asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar

DOC 32.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1405596578_55871.doc asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar reja: 1. qo’shimcha qo’shilganda tovush o’zgarishi (so’z tarkibida). 2. qo’shimcha qo’shilganda so’zning tarkibida tovush tushishi yoki ortishi. 3. qo’shimcha imlosi. qo’shimcha qo’shilishi bilan so’z oxiridagi unli o’zgaradi: 1) a unlisi bilan tugagan fe’lga –v, -q, -qi qo’shimchasi qo’shilganda a unlisi o aytiladi va shunday yoziladi: sayla-saylov, sina-sinov, aya-ayovsiz, so’ra-so’roq, bo’ya-bo’yoq, o’yna- o’ynoqi, sayra-sayroqi kabi. 2) i unlisi bilan tugagan ko’pchilik fe’lga –v, -q, qo’shimchasi qo’shilganda i unlisi u aytiladi va shunday yoziladi: o’qi-o’quvchi, qazi-qazuvchi, sovi-sovuq kabi. lekin i unlisi bilan tugagan ayrim fe’lga –q qo’shimchasi qo’shilganda bu unli i tarzida aytiladi va shunday yoziladi: og’ri-og’riq, qavi-qaviq kabi. eslatma: 1. undosh bilan tugagan barcha fe’llarga –uv qo’shiladi: ol-oluv, yoz-yozuv. 2. undosh bilan tugab, tarkibida u unlisi bor fe’lga –uq qo’shiladi: uz-uzuq, yut-yutuq kabi. lekin uyushiq, burushiq, uchuriq kabi so’zlarda uchinchi bo’g’inida i aytiladi va shunday yoziladi. k, q undoshi bilan tugagan …

, yarim-yarmi, qayir-qayril, ulug’-ulg’ay, sariq-sarg’ay, ikki-ikkov, ikki-ikkala, yeti-yettov kabi. 2) u, bu, shu, o’sha olmoshiga –da, -dan, day, -dagi, -da, -gacha, -cha qo’shimchasi qo’shilganda n tovushi qo’shib aytiladi va shundayyoziladi: unda, bunday, shunda, o’shanda kabi. bu olmoshlarga egalik qo’shimchalari quyidagicha qo’shiladi: buningiz, o’shanisi kabi; 3) o, o’, u, e unlisi bilan tugaydigan so’zga egalik qo’shimchasi quyidagicha qo’shiladi: a) ko’pchilik so’zga egalik qo’shimchasi –m, -ng, -si, -miz, -ngiz, -si (yoki –lar) shaklida tovush orttirmay qo’shiladi: bobom, bobong, bobosi, bobomiz, bobongiz kabi. b) parvo, obro’, mavqe, mavzu, avzo so’ziga i, ii shaxs egalik qo’shimchasi qo’shilganda bir y tovushi qo’shib aytiladi va shunday yoziladi: parvoyim, parvoying, parvoyingiz, parvoyingiz; xudosi, mavzusi kabi (dohiy kabi y undoshi bilan tugagan so’zga ham 3 shaxsda –si qo’shiladi: dohiysi kabi). 4) men, sen olmoshiga –ni, -ning, -niki qo’shimchasi qo’shilganda qo’shimchadagi n tovushi aytilmaydi va yozilmaydi: meni, mening, seni, sening, seniki. quyidagi qo’shimchaning birinchi tovushi ikki xil aytilsa ham,bir …

bat yasovchisidan keyin qo’shiladi: quvdir, egdir, kuldir, yondir, o’tkazdir, tomizdir. qolgan barcha holda bu qo’shimcha –tir aytiladi va shunday yoziladi: tiktir, kestir, uyaltir, chaqtir. 3. jo’nalish kelishigi qo’shimchasi –ga, chegara bildiruvchi –gacha, ravishdosh shaklini yasovchi –gach, -guncha, -gani, -gudek, sifatdosh shaklini yasovchi –gan, buyruq maylining ii shaxs ko’rsatkichi –gin, shuningdek, -gina qo’shimchasi uch xil aytiladi va shunday yoziladi: a)k undoshi bilan tugagan so’zga qo’shilganda bu qo’shimchaning bosh tovushi k aytiladi va shunday yoziladi: tokka, yo’lakkacha, ko’nikkach, zerikkuncha, to’kkani, kechikkudek, bukkan, ekkin, kichikkina kabi. b)q undoshi bilan tugagan so’zga qo’shilganda bu qo’shimchaning bosh tovushi q aytiladi va shunday yoziladi: chopiqqa, qishloqqacha, yoqqach, chiqquncha, chiniqqani, qo’rqqudek, achchiqqina. c) qolgan barcha holda so’z qanday tovush bilan tugashidan va bu qo’shimchaningbosh tovushikyoki q aytilishidan qat’iy nazar,gyoziladi: bargga, pedagogga, bug’ga, sog’ga, og’gan, sig’guncha. adabiyotlar: 1. o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining “davlat tili” “kadrlar tayyorlash milliy dasturi” haqidagi qonunlari. “xalq ta’limi”. 2. ne’matov h., bozorov o. til …

asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar - Page 4

asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar - Page 5

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar"

1405596578_55871.doc asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar reja: 1. qo’shimcha qo’shilganda tovush o’zgarishi (so’z tarkibida). 2. qo’shimcha qo’shilganda so’zning tarkibida tovush tushishi yoki ortishi. 3. qo’shimcha imlosi. qo’shimcha qo’shilishi bilan so’z oxiridagi unli o’zgaradi: 1) a unlisi bilan tugagan fe’lga –v, -q, -qi qo’shimchasi qo’shilganda a unlisi o aytiladi va shunday yoziladi: sayla-saylov, sina-sinov, aya-ayovsiz, so’ra-so’roq, bo’ya-bo’yoq, o’yna- o’ynoqi, sayra-sayroqi kabi. 2) i unlisi bilan tugagan ko’pchilik fe’lga –v, -q, qo’shimchasi qo’shilganda i unlisi u aytiladi va shunday yoziladi: o’qi-o’quvchi, qazi-qazuvchi, sovi-sovuq kabi. lekin i unlisi bilan tugagan ayrim fe’lga –q qo’shimchasi qo’shilganda bu unli i tarzida aytiladi...

DOC format, 32.5 KB. To download "asos va qo’shimchalar imlosi. o’zak va qo’shimchadagi tovush o’zgarishlar", click the Telegram button on the left.

Tags: asos va qo’shimchalar imlosi. o… DOC Free download Telegram