ergash gapli kushma gaplar

ZIP 12 pages 22.9 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.9 KB

File type ZIP

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

1402825127_43025.doc ergash gapli qo'shma gaplar www.arxiv.uz ergash gapli qo'shma gaplar reja: 1. ergash gapli qo'shma gaplar haqida umumiy maolumot. 2. ergash va bosh gaplarni o'zaro biriktiruvchi grammatik vositalar: a) ergashtiruvchi bog'lovchilar va ularning funktsiyasida qo'llanuvchi yordamchi so'zlar; b) feolning funktsional shakllari yordamida birikish; v) feol mayllari yordamida birikish. 1. birdan ortiq predikativ birliklarning intonatsion hamda grammatik jihatdan o'zaro tobelanishi va biri ikkinchisining mazmunini izohlashi natijasida hosil bo'luvchi qo'shma gap turi ergash gapli qo'shma gaplar deb yuritiladi. ergash gapli qo'shma gap ikki qismdan tashkil topadi: hokim-komponent va tobe komponent.hokim komponent odatda bosh gapdan iborat bo'ladi. ergash gapli qo'shma gap komponentlari o'zaro ergashtiruvchi bog'lovchilar nisbiy so'zlar , so'z formalari , tobelanish intonatsiyasi kabi sintaksis vositalar yordamida bog'lanadi. bog'lovchi vositalarning ko'pchiligi, asosan, ergash gap tarkibida kelib,uning tobe ekanligining ko'rsatib turadi. ergash gap yubosh gapga nisbatan maolum bir sintaktik funktsiyani bajaradi. bosh gapdagi biror bo'lakning maonosini ochadi yoki bosh gapning umumiy mazmunini maolum bir …

2 / 12

n bog'lanadi. ergash gap bosh gapga ergashadi, bosh gapni aniqlab, to'ldirib, turadi. ergash gapli qo'shma gaplarning har ikkisi komponenti o'zida predikativlik munosabatini ifodalagan bo'lishi kerak: ulada gapni tashkil etuvchi asosiy sintaktik markaz – ega va kesim bo'lishi shart. lekin shuni aytish kerakki, baozan ergash gapli qo'shma gap komponentlarida ega yashiringan bo'lishi ham mumkin: kelsam, ketib qolibsiz. ergash gaplar maolum bir intonatsiya bilan bosh gapdan ajralib turishi kerak. nur borki, soya bor. (o'.h.) bu xususiyat ergash gapni bosh gap qilig' turuvchi eng asosiy omil hisoblanadi. ayrim predikativ harakterdagi yoyiq bo'laklarning ergash gap sanalmay, birikmali gap bo'laklari hisoblanishiing sababi ham ana shu bilan izohlanadi: men maonosi to'la maqolni yaxshi ko'raman. (oybek.) ko'zi o'ynagan odamdan yaxshilik kutib bo'lmaydi. yuqoridagi konstruktsiyalardagi «maonosi to'la:,» «ko'zi o'ynagan» birikmalari predikativlikni ifodalasa ham, ergash gap sanalmaydi, chunki ularda intonatsion jihatdan ajralib turish sezilmaydi. shuning uchun ham bunday konstuktsiyalar birikmali bo'laklar hisoblanadi. birikmali bo'laklar ko'proq sifat va sifatdoshlarga o'xshab …

3 / 12

sh gap kesimi tarkibida: onang borki, baxting barqaror. b) bosh gap kesimi tarkibida qo'llanadi: shunday odamlar bo'ladiki, ular faqat o'zlarini o'ylaylaydilar. (p.tursun) 2. chunki bog'lovchisi. bu bog'lovchi, asosan sabab ergash gaplarni bosh gapga bog'lab keladi va ergash gap tarkibida qo'llanadi: bugun u juja xursand, chunki dadasi kelgan. aldamoqqa qalbing qodirmas, chunki farishtasan bebaho. (l.) chunki yordamida bog'lanadigan sabab ergash gaplar uyushib kelishi ham mumkin, bunday paytda chunki bog'lovchisi har bir ergash gap tarkibida takrorlanib kelishi kuzatiladi. 3. negaki bog'lovchisi so'roq olmoshidan yasalgan bo'lib, voqening yuzaga kelishi sababini aniqlash uchun ishlatiladi. «negaki» bog'lovchisi «chunki» bog'lovchisining sinonimi hisoblanib, u ham asosan, sabab ergash gapni bog'laydi va ergash gap tarkibida keladi: -oyqiz buning sababini ham surishtirmadi, negaki boshqa brigada boshliqlari ham kelishlari kerak edi. (sh.rashidov) 4.sababki bog'lovchisi ham chnki, negaki bog'lovchlarining sinonimi xisoblanib, sabab ergash gapni bosh gapga bog'lash uchun xizmat qiladi: bu to'g'rida u kishidan o'pkalamadi, sababki ozodlik nima ekanini ozodlikdan mahrum …

4 / 12

a keladi. 7. agar bog'lovchisi. shu bog'lovchi shart ergash gapni bosh gapga bog'laydi, shart ergash gap shu bog'lovchi bilan boshlanadi. ergash gapning kesimi shart feoli formasidan ifodalanadi; agar ruhsat bo'lsa, ketsam men. (h.olimjon) basharti, mobodo, bordi-yu bog'lovchilari ham o'zaro sinonim ravishda shart ergash gaplarni bosh gapga bog'lash uchun xizmat qiladi. 8. garchi, xarchand, garchand bog'lovchilari to'siqsiz ergash gaplarni bosh gapga bog'laydi: garchi u bu gapni ilgari eshitgan bo'lsa ham, hozir esida yo'q 9. go'yo bog'lovchisi yordamida o'xshatish mazmunidagi ergash gaplar bosh gapga bog'lanib keladi: go'yo hamma uningsiridan voqif bo'lganday, yigit qizarib ketdi. (oybek) go'yo quyosh oyni kuzatganidek, o't bo'lib orqangdan kezmoqdaman men. (uyg'un) yuqoridagi misollardan ko'rinib turibdiki, o'xshatish ergash gap go'yo bog'lovchi bilan boshlanadi, uning kesimi «-ganday», «-ganidek» qo'shimchali feol shakllaridan ifodalanadi. 10. toki bog'lovchisi yordamida quyidagi ergash gaplar bosh gapga bog'lanib keladi: a) maqsad ergash gap: yaxshilab taoziringni berish kerak, toki boshqalarga namuna bo'lsin. (p.tursun) b) payt ergash gap: …

5 / 12

obli do'sg' ayrilmas, degan gap bor. b) feolning sifatdosh ,ravishdosh, harakt nomishakllari ergash gapni bosh gapga bog'lovchi asosiy grammatik vositalardan hisoblanadi. feolning funktsional formalari ergash gapning kesimi ergash gapning kesimi vazifasida keladi. 1. sifatdosh ning –gan, -r,(ar) affiksini olgan shakllari ergash gaplarning kesimi bo'lib, keladi va egalik, kelishik qo'shimchalari , ko'makchilar bilan birga qo'llanadi: - kunlar isigan sari, ko'katlar ham quyuqlashar, o'sib, ulg'ayib, chiroyiga chiroy qo'shardi. (sh.rashidov) jaxl kelganda, aql ketar. (maqol) rais gap boshlagandan keyin, zalda shovqin tindi. (a.q.) tong otar-otmas, biz yo'lga chiqdik. nazokat shunday hayollar bilan kelarkan, birdan qulog'iga g'alati ovoz kirdi. (s.ahmad) -umrzoq ota nasihat qilgani bilan, oyqiz ko'nmadi. (sh.rashidov) 2. ravishdosh orqali birikish. ravishdoshning hamma shakli qo'shma gapda ergash gap kesimi tarkibida kelib, uni bosh gapga bog'laydi. - b, -ib formasi: a) ravish ergash gapni: mastura, ko'zlari jovdirab, avval dekanga, so'ng kafedra mudiriga qaradi. b) payt ergash gapni: kuz kelib, daraxtlarning bargi sarg'aya boshladi. v)sabab …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ergash gapli kushma gaplar"

1402825127_43025.doc ergash gapli qo'shma gaplar www.arxiv.uz ergash gapli qo'shma gaplar reja: 1. ergash gapli qo'shma gaplar haqida umumiy maolumot. 2. ergash va bosh gaplarni o'zaro biriktiruvchi grammatik vositalar: a) ergashtiruvchi bog'lovchilar va ularning funktsiyasida qo'llanuvchi yordamchi so'zlar; b) feolning funktsional shakllari yordamida birikish; v) feol mayllari yordamida birikish. 1. birdan ortiq predikativ birliklarning intonatsion hamda grammatik jihatdan o'zaro tobelanishi va biri ikkinchisining mazmunini izohlashi natijasida hosil bo'luvchi qo'shma gap turi ergash gapli qo'shma gaplar deb yuritiladi. ergash gapli qo'shma gap ikki qismdan tashkil topadi: hokim-komponent va tobe komponent.hokim komponent odatda bosh gapdan iborat bo'ladi. ergash gapli qo'shma gap kompone...

This file contains 12 pages in ZIP format (22.9 KB). To download "ergash gapli kushma gaplar", click the Telegram button on the left.

Tags: ergash gapli kushma gaplar ZIP 12 pages Free download Telegram