fe’lni o‘rganish metodikasi

DOC 37.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405604511_55972.doc fe’lni o‘rganish metodikasi fe’lni o‘rganish metodikasi reja: 1. “fe’l” mavzusini o‘rganishdagi asosiy vazifalar. 2. fe’lni o‘rganishdagi izchillik: a)1-sinfda fe’l ustida ishlash; b) 2-sinfda fe’lni o‘rganish; v) 3-sinfda fe’lni o‘rganish; g) 4-sinfda fe’lni o‘rganish. fe’l ustida izchillik bo‘limlar orasidagi bog‘lanish, programma materialining hajmi, uni har bir sinfda o‘rganish usullari va vositalari shu so‘z turkumini o‘rganish vazifasi, uning lingvistik xususiyatlari va kichik yoshdagi o‘quvchilarning bilish imkoniyatlariga qarab belgilanadi. “fe’l” mavzusini o‘rganishda asosiy vazifalar: so‘z turkumi sifatida fe’l haqida dastlabki tushunchani shaklantirish, o‘quvchilar nutqini fe’llar bilan boyitish hamda og‘zaki va yozma nutqda fe’ldan to‘g‘ri foydalanish ko‘nikmasini o‘stirish, o‘quvchilarning aqliy faoliyatini rivojlantirish, grammatik mavzu bilan bog‘liq holda ayrim orfografik qoidalarni o‘zlashtirish hisoblanadi. bu vazifalar bir-biri bog‘liq holda hal etiladi. fe’lning lingvistik xususiyatlari xiyla murakkab, shuning uchun boshlang‘ich sinf o‘quvchilari faqat uning muhim nazariyalari bilan tanishtiriladi. material tanlashda shu materialning nutq va imloga oid vazifalarni hal qilishda qanchalik zarurligini hisobga olinadi. fe’lni o‘rganishda izchillik. …

so‘zlar bilan to‘ldiradilar nima qiladi?... (etiladi), daraxt barglari nima qiladi?... (sarg‘aya boshlaydi), bolalar nima qilayaptilar?... (dam olayaptilar)... (o‘ynayaptilar)... (ishlayaptilar). fe’lni o‘rganishda maqsadga qaratilgan ishlar harakatni bildirgan so‘zlar mavzusini o‘rganishdan boshlanadi. (1-sinf, o‘quv yilining 2-yarmi), fe’l leksik ma’nosi bilan grammatik ma’nosi (harakat bildirishi) mos keladigan (nima qilayapti?) yugurayapti, arralayapti, sakrayapti, (nima qildi?) yugurdi, arraladi, sakradi, (nima qiladi?) yuguradi, arralaydi, sakraydi kabi misollardan foydalanish bilan o‘quvchilar o‘zlari bajargan harakatlarni aytishni so‘rab, ular bergan javobni (fe’lni) so‘roqlari bilan doskaga yozib, suhbat o‘tkazish bilan tushuntiriladi. bolalarni so‘roq berish bilan holat bildiradigan uxlayapti, o‘ynayapti, faxrlanadi kabi fe’llarning ham tanlashga o‘rgatib borish muhim ahamiyatga ega. bunday mashqlar o‘quvchilarda predmet harakatini keng ma’noda tushunish ko‘nikmasini shakllana borishiga yordam beradi. dastur o‘quvchilarda so‘zlarga so‘roq berib, ularni bir-biridan farqlash ko‘nikmasini shakllantirishni talab etadi. buning uchun o‘quvchi fe’lning har xil formalaridan foydalanib, maxsus mashqlar o‘tkazadi. nima? so‘rog‘iga javob bo‘lgan so‘z bilan nima qildi? (nima qilayapti? nima qiladi?) so‘rog‘iga javob bo‘lgan …

a beriladi. o‘quvchilarni so‘zga so‘roq berishga, o‘qituvchi bergan so‘rog‘iga javob bo‘ladigan so‘zlarni tanlashga so‘zni so‘roqda mos ravishda o‘rgatishga (nima qildi? –o‘qidi, nima qilamiz? –o‘qiymiz, nima qilmoqchi? –o‘qimoqchi) kabi o‘rgatiladi. 2-sinfda fe’lni o‘rganish. 3-sinfda fe’lni o‘rganish. bu bosqichning asosiy vazifasi “fe’l –so‘z turkumi” degan tushunchani shakllantirish, bo‘lishliva bo‘lishsiz fe’llarning ma’nosi va shakliga qarab farqlash ko‘nikmasini hosil qilish, bo‘lishsizlik qo‘shimchasining talaffuzi va imlosini o‘rgatish hisoblanadi. fe’lning harakat bildirishi yuzasidan o‘quvchilarda aniq tasavvur hosil qilish uchun o‘qituvchilarda aniq tasavvur hosil qilish uchun o‘qituvchi ularga shu darsdagi mehnat jarayonini tasvirlashni, ya’ni bolalarning o‘zlari bajaryotgan ish-harakatni aytishni so‘raydi, suhbat o‘tkazadi. suhbatda “o‘qituvchi nima qildi? o‘quvchilar nima qildilar? hozir o‘qituvchi nima qilayapti? o‘quvchilar nima qilayaptilar? endi o‘quvchilar nima qiladilar? o‘qituvchi nima qiladi?” kabi savollardan ham foydalanadi. suhbat jarayonida o‘qituvchilar o‘qituvchi rahbarligida fe’llarni so‘rog‘i bilan yozib boradilar. masalan, nima qildi? so‘zladi, tushuntirdi; nima qildilar? tingladilar, yozdilar; nima qilayapti? tushuntirayapti, so‘rayapti, tinglayapti, nima qilayaptilar? javob berayaptilar, yozayaptilar, tinglayaptilar; …

siz fe’llar o‘rganiladi. mavzu suhbat asosida tushuntiriladi. suhbat o‘qish darsida kimlar o‘qidi? rahim ham o‘qidimi? kim so‘zladi? ravshan so‘zladimi? ra’no kutubxonaga boradimi? abdulla-chi? u qachon bormoqchi? hozir kim tushuntirayapti? hozir halima gapirayaptimi? savollaridan ham foydalaniladi. o‘quvchilar so‘roq berib fe’llarni topadilar, ma’nosini qiyoslaydila va o‘qituvchi rahbarligida tushuntiradilar. xulosa chiqariladi: fe’l harakatning yuzaa chiqqanini, ya’ni bajarilganligini (o‘qidi, so‘zladi, hozir bajarilayotganini (tushuntirayapti), endi bajarilishini (boradi) bildiradi. bu fe’llar bo‘lishli fe’llar deyiladi. ayrim fe’llar harakatning bajarilmaganligini (o‘qimadi, so‘zlamadi), hozir bajarilmayotganini (o‘qimayapti), keyin ham bajarilmasligini (bormaydi) bildiradi. bunday fe’llar bo‘lishsiz fe’llar deyiladi. o‘quvchilar bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni so‘roqlari bilan ikki ustun shaklida yozadilar va so‘roqlarini bo‘lishsiz fe’l qanday hosil bo‘lganini aytadilar. o‘quvchilar bilimli mashqlar bilan mutahkamlanadi, bo‘lishsizlik qo‘shimchasi –ma, -mi shaklida talaffuz qilinsa ham, doim aslicha –ma, -mi shaklida yozilishi tushuntiriladi. o‘quvchilarda bo‘lishli va bo‘lishsiz fe’llarni ma’nolarga qarab farqlash ko‘nikmasini o‘stirish uchun bo‘lishli fe’ldan bo‘lishsiz fe’l hosil qilish, bo‘lishsiz fe’llarning talaffuz va yozilishini qiyoslash, bo‘lishsiz …

an foydalanish. 3. o‘tgan zamon qo‘shimchasining talaqquzi va yozilishi haqidagi ko‘nikmani hosil qilish. 4. qo‘shma fe’llar va ularning doim alohida yozilishi haqidagi tushunchani berish va dastlabki ko‘nikmani hosil qilish hisoblanadi. fe’l zamoni formasining mohiyati ish-harakat qachon bajarilishini, ya’ni ish-harakatning nutq so‘zlanib turgan paytda, undan oldin va keyingi bajarilishini taqqoslash asosida ochiladi. o‘quvchilar o‘zlari bajargan yoki bajarayotgan harakatlarni kuzatadilar, shuningdek, keyin nima qilishlarini muhokama etadilar. xuddi shunga o‘xshash kuzatishni tabiatda bo‘layotgan o‘zgarishlar yuzasidan ham o‘tkazadilar. bu mavzu bahorda o‘tiladi. shuning uchun bolalar kuzatish asosida bahor keldi. o‘rik, olcha gulladi. gullar ochilayapti. endi gilos pishadi. bahordan so‘ng yoz keldi. yozda u lagerga bormoqchi kabi gaplar tuzadilar. gapdagi fe’llarga so‘roq berib, ish-harakatining bajarilishi payti, ya’ni ish-harakat bajarilayotganini (nima qilyapti? o‘qiyapti, ochilyapti), oldin bajarilganini (nima qildi? o‘qidi, keldi, gulladi) va keyin bajarilishi (nima qilmoqchi? yodlamoqchi, bormoqchi) aniqlanadi. aniq kuzatish asosida yig‘ilgan bu leksik materiallar o‘qituvchi rahbarligida umumlashtiriladi va xulosa chiqariladi. 1. fe’llar zamon bilan …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "fe’lni o‘rganish metodikasi"

1405604511_55972.doc fe’lni o‘rganish metodikasi fe’lni o‘rganish metodikasi reja: 1. “fe’l” mavzusini o‘rganishdagi asosiy vazifalar. 2. fe’lni o‘rganishdagi izchillik: a)1-sinfda fe’l ustida ishlash; b) 2-sinfda fe’lni o‘rganish; v) 3-sinfda fe’lni o‘rganish; g) 4-sinfda fe’lni o‘rganish. fe’l ustida izchillik bo‘limlar orasidagi bog‘lanish, programma materialining hajmi, uni har bir sinfda o‘rganish usullari va vositalari shu so‘z turkumini o‘rganish vazifasi, uning lingvistik xususiyatlari va kichik yoshdagi o‘quvchilarning bilish imkoniyatlariga qarab belgilanadi. “fe’l” mavzusini o‘rganishda asosiy vazifalar: so‘z turkumi sifatida fe’l haqida dastlabki tushunchani shaklantirish, o‘quvchilar nutqini fe’llar bilan boyitish hamda og‘zaki va yozma nutqda fe’ldan to‘g‘ri foydalanish ko‘ni...

DOC format, 37.0 KB. To download "fe’lni o‘rganish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: fe’lni o‘rganish metodikasi DOC Free download Telegram