gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar

DOC 115,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405656317_56017.doc gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar reja: 1. gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar 2. undalma bo‘lak 3. kirish bo‘lak 4. yoyiq jumlada sintaktik bo‘laklarning o‘rni va tartibi 5. jumlalarning ifoda maqsadiga ko‘ra ma'no тurlari gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar 1 §. gapshakl qurilishining asosini tashkil etadigan ega va kesimdan, shuningdek gapshaklni yoyadigan to‘ldiruvchi va hollovchidan tashqari gapshaklga qo‘shiladigan, lekin gapshakl bilan sintaktik aloqaga kirishmaydi-gan, faqat mazmunan bog‘lanadigan sintaktik bo‘laklar ham mavjud bo‘lib, bular undalma va kirish deb yuritiladi. undalma ham, kirish ham sintaktik birlik: leksemashakl bilan, birikmashakl bilan (hatto gapshakl bilan ham) ifodalanadi, ma'lum sintaktik vazifani bajaradi; shunga ko‘ra bularni sintaktik bo‘lak deb nomlash kerak, lekin gapshakl bo‘lagi deb emas, gapshaklga qo‘shiladigan bo‘lak deb baholash to‘g‘ri. undalma bo‘lak va kirish bo‘lak o‘zi qo‘shiladigan gapshakldan talaffuzda pauza (to‘xtam) bilan, yozuvda esa odatda vergul (tirnoqcha) bilan ajratiladi. undalma bo‘lak bilan kirish bo‘lakning yuqorida ta'kidlangan umumiy tomonlaridan tashqari o‘ziga xos belgixususiyatlari mavjud. …

s i!" (hamid g‘ulom) kabi. bunday undalma bo‘lak oxiriga ba'zan yuklama qo‘shiladi va chiziqcha bilan yoziladi: "meni boshingga urasanmi, b o l a m - a y", - dedi umarqul kulib (hamid g‘ulom) kabi. uzoqroq yerdagi shaxsga qaratilgan undalma bo‘lak tarkibidagi oxirgi ovoz tovush cho‘ziq talaffuz qilinadi, yozuvda ikki, uch harf yozib ko‘rsati-ladi: olimjon ketgan tomonga qarab qo‘limni karnay qilgancha chaqirdim: "olimjoon!" (o‘tkir hoshimov) kabi. undalma bo‘lak fikr qaratilgan shaxsni bildirganida u bilan birga keladigan gapshakl tarkibida ega bo‘lak odatda ishlatilmaydi, chunki bunday qurilmada ega bo‘lakning ishlatilishi o‘ziga xos pleonazmni (ortiqchalikni) yuzaga keltiradi: dada, boshimni og‘ritmang (hamid g‘ulom) kabi. undalma bo‘lak va u birga ishlatilgan gapshakl boshqaboshqa shaxsni bildirsa, bunday gapshakl tarkibida ega bo‘lakning ishlatilishi tabiiy: men bir narsaga hayronman, a k a (asqad muxtor) kabi. тa'kidlash lozim topilsa, undalma bo‘lak va u birga ishlatiladigan gapshakl ayni bir shaxsni bildirganida ham ega bo‘lak qatnashadi: sen o‘zingni baxtli dedingmi? opa, sen …

atlovchi olgan holda undalma bo‘lak bo‘lib keladi: bolam (bolaginam), o‘g‘lim, qizim kabi; qayerda bo‘lsang ham, omon bo‘l, bolaginam (hamid g‘ulom) kabi; 4) xotinning eriga, erning xotiniga nisbatan ishlatadigan dadasi, onasi leksemashakllari bilan ifodalanadi; bunday leksemashakl tarkibidagi iii shaxs nisbatlovchisidan ko‘rinib turibdiki, bular asli bolamning otasi, bolamning onasi birikmashakllari tarkibidagi qaratuvchining tushirilishi (ellipslanishi) natijasida yuzaga kelgan. 5) kishini anglatadigan boshqa tur leksemashakl bilan ifodalanadi: domla, boyvachcha, rais, do‘stlar (do‘stlarim) kabi: тag‘in nima qilib qo‘ydingiz, d o m l a j o n ? (odil yoqubov) kabi; 6) qo‘zichog‘im, toychog‘im kabi erkalash ma'nosini bildiradigan turdosh ot leksemashakl bilan ifodalanadi: "silab qo‘y, q o‘ z i ch o g‘ i m, - e'zozxon o‘g‘lini bag‘riga bosdi, - silab qo‘ysang, boshim og‘rimaydi" (hamid g‘ulom) kabi; 7) ulug‘lash ma'nosida ishlatiladigan begim, shunqorim kabi leksema-shakllar bilan ifodalanadi: menga rahmingiz kelmasa, bolangizga rahmingiz kelsin, b e g i m ... (hamid g‘ulom) kabi. 2. undalma bo‘lak vazifasida …

toq farmonov, normurod shomurodovich kabi tuzilishli birikmashakl bilan ifodalanish ham uchraydi: endi, o‘ r t o q f a r- m o n o v, ishni shundan boshlamasak (asqad muxtor) kabi. 2) sifatlovchili birikmashakl bilan ifodalanadi: jon singlim, qarchig‘ay changallim, qoqbosh chol kabi: baxtli bo‘l, j o n s i n g l i m (o‘tkir hoshimov), "h u r m a t l i r e d a k s i ya !" - deb boshlanardi maktub (o‘tkir hoshimov) kabi va b. kirish bo‘lak 5- §. kirish bo‘lak o‘zi qo‘shiluvchi gapshakl anglatayotgan fikrga so‘zlovchining turli aqliy va hissiy munosabatini bildiradi; o‘zi qo‘shilayotgan gapshaklga bir butun holda taalluqli bo‘ladi, odatda gapshakldan oldin joylashadi, shunga ko‘ra asli kirish deb emas, kirishish deb nomlanishi to‘g‘riroq. kirish bo‘lak vazifasida kelgan birlikning gapshaklning qayerida o‘rinlashishi asosan erkin: ichida ham, oxirida ham kelaveradi. ayrim birliklarda esa bog‘liqlik mavjud: faqat gapshaklning oldida yoki oxirida keladi, masalan, …

ng, ajabo, xayriyat, obbo, ofarin kabi: x a y r i y a t, atrofda deyarli hech kim yo‘q ekan (asqad muxtor). v o y o‘ l m a s a m, qizim, ko‘taring boshingizni, nima bo‘ldi? (asqad muxtor). s e k i n r o q a y t a s i z m i, uka?! (o‘tkir hoshimov) kabi. 3. anglatilayotgan fikrning kimga qarashli ekanini bildiradi: nazarida, menimcha, aytishlaricha, eshitishimcha, eshitishimga qaraganda kabi. .. n a- z a r i d a, himoya degan narsa bunaqa oppaoson bo‘lmasligi kerak (odil yoqubov). e sh i t i sh i m g a q a r a g a n d a, qishloq biylari .. qud-ratxo‘jani yuzboshi qilib tayinlashmoqchi emish (odil yoqubov) kabi. 4. eslatishni, e'tibor jalb qilishni bildiradi: zotan, qarabsizki kabi: ha, a y t m o q ch i, vohidxo‘janing o‘g‘li qudratxo‘ja ham tirik (odil yoqubov). z o t …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar"

1405656317_56017.doc gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar reja: 1. gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar 2. undalma bo‘lak 3. kirish bo‘lak 4. yoyiq jumlada sintaktik bo‘laklarning o‘rni va tartibi 5. jumlalarning ifoda maqsadiga ko‘ra ma'no тurlari gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar 1 §. gapshakl qurilishining asosini tashkil etadigan ega va kesimdan, shuningdek gapshaklni yoyadigan to‘ldiruvchi va hollovchidan tashqari gapshaklga qo‘shiladigan, lekin gapshakl bilan sintaktik aloqaga kirishmaydi-gan, faqat mazmunan bog‘lanadigan sintaktik bo‘laklar ham mavjud bo‘lib, bular undalma va kirish deb yuritiladi. undalma ham, kirish ham sintaktik birlik: leksemashakl bilan, birikmashakl bilan (hatto gapshakl bilan ham) ifodal...

Формат DOC, 115,0 КБ. Чтобы скачать "gapshaklga qo‘shiladigan sintaktik bo‘laklar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gapshaklga qo‘shiladigan sintak… DOC Бесплатная загрузка Telegram