хозирги имло муаммолари фанининг максад ва вазифалари

DOC 51,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1402830337_43068.doc www.arxiv.uz ҳозирги имло муаммолари фанининг мақсад ва вазифалари режа: 1. тил билан ёзувнинг ўзаро муносабати. 2. янги ўзбек алифбосига ўтишнинг зарурати. 3. лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосининг бошқа алифболардан фарқи. 4. хулоса. тил билан ёзув чамбарчас боғлиқ, лекин мустақил ҳодисалардир. инсон пайдо бўлгандан бери тил мавжуд, аммо ёзув кишилик жамияти тараққиётининг сўннги босқичларида юзага келган. ижтимоий ҳодиса сифатида тил табиий йўсинда пайдо бўлиб, ўз тараққиёт қонунлари билан ривожланади. тил кишиларга ўзоқ даврлар ёлғиз ўзи ҳизмат қилган, ёзув эса кишиларнинг онгли аралашуви билан маълум зарурият туфайли кейинчалик ўйлаб топилган. фикр-маълумотни ўзоқ масофага эҳтиёж сақланди. ёзувнинг ўзгаришини тилнинг ўзгариши, деб қарамаслик керак. тил ўзича, ёзув ҳам ўзича ўзгаради. тилни дарахтга ўхшатсақ, ёзув унинг сояси дейиш мумкин. дарахтнинг ўсиши ер, сув, ҳаво, қуёш каби омилларга боғлиқ, соянинг бўлиши эса қуёшга ва соя бериши мумкин бўлган нарсанинг борлиғига боғлиқ. дарахт соя бериши учун қуёш нури дарахтга тушиб туриши шарт.тил билан ёзувнинг муносабатини шунга …

алифбогина тилнинг товуш жиҳатига жузъий таъсир қилиши мумкин. агар алифбо тўғри тузилса, бундай жузъий таъсир ҳам бўлмайди. ҳар бир алифбо қайси тилга мансуб бўлса, шу тилдаги товушларни акс этиришга ҳизмат қилади: а ҳарфи лотин алифбосида ҳам, рус, ўзбек алифбосида ҳам бор. бу ҳарф барчасида бўлгани билан ўзбек алифбосида ўзбек товушини рус алифбосида эса рус товушини билдиради. ''рус алифбосини қабул қилиш билан ўзбек тили руслашиб кетди'' деган фикрда асос йўқ. агар шундай бўлса, унда ўзбек тили араб истилосидан бошлаб то лотин алифбосини олгунимизга етказиш, келгуси авлодга қолдириш зарурияти ёзувнинг пайдо бўлишига олиб келди. кишилик жамиятининг ҳозирги тараққиёт босқичида ҳам радио, телевизор кашф этилганига қарамай, ёзув ўз мавқеини йўқотмади, ёзувга қадар араблашиб кетган бўлиб чиқарди. араблашиб ётган тилимиз лотин алифбосига ўтиш билан бирдан лотинлашиб кетаверадими? бундай фикр ҳодисани саёз тушуниш оқибатидагина туғилиши мумкин. асли бир тилнинг иккинчи тилга таъсири сўз олишда намоён бўлади. бегона товуш олинма сўзлар таркибида келиб қолади, лекин бундай …

ар ҳавола қилинди. 1) рус алифбосини талаб даражасида ўзгаритириб сақлаб қолиш. 2) рус алифбосидан воз кечиб, аввалги алифбога қайтиш. кўпчилик иккинчи нуқтаи назарни ёқлаб чиқди, шекилли, араб алифбосини ва лотин алифбосини тарғиб этиш авж олди. кўпчилик туркийзабон миллатлар билан баҳамжиҳат лотин алифбосига қайта ўтиш маъқул топилди. бундай қарор ижтимоий – сиёсий жиҳатдангина эмас, маданий – маърифий жиҳатдан ҳам тўғри. нотўғри талқинларнинг олдини олиш учун шуни айтиш лозимки, ҳар алифбо қайси тил учун яратилган бўлса, ўша тил учун муқаддас. бундай алифбони алмаштириш ҳақида эмас, балки такомиллаштириш ҳақида қайғўриш лозим. аммо бизнинг олдимизда тамом бошқа масала—ўзга тиллар учун яратилган алифболардан тилимиз учун яроқлисини танлаш зарурияти тўрди. бу масалани тўғри ҳал этиш учун ҳар уч алифбодаги ижобий ҳамда салбий кирраларни аниқлашимиз ва шуларни ҳисоб-китоб қилиб, маъқулини танлашимз лозим бўлди. биз лотин алифбосини танладик. бунда жуда кўп омиллар ҳисобга олинди. биринчидан, жамиятимиз ижтимоий-сиёсий тараққиётини, айникса келажагини уйлаб иш тўтиш лотин алифбосини танлаш тўғри бўлишини …

а ўзбеклар кўтариб чиққани йўқ, балки кўпчилик туркийзабон миллатларга қараб иш тутиш лозимлиги ҳам лотин алифбосини танлашимизни ўз-ўзидан ҳал этиб қўйди. шу ерда яна бир ҳолатни таъкидлаш ўринли. авваллари алифбони алмаштириш юқоридан берилган кўрсатма билан амалга оширилган бўлса, бу гал дастлаб зиёлиларимизнинг ўзи ташаббус кўрсатди ва бу ташаббусни хукуматимиз қўллаб – қувватлади. ҳозирги имло муаммолари фанининг мақсади талабаларга жорий этилаётган ўзбек лотин алифбосини ҳозиргача амалда бўлган кирилл алифбоси билан қиёсан тасвирлаб ўргатишдир. ушбу қиёсий тасвирдан кўзланган мақсадлардан бири икки алифбо орасида ўхшаш нуқталар жуда кўп эканини, янги ўзбек лотин алифбосини ўзлаштириш катта кийинчиликлар туғдирмаслигини намойиш қилишдир. дунёдаги бирорта ҳам алифбо мукаммал алифбо олдига қўйиладиган талабларга тўлиқ жавоб бермайди, уларда тўрлича нуқсонлар мавжуд. жорий этилаётган ўзбек лотин алифбоси ҳам бундан мустасно эмас. ҳар қанча ҳаракат қилинса ҳам, баъзи нуқсонларни бартараф этиб бўлмайди. демак, алифбомизни такомиллаштириш иши давом этаверади. фойдаланилган адабиётлар рўйхати: 1. лотин ёзувига асаосланган ўзбек алифбосини жорий этиш тўғрисида ўзбекистон …

хозирги имло муаммолари фанининг максад ва вазифалари - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "хозирги имло муаммолари фанининг максад ва вазифалари"

1402830337_43068.doc www.arxiv.uz ҳозирги имло муаммолари фанининг мақсад ва вазифалари режа: 1. тил билан ёзувнинг ўзаро муносабати. 2. янги ўзбек алифбосига ўтишнинг зарурати. 3. лотин ёзувига асосланган ўзбек алифбосининг бошқа алифболардан фарқи. 4. хулоса. тил билан ёзув чамбарчас боғлиқ, лекин мустақил ҳодисалардир. инсон пайдо бўлгандан бери тил мавжуд, аммо ёзув кишилик жамияти тараққиётининг сўннги босқичларида юзага келган. ижтимоий ҳодиса сифатида тил табиий йўсинда пайдо бўлиб, ўз тараққиёт қонунлари билан ривожланади. тил кишиларга ўзоқ даврлар ёлғиз ўзи ҳизмат қилган, ёзув эса кишиларнинг онгли аралашуви билан маълум зарурият туфайли кейинчалик ўйлаб топилган. фикр-маълумотни ўзоқ масофага эҳтиёж сақланди. ёзувнинг ўзгаришини тилнинг ўзгариши, деб қарамаслик керак. тил ўзича,...

Формат DOC, 51,0 КБ. Чтобы скачать "хозирги имло муаммолари фанининг максад ва вазифалари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: хозирги имло муаммолари фанинин… DOC Бесплатная загрузка Telegram