imlo, og`zaki nutq, piktografik yozuv, logografik yozuv, harf-tovush yozuvi kirill yozuvi, lotin yozuvi,imlo qoidalari, harflar imlosi, qo`shib yozish, ajratib yozish, chiziqcha bilan yozish. yozuv – muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar oʻrtasidagi muloqatga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. u kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotining tom maʼnodagi ibtidosi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili jarayonidagi omillarning eng asosiylaridan biri. yozuv tildan ancha keyin paydo boʻlgan (tovush tili 400—500 ming yillar ilgari yuzaga kelgan, yozuvning paydo boʻlganiga esa 4—5 ming yillar boʻlgan). ogʻzaki til (nutq)ning zamon (vaqt) va makon (masofa) nuqtai nazaridan cheklanganligi va uni bartaraf etish zaruriyati yozuvning paydo boʻlishiga olib kelgan. ogzaki …

2 / 18

uraning boshqa turli koʻrinishlari shakllanadi; xalqlarning oʻz tarixini bilishga boʻlgan ehtiyoj kuchayadi. bularning barchasini faqat ogʻzaki nutq vositasida amalga oshirish mumkin emas. bu sharoitda yozuv zaruriyatga aylanadi. yozuv ogʻzaki nutqqa nisbatan ikkilamchi, qoʻshimcha aloqa vositasi boʻlsada, unga qaraganda koʻp afzalliklarga ega. xususan, tilning asosiy vazifasi – kishilar oʻrtasidagi aloqani taʼminlashdir. tilning kommunikativ vazifasi yozuvsiz amalga oshishi mumkin emas. tilning estetik, gnoseologik (dunyoni bilish) kabi asosiy vazifalarini ham yozuvsiz tasavvur qilish qiyin. ayniqsa, tilning insoniyat qoʻlga kiritgan tajribabilimlarni saqlash va avlodlarga yetkazishdan iborat vazifasi bevosita yo. orqali bajariladi. kishilik jamiyati yaratgan bilim va tajribalar, kashfiyotlar, soʻz sanʼati durdonalari va b. qimmatli axborotlarning barchabarchasi avlodlardan avlodlarga yozuv orqali yetib boradi. til jamiyat tarixi bilan qanchalik bogʻliq boʻlsa, yozuvham shunchalik bogʻliqdir. dastlabki qarashlarda yozuvning kelib chiqishini ilohiyotga bogʻlash uchraydi. bu aslida yozuvning tengsiz imkoniyatlarini tasavvurga sigʻdira olmaslik, yozuv magiyasi ("yozuv sehrli qudratga ega" degan ishonch) oqibatida kelib chiqqan joʻn tasavvurlar mahsulidir. yozuvkishilik jamiyatining …

3 / 18

an ovozi va sh.k. qoʻllangan. xabarni uzok, vaqt saqlash uchun ramziy maʼno berilgan buyumlardan foydalanilgan: qoʻrgʻon – marhum koʻmilgan joy belgisi; slavyan qabilalarida nontuz — doʻstlik belgisi; trubka — tinchlik, sulh belgisi va b. "buyumli yozuv" nomi bilan yuritiladigan bunday axborot vositalarining qoldiqlari hozirda ham baʼzan saqlangan. masalan, biror fikrni esdan chiqarib qoʻymaslik uchun roʻmolchaning uchini tugib qoʻyish odatini yodga olish mumkin. rasmli yozuv (piktografiya) yozuv yaratish yoʻlidagi birinchi qadam boʻlgan. rasm bilan yozuv oʻrtasida uzviy bogʻliqlik mavjud, avvalo, har ikkalasi ham koʻrish orqali idrok qilinadi. piktografik yozuvni ibtidoiy tasviriy sanʼat ichida yuzaga kelgan deyish mumkin. arxeolog olimlarning bundan juda koʻp ming yilliklar ilgari insonlar tomonidan chizilgan turli rasmlarning mavjudligi haqidagi maʼlumotlari maʼlum. toshlarga, suyaklarga, gʻor devorlariga oʻyib ishlangan xilma-xil hayvonlarning rasmlari, umumiy mazmunga birlashuvchi tasviriy lavhalar – bularning bari piktografik yozuvning asoslaridir. ana shu ibtidoiy tasviriy sanʼat ikki yoʻnalishda – umuman, rasmlar va muayyan axborot vositasi, yaʼni yozuv sifatida …

4 / 18

si, koʻrinadiki, "rasm solmoq", "bezamok,"dan iborat boʻlgan. gotcha "melian" (yozmoq) feʼlining dastlabki maʼnosi ham moʻyqalamda "rasm solmoq" boʻlib, bu feʼl hoz. nemis tilida "malen" shaklida va "rasm solmoq" maʼnosida qoʻllanadi. yunon tilidan koʻpgina tillarga oʻtgan "grafika" soʻzi ham etimologik jihatdan oʻyish, tirnash tushunchalarini ifodalaydi. bu misollar yo.ning rasm bilan benihoya bogʻliq ekanligini yaqqol koʻrsatadi, yozuv jarayoni mexanikasini ham ochib beradi. rasmlar yordamida muayyan fikraxborotni ifodalash, yuborish mumkin ekanligini odamlar juda qad. davrlarda anglab yetganlar. shuning uchun qam rasmli yozuv (piktografiya) dunyodagi mavjud barcha yozuvlarning kelib chiqishi uchun asos boʻlgan deyish mumkin. piktografiyaning ogʻzaki til bilan bogʻliq boʻlmaganligi uning turli til vakillari tomonidan ham tushunilaverishini taʼmin etgan, ammo unda ifodalangan mazmunning turlicha, ixtiyoriy talqin etilishiga yoʻl qoʻygan, abstrakt tushunchalarni bunday yozuv orqali ifodalash deyarli mumkin boʻlmagan. yozuv belgilari ideografik, iyeroglifik belgilar sifatida muayyan soʻzlarning ifodachilariga aylanadi, bu yozuv "soʻz yozuvi" yoki "logografik yozuv" nomi bilan umumlashtiriladi. eng qadimgi logografik yozuv tizimlari …

5 / 18

aydo boʻlishi insoniyat uchun yozuvni takomillashtirish borasida olgʻa qoʻyilgan qadam boʻlgan. birinchi marta sof tovush yozuvi, sanoqli harflardan iborat mukammal alifboning yuzaga kelishi jamiyatdagi yozuvni biladigan kishilar doirasini kengaytirib yuborgan. shuning uchun ham finikiy yozuvi juda tezlik bilan boshqa xalqlar orasida ham tarqalgan. bu jarayon mil. av. 9-asrdan boshlangan. finikiyaliklar bilan iqtisodiy va madaniy aloqada boʻlgan qoʻshni xalqlar mazkur yozuv bilan tanishib, tez orada uni oʻz tillariga moslashtirib olganlar oʻrta osiyodagi xalklar, jumladan, oʻzbek xalqi turli yozuvlardan foydalanib kelgan. bu yozuvlar avesto, paxlaviy, urxun-enasoy (runik), turkiy (uygʻur), soʻgʻd, arab, kirill, lotin yozuvlaridir. yozuv bilan til oʻzaro chambarchas bogʻliq. biror tilni shu tilning yozuvini oʻrganmasdan, yoki aksincha, biror yozuvni shu yozuv tegishli boʻlgan tilni bilmasdan oʻrganish mumkin emas. masalan, oʻzbek xalqi yillar davomida arab alifbosidan foydalanib kelgan, 1923—26 yillarda bu yozuvni oʻzbek tili tovush qurilishini toʻlaroq ifodalashga moslashtirish maqsadida bir qator harfiy oʻzgartirishlar kiritilgan. oʻzbekistonda 1929 yildan lotin asosidagi oʻzbek alifbosiga …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 18 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'zbek - lotin alifbosining imlo qoidalari"

4-mavzu 4-mavzu amaliy mashg‘ulot №4 mavzu: o’zbek – lotin alifbosining imlo qoidalari. o’zbek tilida tinish belgilari. reja: 1.yozuv haqida umumiy ma’lumot. 2.o‘zbek xalqi foydalangan yozuvlar. 3.lotin alifbosiga asoslangan o‘zbek alifbosini joriy etilishi. 4.o‘zbek tilining asosiy imlo qoidalari. tayanch so‘z va iboralar: yozuv, yozuv turlari, talaffuz va imlo, og`zaki nutq, piktografik yozuv, logografik yozuv, harf-tovush yozuvi kirill yozuvi, lotin yozuvi,imlo qoidalari, harflar imlosi, qo`shib yozish, ajratib yozish, chiziqcha bilan yozish. yozuv – muayyan bir tilda qabul etilgan va kishilar oʻrtasidagi muloqatga xizmat qiladigan yozma belgilar yoki tasvirlar tizimi. u kishilik jamiyati madaniy taraqqiyotining tom maʼnodagi ibtidosi, bashariyatning uzoq va murakkab tadrijiy takomili j...

Этот файл содержит 18 стр. в формате DOC (117,5 КБ). Чтобы скачать "o'zbek - lotin alifbosining imlo qoidalari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'zbek - lotin alifbosining iml… DOC 18 стр. Бесплатная загрузка Telegram