gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi

DOC 50,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1405655053_56011.doc gapning aktual bo‘linishi gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi reja: 1. gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi 2. prosodik aktuallashtiruvchi vositalar 3. leksik va grammatik aktuallashtiruvchi vositalar 4. kommunikativ bo’linmas gaplar aktual bo’linish. gapda so’zlar tartibi. nutq induvudial tabiatga ega bo’lganligi bois gapda ishtirok etayotgan so’zshakllar tarkibi ham erkindir. biroq bu «erkinlik» hech qachon umumiy lisoniy qonuniyatlar doirasidan tashqarida bo’lmaydi. so’zlovchining maqsadi, uslub talablari asosida so’zshakllar umumiy tartibga ega bo’ladi. har qanday nutqiy gap, o’zida ma‘lum voqelikni ifodalash bilan birga, so’zlovchining axborat maqsadini ham namoyon qiladi. masalan, jamshid maktabga ketdi gapida, jamshidning maktabga ketishi voqeligi qayd qilinishi bilan birga, so’zlovchining tinglovchiga jamshidning qaerga ketganligi haqidagi ma‘lumotni yetkazish niyati ham o’z aksini topgan. shu boisdan gap jamshid qaerga ketdi? so’rog’iga javob bo’ladi. demak, ushbu gapdagi voqelik jamshidning qaerga ketganligi emas, balki kimning qaerga ketganligi, so’zlovchining axborot maqsadi esa jamshidning qaerga ketganligi haqidagi ma‘lumotni tinglovchiga yetkarishdir. gapni maktabga jamshid ketdi shaklida …

ik bo’lgan hukmning bo’laklanishi (sub‘ekt va predikatga bo’linish) ga o’xshaydi. shu boisdan ayrim tilshunoslar aktual bo’linish sathini mantiqiy-grammatik sath deb ham gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi (tayanch tushunchalar: gapning bo’laklarga bo’linishi, inversiya, odatdagi tartib, o’zgargan tartib) reja: 5. gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi 6. prosodik aktuallashtiruvchi vositalar 7. leksik va grammatik aktuallashtiruvchi vositalar 8. kommunikativ bo’linmas gaplar aktual bo’linish. gapda so’zlar tartibi. nutq induvudial tabiatga ega bo’lganligi bois gapda ishtirok etayotgan so’zshakllar tarkibi ham erkindir. biroq bu «erkinlik» hech qachon umumiy lisoniy qonuniyatlar doirasidan tashqarida bo’lmaydi. so’zlovchining maqsadi, uslub talablari asosida so’zshakllar umumiy tartibga ega bo’ladi. har qanday nutqiy gap, o’zida ma‘lum voqelikni ifodalash bilan birga, so’zlovchining axborat maqsadini ham namoyon qiladi. masalan, jamshid maktabga ketdi gapida, jamshidning maktabga ketishi voqeligi qayd qilinishi bilan birga, so’zlovchining tinglovchiga jamshidning qaerga ketganligi haqidagi ma‘lumotni yetkazish niyati ham o’z aksini topgan. shu boisdan gap jamshid qaerga ketdi? so’rog’iga javob bo’ladi. demak, …

ma qismi kommunikativ (axborot) nuqtai nazardan ahamiyatli bo’ladi. savol ana shu remani aniqlash uchun beriladi. gapning tema qismi ma‘lum bo’lganligi so’roq gapda aynan takrorlanadi. gapning aktual bo’linishi mantiqiy birlik bo’lgan hukmning bo’laklanishi (sub‘ekt va predikatga bo’linish) ga o’xshaydi. shu boisdan ayrim tilshunoslar aktual bo’linish sathini mantiqiy-grammatik sath deb ham pauza kiradi. gapda nechta so’zshakl bo’lsa, shuncha miqdorda so’z urg’usi bo’ladi. biroq gap qanchalik darajada yoyiq yoki yig’iq bo’lishidan qat‘i nazar unda mantiqiy urg’u bitta bo’ladi. qaysi so’zshakl mantiqiy urg’u olsa, shu so’zshakl rema, gapning qolgan qismi esa tema hisoblanadi. faqat ega va kesimdan iborat gaplarda qaysi bo’lak mantiqiy urg’u olsa, u rema maqomini oladi. 1.karim keldi. karim - tema, keldi - rema. 2. karim keldi. karim - rema, keldi -tema. emfatik emotsional urg’u. emfatik urg’u ham gapdagi ma‘lum bir so’zshaklni ajratib ko’rsatadi. bu bilan u mantiqiy urg’uga o’xshab ketadi. biroq, mantiqiy urg’udan farqli o’laroq, emfatik urg’uda hissiylik kuchli bo’ladi. o’zbek …

iqiy urg’u olib aktuallashadi - remaga aylanadi. kommunikativ bo’linmas gaplar. har qanday gap ham tema - rematik bo’linishga ega bo’lavermaydi. shunday ko’rinishdagi gaplar ham borki, ularni kommunikativ bo’linmas gaplar deyish mumkin. bunday gaplarda tema (ma‘lum axborot) bo’lmaydi. gap butunicha remadangina iborat bo’ladi. bunday gaplarning axborot vasifasi biror voqea-hodisaning mavjudligi yoki vujudga kelganligini ifodalashdan iborat bo’ladi. 1. bugun stadionga boriladi. 2.bahor. 3. issiq boshlandi. 4. tez tong otdi. 5. rahmat. kommunikativ yaxlitlik gaplarning ko’proq bir tarkibliligi bilan aloqador bo’ladi. ikki tarkibli fe‘l kesimli gaplarda bu gap semantikasi bilan bog’langan bo’ladi. 1.tong otdi. 2.shom tushdi. bunday gaplarning semantik strukturasi deyarli bir tarkibli gaplarga yaqinlashib qoladi. adabiyotlar: 1. ne‘matov h. va b. o’zbek tili struktural sintaksisi. -t.: universitet, 2000. 2. mengliev b. o’zbek tilining struktur sintaksisi –qarshi., 2003. 3. g’ulomov a., asqarova m. hozirgi o’zbek adabiy tili. sintaksis. -t.: 1989. 4. o’zbek tili grammatikasi. ii tom. sintaksis. - t.: fan, 1975. - 548 …

gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi"

1405655053_56011.doc gapning aktual bo‘linishi gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi reja: 1. gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi 2. prosodik aktuallashtiruvchi vositalar 3. leksik va grammatik aktuallashtiruvchi vositalar 4. kommunikativ bo’linmas gaplar aktual bo’linish. gapda so’zlar tartibi. nutq induvudial tabiatga ega bo’lganligi bois gapda ishtirok etayotgan so’zshakllar tarkibi ham erkindir. biroq bu «erkinlik» hech qachon umumiy lisoniy qonuniyatlar doirasidan tashqarida bo’lmaydi. so’zlovchining maqsadi, uslub talablari asosida so’zshakllar umumiy tartibga ega bo’ladi. har qanday nutqiy gap, o’zida ma‘lum voqelikni ifodalash bilan birga, so’zlovchining axborat maqsadini ham namoyon qiladi. masalan, jamshid maktabga ketdi gapida, jamshidning maktabga ketish...

Формат DOC, 50,5 КБ. Чтобы скачать "gapning aktual bo‘linishi. gapda so‘zlar tartibi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: gapning aktual bo‘linishi. gapd… DOC Бесплатная загрузка Telegram