dunyo tillarining tasnifi

DOC 76.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405600947_55927.doc dunyo tillarining tasnifi dunyo tillarining tasnifi reja: 1. dunyo tillarining tasnifi 2. dunyo tillarining tasnifi 3. turkiytillarhaqidatushuncha 4. o'zbek adabiy tili, umurnxalq o'zbek tili vas hevalari 5. hozirgi o'zbek tilshunoslik fanining sohalari va tarraqqiyoti 6. o'zbek milliy va adabiy tili tarixning guvohlik benshicha, o'z tiliga ega bo'lmagan birorta eng kicllik, juda ibtidoiy jamoa ham bo'lmagan. tilshunoslikka oid adabiyotlarda ko'rsatilishicha, taxminiy llisoblarga ko'ra yer yuzida 5926 dan ortiq til shevalari mayjud bo'lib, shundan 500 tasi o'rganilgan. masalan, sudanda yashaydiganlar 117 tilda, hindistonda 1000 ga yaqin. dog'istonda 100 dan ortiq. kongada 500, indoneziyada 250 xildagi tillarda gaplashilishi e'tirof etiladi. dunyodagi xitoy. ingliz, hind, ispan. rus. fransuz, o'zbek tillarida millionblab so'zlovchilar bo'lgani holda kamasin, karagas tillarida juda ozchilik odamlar so'zli^shadilar. ammo hali oz sonli kishilar so'zlashadigan kamasin. karagas kabi tillar ham mavjud, ammo ularning soni ko'p-ozligidan qat'i nazar har-bir tihiing o'z tarixi, qonuniyati bor va ular o'zjillarini qalbida avaylab asraydilar. tillarni tabiiy …

ilan turli qo'shimchalar orqali beriladi. bu tillarham o'z navbatida yana ikki guruhga bo'linadi: a) agglutinativ tillar. ushbu guruhga turkiy, fin-ugor, dravid.yunon, manjur tillari kiradi va ularning xususiyati shundaki,qo'shimchalar o'zak yoki negizga qo'shiladi. masalan, o'zbektilidagi suv so'ziga turli qo'shimchalar qo'shganda ham uningshakli o'zgarmaydi. masalan, suvchi, suvla, suvsiz kabi va hokazo. b) flektiv tillar. bu guruhga hind-yevropa, son tillari kiradi,ularda so'z yasash va turlash so'z tarkibidagi undoshlarnio'zgartirish yo'li bilan amalga oshiriladi. 2. qo'shimchasiz tillar. bu guruhga amorf va polisintetiktillar kiradi. a) amorf tillarga xitoy, tay, birma kabi tillar kiradi. bu tillardama'no so'z tartibi ohang va urg'u bilan beriladi. b) polisintetik tillar - amerika hindilari. chukot, korik kabitillar kiradi. gap bir so'z shaklida ifodalanadi. iii. geneologik tasnif. bu tasnifga ko'ra tillar quyidagioilalarga bo'linadi. 1) hind-yevropa; 2) xom-som; 3) kavkaz-iberiy; 4) ugor-fin; 5) xitoy-tibet; 6) oltoy; 7) dravid; 8)indonezkabi til oilalaridan iborat. shulardan oltoy tillari oilasi ikki guruhga bo'linadi: 1) turkiy tillar; 2) mo'g'ul-manjur …

l, buryat,qalmiq, tugus, evan, nanay, udey kabi bir qancha tillar mavjud. 4. xitoy-tibet tillari oilasiga: tay-xitoy va tibet tillari guruhlarikiradi va unda xitoy, dungan, vetnam, birma kabi yuzlab tillarmavjud. 5. dravid tillari oilasiga: tamil, malayalam, kannora, teluguva raxun kabi bir qancha tillar kiradi. 6. indoneziya tillari oilasiga: avstraliya, papua, bantu,paleofika, poleosiyo, chukot, eskimos, amerika hindilari kabitil guruhlari bor. bundan tashqari hech qanday tillar guruhiga kirmagan uzoq sharqdagi yapon, ruykuyu, quriya, ayn, burjaskiy kabi tillar ham borligini aytib o'tish kerak. turkiy tillar haqida tushuncha turkiy tillar oltoy tillar oilasiga mansub bo'lib, bu tilda so'zlashuvchilar son jihatidan slavyan tillaridan ikkinchi o'rinda turadi. turkiy tilda so'zlashuvchi xalqlar ayrim manbalarda 40, ba'zi adabiyotlarda 60-70 tagacha ko'rsatiladi. 1992 yil 4-8 mayda turkiya davlatining poytaxti anqaradabo'lib o'tgan turkiy xalqlarning kongressida tashkiliy qo'mitaraisi ayla qutli turkiy tilda so'zlashuvchi xaldlarining sonini 200million deb e'lon qilgan edi. turkiy tilda so'zlashuvchilar mdx davlatlaridan tashqari turkiya, sharqiy turkiston, yevropa, amerika, afrika, …

) qarluq tillari gurihiga o'zbek. uyg'ur tillari kiradi.turkiy tillarnmg sharqiy xun tarmog'iga quyidagi guruhdagi tillar kiradi: 1) uyg'ur-turkiy tillariga qadimgi uuxun enasoy bitiklari tili, hozirgi tuva, tufalar (karagas) tillari; 2)yoqut tillari guruhi; 3) xakas tillari guruhiga xakas, kamasin, sho'r, chulin, oltoy, sari, uyg'ur tillari: 4)qirg"iz-qipchoq tillari guruhiga esa qirg'iz, oltoy tilining janubiy shevalari kiradi. turkiy tillar boshqa tillar oilalaridan aglyutinativ tizimga kirishi fonetik jihatdan singarmomzm qonunining mavjudligi, qarashlilik kategonyasming bo'lishi, grammatik jins kategoriyasining bo'lmasligi ko'makchilarning qo'llanishi, gap bo'laklarining qat'iy bir tartibda kelishi so'zlarning ko'p ma'noli bo'lishi kabi lingvistik xususiyatlari bilan farq qiladi.1 o'zbek adabiy tili, umumxalq o'zbek tili va shevalari adabiy til keng ma'noda tarixan shakllangan, so'z ustalari tomonidan qayta ishlangan. sayqal berilgan, jamiyatda kishi faoliyatining barcha tarmoqlari bilan uzviy bog'langan badiiy-publitsistik, ilrniy adabiyot tilidir. .sodda qilib aytadigan bo'lsak, ozbek adabiy til qonun-qoidalar asosida tuzilgan, o'zbeklar uchun namuna bo'ladigan, umumxalq tilining eng oliy shaklidir. hozirgi o'zbek adabiyete tili o'zbekiston davlatlari …

n hamma davr uchun bir xil bo'lmaydi. har bir davrmng o'z adabiy tili, mezonlari bo'ladi. masalan. xv asr navoiy davri eski o'zbek adabiy tilining fonetik, grammatik mezonlari orasida farqlar borligini yaqqol sezib turamiz. shu nuqtai nazardan o'zbek adabiy tili tarixiy taraqqiyoti o.usmonov, a.shcherbak, a.aliyev, g'.abdurahmonov kabi tilshunos olimlar tomomdan quyidagicha tasnif etilgan: 1. qadimgi turkiy adabiy til. v-x asrlar mobaynida amaldabo'lgan va unda qadimiy turkiy yozma (urxun-enasoy) kabiyodgorliklar yaratilgan. 2. eski turkiy adabiy til. xi-xiv asrning yarmigacha yozilganyusuf xos hojib "qutadg'u bilig". ahmad yugnakiy "hibat-ulhaqoyiq". abdulg'oziy bahodirxon "o'g'uznoma", xorazmiy"muhabbatnoma". rabg'uziyning "qissai rabg'uziy" kabi buyukasarlari tilidir. 3. eski adabiy till. xiv-xviii asrlarda rivojlanib, boyibtakomillashgan. shakllangan tildir. bu tilda lutfiy, atoiy, sakkokiy.navoiy, bobur kabi buyuk shoir va yozuvchilar ijod qilgan. 4. yangi o'zbek adabiy tili. bu til xix asrning ikkinchiyarmida shakllandi va unda amir umarxon, nodirabegim.muqimiy. furqat zavqiy kabi shoirlar qalamtebratdilar. ana shudavrdan boshlab matbuot tili paydo bo'ldi. 5. hozirgi o'zbek adabiy …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "dunyo tillarining tasnifi"

1405600947_55927.doc dunyo tillarining tasnifi dunyo tillarining tasnifi reja: 1. dunyo tillarining tasnifi 2. dunyo tillarining tasnifi 3. turkiytillarhaqidatushuncha 4. o'zbek adabiy tili, umurnxalq o'zbek tili vas hevalari 5. hozirgi o'zbek tilshunoslik fanining sohalari va tarraqqiyoti 6. o'zbek milliy va adabiy tili tarixning guvohlik benshicha, o'z tiliga ega bo'lmagan birorta eng kicllik, juda ibtidoiy jamoa ham bo'lmagan. tilshunoslikka oid adabiyotlarda ko'rsatilishicha, taxminiy llisoblarga ko'ra yer yuzida 5926 dan ortiq til shevalari mayjud bo'lib, shundan 500 tasi o'rganilgan. masalan, sudanda yashaydiganlar 117 tilda, hindistonda 1000 ga yaqin. dog'istonda 100 dan ortiq. kongada 500, indoneziyada 250 xildagi tillarda gaplashilishi e'tirof etiladi. dunyodagi xitoy. ingliz, hin...

DOC format, 76.0 KB. To download "dunyo tillarining tasnifi", click the Telegram button on the left.

Tags: dunyo tillarining tasnifi DOC Free download Telegram