qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot

PPTX 1,1 МБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1440778810_61568.pptx /docprops/thumbnail.jpeg o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent moliya instituti qoshidagi 2-son akademik litseyi qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun, grammatik va ohang jihatidan birikuvidan tuzilgan gap qo‘shma gap deyiladi: eshik sekin ochildi-yu, qalandarovning yuzi ko‘rindi. sodda gap tarkibida bitta ega va kesim birligi ishtirok etsa, qo‘shma gap tarkibida ikki va undan ortiq ega va kesim birligi qatnashadi. qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplar o‘zaro bog‘lovchilar, yuklamalar, ko‘makchilar va fe’l shakllari hamda ohang orqali bog‘lanadi. www.arxiv.uz mazmun munosabati va bog‘lovchi vositalarining qo‘llanishiga ko‘ra qo‘shma gaplar 3 xil bo‘ladi: bog‘langan qo‘shma gaplar, ergash gapli qo‘shma gaplar va bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar. ayrim darsliklarda qo‘shma gaplar quyidagi guruhlarga bo‘linadi: 1) teng bog‘lovchilar vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. 2) ergashtiruvchi bog‘lovchilar vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. 3) bog‘lovchi-yuklamalar vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. 4) nisbiy so‘zlar vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. 5) faqat ohang vositasida bog‘langan qo‘shma gaplar. www.arxiv.uz ergash …

siz shuni unutmangki, kurashchilar yolg‘iz emas gapida esa ergash gap bosh gap tarkibidagi olmosh bilan ifodalangan to‘ldiruvchini (shuni) izohlayapti. ergash gap bosh gapdan oldin, undan keyin yoki uning ichida kela oladi: o‘qituvchi, qo‘ng‘iroq chalingach, sinfga kirdi. bu gapda ergash gap bosh gap ichida qolgan. ergash gaplar bosh gaplarga chunki, shuning uchun, -ki, agar, garchi, mabodo, go‘yo(ki) (ayrim darsliklarda go‘yo bog‘lovchisi bog‘lovchi vazifasidagi so‘z deb atalgan) kabi ergashtiruvchi bog‘lovchilar, fe’lning ravishdosh, sifatdosh, harakat nomi shakllari, shuningdek, yuklama, ko‘makchilar, ko‘makchili qurilmalar (shuning uchun, shu sababli, shu tufayli), turli vazifadagi ko‘rsatish olmoshlari, kim – u, qanday – shunday, qancha – shuncha, qaysi – o‘sha, qayerda – u yerda kabi bir-biriga ishora ma’nosini bildiradigan so‘roq olmoshlari va ko‘rsatish olmoshlaridan iborat nisbiy so‘zlar, sababli, tufayli, deb so‘zlari orqali bog‘lanadi: 1) biz kitobni sevamiz, chunki u bilim manbaidir. 2) hosil to‘kin bo‘lsa, to‘ylar to‘xtamas. www.arxiv.uz bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar maxsus bog‘lovchi vositalarsiz, asosan ohang yordamida birikkan sodda …

gilari quyidagicha qo‘llanadi: agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari bir paytda yoki ketma-ket yuz bergan voqea-hodisalarni ifodalasa, ular orasiga vergul qo‘yiladi: arava g‘ijirlab borar, aravakash xirgoyisini bir zumga ham to‘xtatmas edi. agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari o‘zaro mazmunan bir-biridan ancha uzoq bo‘lsa, ular orasiga nuqtali vergul qo‘yiladi: yomg‘ir chelakdan quyganday sharillab yog‘ardi; uning hayoli uzoq yoshlik paytlarida kezar edi. politsmeyster zinada to‘xtadi; uning basharasi yovuz va quturgan edi. (o.) bog‘lovchisiz qo‘shma gapning ikkinchi qismi birinchi qismining sababini bildirsa, izohlasa, to‘ldirsa, ular orasiga ikki nuqta qo‘yiladi: gap shu: ertaga men bilan yo‘lga chiqasiz. agar bog‘lovchisiz qo‘shma gap qismlari o‘zaro zidlik, o‘xshashlik yoki shart munosabatiga kirishgan bo‘lsa, ular orasiga tire qo‘yiladi: qor yog‘di – don yog‘di. yoshim yetmish ikkida –o‘zim yigitman. www.arxiv.uz bog‘langan qo‘shma gaplar teng munosabatdagi sodda gaplarning o‘zaro teng bog‘lovchilar yordamida bog‘lanishidan tuzilgan qo‘shma gap bog‘langan qo‘shma gap deyiladi: kechasi qalin qor yog‘di, lekin havo sovimadi. tarkibidagi sodda gaplarning o‘zaro mazmun-munosabatiga …

adi. havo ochildi-yu, harorat sezilmadi. ba’zan zidlik mazmunini kuchaytirish uchun zidlov bog‘lovchisi va bu vazifada qo‘llangan -u(-yu)yuklamasi birga ishlatiladi: kechasi qor yog‘di-yu, lekin havo unchalik sovimadi. yozuvda zidlov bog‘lovchilaridan oldin, yuklamalardan keyin vergul qo‘yiladi. 3) ayiruv munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar va ularda vergulning ishlatilishi. bunday ishlardagi sodda gaplar o‘zaro ayiruv bog‘lovchilari – goh…goh, yoki…yoki, ba’zan…ba’zan, dam…dam, yohud…yohud yordamida bog‘lanadi. ayiruv bog‘lovchili bog‘langan qo‘shma gaplar voqea-hodisalarning galma-gal bo‘lishini yoki ulardan biri bo‘lishini ifodalaydi: goh osmonni tutib ashula yangrar, goh allaqayerdan garmon tovushi eshitilib qolar edi. takrorlanib qo‘llangan ayiruv bog‘lovchilarining ikkinchisidan oldin vergul qo‘yiladi, ayiruv bog‘lovchilar yakka qo‘llansa, tinish belgisi qo‘yilmaydi. www.arxiv.uz 4) inkor munosabatli bog‘langan qo‘shma gaplar. bunday gaplar qismlari o‘zaro na inkor yuklamasi orqali bog‘lanadi va orasiga vergul qo‘yiladi: na suv bor, na biron yemish qolibdi. 5) bo‘lsa, esa so‘zlari yordamida bog‘langan qo‘shma gaplar. bunday gaplarda qiyoslash va zidlash munosabatlari mavjud bo‘ladi: otabek sukutda, o‘zbek oyim bo‘lsa boshi bilan “shundog’” …

qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot - Page 5

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot"

1440778810_61568.pptx /docprops/thumbnail.jpeg o`zbekiston respublikasi oliy va o`rta maxsus ta`lim vazirligi toshkent moliya instituti qoshidagi 2-son akademik litseyi qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot ikki yoki undan ortiq sodda gapning mazmun, grammatik va ohang jihatidan birikuvidan tuzilgan gap qo‘shma gap deyiladi: eshik sekin ochildi-yu, qalandarovning yuzi ko‘rindi. sodda gap tarkibida bitta ega va kesim birligi ishtirok etsa, qo‘shma gap tarkibida ikki va undan ortiq ega va kesim birligi qatnashadi. qo‘shma gap tarkibidagi sodda gaplar o‘zaro bog‘lovchilar, yuklamalar, ko‘makchilar va fe’l shakllari hamda ohang orqali bog‘lanadi. www.arxiv.uz mazmun munosabati va bog‘lovchi vositalarining qo‘llanishiga ko‘ra qo‘shma gaplar 3 xil bo‘ladi: bog‘langan qo‘shma gaplar, ergash gapli qo...

Формат PPTX, 1,1 МБ. Чтобы скачать "qo‘shma gap haqida umumiy ma’lumot", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: qo‘shma gap haqida umumiy ma’lu… PPTX Бесплатная загрузка Telegram