gap shakllar тizimi

DOC 163,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405656369_56018.doc g a p sh a k l l a r т i z i m i gap shakllar тizimi reja: 1. e g a 2. k e s i m 3. kesimning ega bilan muvofiqlashuvi 4. gapshaklni yuzaga keltiradigan asosiy omillar 5. gapshaklning keyin yuzaga kelgan qoliplari 6. ega a'zosi ishlatilmagan gapshakl 7. ega a'zosi ishlatilmaydigan gapshakl qolipi 8. gapshakl deb taqdim qilinadigan ayrim hodisalar haqida 1- §. g a p – eng muhim til birligi, chunki tilning asosiy vazifasiga – fikr bildirishga gap bilan erishiladi. gap ham boshqa sintaktik birliklar qatori supersegment lisoniy birlik: miyaning til xotirasi markazida gapning qoliplari mavjud. gapning bosh qolipi ikki a'zodan, aniqrog‘i – ikki sintaktik bo‘lakdan iborat bo‘ladi; bu sintaktik bo‘laklar uchun qurilish ashyosi bo‘lib birinchi navbatda leksemashakl xizmat qiladi. demak, til qurilishi birliklari orasidagi ierarxiya bu yerda leksemashakl bilan gap orasida mavjud. ikki a'zoli gap leksemashakl bilan leksemashakl orasidagi sintaktik aloqa-ga asoslanadi; …

mashakl talabiga ko‘ra tanlab qo‘shilishi sababli kesim egaga tobe deyiladi. kesim tarkibidagi bo‘lishlibo‘lishsizlik, mayl, zamon ko‘rsatkichlarining egaga aloqasi yo‘q: obyektiv voqelikka qarab tanlab qo‘shiladi. gap bo‘lish uchun zarur shaxs (son) ko‘rsatkichi, shuningdek bo‘lishli-bo‘lishsizlik, mayl, zamon ko‘rsatkichlari kesim tarkibida joy olgani tufayli bu bo‘lak gapning grammatik markazi deyiladi. xullas, gapshaklning bosh qolipi "leksemashakl x leksemashakl" tarkibli bo‘lib, har ikki leksemashakl gap bo‘lagi mavqeiga ega; birinchi leksemashakl fikr predmetini bildiradi, hokim bo‘lak hisoblanadi; ikkinchi leksemashakl esa fikr predmetining belgisini bildiradi, tobe bo‘lak hisoblanadi; gapshaklning hokim bo‘lagi ega, tobe bo‘lagi kesim deyiladi; bularning muvofiqlashuv aloqasi bilan sintaktik bog‘lanishi gapshaklni yuzaga keltiradi. gapshakl lisoniy birlik sifatida asli qolipdan iborat, shunga ko‘ra supersegment birlik deyiladi. gapshakl qolipi aniq leksemashakl bilan to‘ldirilganidan keyin segment birlikka aylanadi, ma'lum bir fikrni ifodalashga xizmat qiladi. miyaning til xotirasi markazida gapshaklni tuzish qoliplari va ularni lisoniy birliklar bilan to‘ldirish qoidalari mujassamlashgan. ana shu qoliplarning lisoniy birliklar bilan to‘ldirilgan holatiga nutq …

tizimi" bo‘limiga qarang). eganing yuqoridagicha ifodalanishida shaxs ma'nosi odatda leksemadan anglashiladi, son ma'nosi esa morfema bilan ifodalanadi. ega hamma kabi jamlik anglatadigan leksema, jamlovchi son, fe'lning otdosh shakli bilan, o‘z ta'kid birligi bilan ifodalanganida grammatik son paradigmasining faqat birlik shaklida ishlatiladi. ega hamma kabi jamlik anglatadigan leksema bilan, sanoq son va jamlovchi son bilan ifodalanganida nisbatlovchilarning faqat ko‘plik affikslari qo‘shiladi; o‘z ta'kid birligiga esa nisbatlovchilarning birlik va ko‘plik affiks-lari qo‘shilaveradi. eganing kishilik olmoshi bilan ifodalanishi alohida ajralib turadi: uch shaxs-son ma'nosi kishilik olmoshi bilan ifodalanadi; demak, kesimning uch shaxsda tuslanishi asli ega kishilik olmoshi bilan ifodalanganida namoyon bo‘ladi; boshqa hollarda kesimga faqat iii shaxs tuslovchisi qo‘shiladi (kishilik olmoshlari bilan shaxs, son, modal ma'nolarining ifodalanishi "leksemashakllar tizimi" bo‘limida bayon qilindi). k e s i m 3- §. kesim asosan fe'lning tuslovchili shakli bilan ifodalanadi (тuslovchilar paradigmasi "morfemalar tizimi" qismida tasvirlandi). kesimning kelganman kabi leksemashakl bilan ifodalanishi ayrim adabiyotlarda ot kesim deyiladi. …

i yasovchi affiksoiddan keyin, ekan, emish, emas modal ma'no ifodalovchi affiksoidlardan keyin ham qo‘shiladi: go‘zal eding. go‘zal ekansan. go‘zal emishman. go‘zal emasman kabi. boshqa hollarda mayl, zamon yasovchilari bevosita bu tur leksemashakllarga qo‘shilmaydi, vositachi sifatida bo‘l- yordamchisi ishlatiladi; ana shunday vositachi bo‘lib kelgan bo‘l- yordamchisi bog‘lama deyiladi: o‘qituv-chi + (i + (ii bo‘l + sa + m, o‘qituvchi + (i + (ii bo‘l + di + m, o‘qituvchi + (i + (ii bo‘l + a + man kabi. kesimning ega bilan muvofiqlashuvi 4- §. ega bilan kesimda shaxs, son, modal ma'nolarning ifodalanishi va o‘zaro munosabati quyidagicha (тasvirni yanada murakkablashtirmaslik uchun kesim tarkibidagi bo‘lishlibo‘lishsizlik ko‘rsatkichi ta'kidlanmadi): i. shaxsda va sonda muvofiqlashuv yuzaga keladi, modallik ifodalanmaydi: 1. men + (ii kel + ay(in), biz 1 + (ii kel + aylik 1; sen + (ii kel + (v || kel + gin, siz 1 + (ii kel + ingiz 1; 2a. men + …

z 2 кеldi + к 2 || keldi + miz 2; 2b) biz 2 + (ii kelsa + k 2; 3a) biz 2 + (ii kela + miz 2; 3b) biz 2 + (ii kelgan + miz 2; 3v) biz 2 + (ii o‘qituvchi + (i + (ii + miz 2; 4a) biz 2 + (ii kelgan + imiz 2 yo‘q; 4b) biz 2 + (ii kelish + imiz 2 kerak. 2. (sizlash( ifodalanadi: 1) siz 2 + (ii + kel + ing || kel + ingiz 2; 2a) siz 2 + (ii keldi + ngiz 2; 2b) siz 2 + (ii kelsa + ngiz 2; 3a) siz 2 + (ii kela + siz 2; 3b) siz 2 + (ii kelgan + siz 2; 3v) siz 2 + (ii o‘qituvchi + (i + (ii ( siz 2; 4a) siz 2 + (ii kelgan + ingiz 2 yo‘q; 4b) siz 2 …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gap shakllar тizimi"

1405656369_56018.doc g a p sh a k l l a r т i z i m i gap shakllar тizimi reja: 1. e g a 2. k e s i m 3. kesimning ega bilan muvofiqlashuvi 4. gapshaklni yuzaga keltiradigan asosiy omillar 5. gapshaklning keyin yuzaga kelgan qoliplari 6. ega a'zosi ishlatilmagan gapshakl 7. ega a'zosi ishlatilmaydigan gapshakl qolipi 8. gapshakl deb taqdim qilinadigan ayrim hodisalar haqida 1- §. g a p – eng muhim til birligi, chunki tilning asosiy vazifasiga – fikr bildirishga gap bilan erishiladi. gap ham boshqa sintaktik birliklar qatori supersegment lisoniy birlik: miyaning til xotirasi markazida gapning qoliplari mavjud. gapning bosh qolipi ikki a'zodan, aniqrog‘i – ikki sintaktik bo‘lakdan iborat bo‘ladi; bu sintaktik bo‘laklar uchun qurilish …

Формат DOC, 163,0 КБ. Чтобы скачать "gap shakllar тizimi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gap shakllar тizimi DOC Бесплатная загрузка Telegram