qo'shma gap va uning turlari

DOC 245.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1570275491.doc ызбекистон республикаси хал+ таълими вазирлиги ochiq ma`ruza ishlanmasi «qo`shma gap va uning turlari» mavzusidagi ochiq ma`ruza matni i. ochiq dars mavzusi: qo`shma gap va uning turlari. ii. kurs: 3-kurs iii. darsining maqsadi: 1.tarbiyaviy maqsad: talabalarni tilni sevishga, o`zbek tilining boy imkoniyatlarini o`rganishga,uni rivojlantirishga hissa qo`shishni o`rgatish; 2.ta`limiy maqsad: talabalarni mustaqil fikrlash, bayon etish qobiliyatini rivojlantirish, mavzu haqida ilmiy yo`nalish berish; 3.kommunikativ maqsad: talabalarning tafakkur olamini boyitish, olgan bilimlarini amaliyotda qo`llashga o`rgatish. 4.kasbiy tarbiya: talabalarni o`qituvchilik kasbiga qiziqtirish va muhabbat uyg`otish, bu kasbning sir-asrorlarini ochib berish; 5.milliy va mafkuraviy maqsad: o`zbek adabiy tilining boyligi,milliylik belgilari va qadriyatlarini talabalar ongiga singdirish. iv.dars metodi: qisman izlanuvchanlik. v.dars usuli: qidiruv darsi. vi. dars turi: aralash. vii.dars jihozi: qo`shma gap va uning turlari bo`yicha chizilmalar, kitoblar, tso, texnik vositalar,tarqatma materiallar. viii.darsning borishi: № darsning bosqichlari daqiqa 1 tashkiliy qism. 5 2 texnik vosita yordamida kuzatish,uni o`tilgan mavzular bilan bog`lash. 15 3 talabalarni darsga jalb …

h xaritasi” asosida topshiriqlar belgilab beriladi. qidiruv topshiriqlarini guruh a`zolari bilan muhokama qilib,fikrlashib,zudlik bilan ma`lum fikrga kelib, keyingi topshiriqqa bajarishga ulgura olmasa “jarima” oladi. afzalligi: -belgilangan muddat ichida guruh a`zolarining barchasi fikr va tajriba olish imkoniga ega bo`ladi. -talabalarning faolligi oshib,fanga bo`lgan qiziqishi kuchayadi. -mutaxassislar bilan muloqot jarayonida belgilangan mavzu haqida fikr bildira oladi, xulosa chiqarishda qiynalmaydi. mavzu: qo`shma gap va uning turlari. r e j a: 1.qo`shma gap haqida umumiy ma`lumot. 2.qo`shma gap turlari. 3.bog`langan qo`shma gap uning turlari, bog`langan qo`shma gapda tinish belgilarining ishlatilishi. 4.ergashgan qo`shma gap va uning turlari. 5.qo`shma gapning yangicha talqini. ikki yoki undan ortiq grammatik asosning mazmun, grammatik va intonatciyaga ko`ra birikishdan hosil bo`lgan gap qo`shma gap deyiladi. qo`shma gapning grammatik asosi ikki yoki undan ortiq gaplar bo`lib, uning qismlari mazmun va grammatik jihatdan, shuningdek, intonatciyaga ko`ra birikib, bir butunlikni tashkil qiladi. masalan: quyosh jilmayib boqar va sarg`aygan ko`katlar kokilida shudring jilolanardi. (o`.hoshimov) bu …

eng bog`langan; ikkinchisi ergashgan qo`shma gap bo`lib, uning qismlari –ki aniqlov bog`lovchisi orqali ikkinchi qismni birinchi qismga tobelik yo`li bilan bog`langan; uchinchi gap bog`lovchisiz qo`shma gap bo`lib,uning qismlari o`zaro hech qanday bog`lovchi vositalarisiz- faqat intonatsiya (ohang) orqali birikkan. bog`langan qo`shma gap. qismlarning o`zaro teng aloqaga kirishuvidan tuzilgan gap bog`langan qo`shma gap deyiladi. bog`langan qo`shma gap qismlari o`zaro biriktiruv bog`lovchilar (va, hamda), zidlov bog`lovchilari (ammo, lekin, biroq, balki), ayiruv bog`lovchilari (yo,yoki,yoxud,dam..dam, goh-goxh ba`zan.. ba`zan, bir..bir), teng bog`lovchi vazifasidagi- da, -u (-yu), na..na yuklamalari, shuningdek bo`lsa esa yordamchilari vositasida bog`lanadi. shunga ko`ra bog`langan qo`shma gaplarni quyidagi turlarga ajratish mumkin. 1.biriktiruv bog`lovchilari yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gap. 2.zidlov bog`lovchilari yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gap. 3.ayiruv bog`lovchilari yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gap. 4.teng bog`lovchi vazifasidagi yuklamalar yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gap. 5.bo`lsa, esa yordamchi so`zlar vositasida tuzilgan bog`langan qo`shma gap. biriktiruv bog`lovchilari (va, hamda; ba`zan shu vazifadagi ham yuklamasi) yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gap …

insiz, quyuq qora sochi bo`lganini tasavvur etish qiyin edi. (p.kodirov.) ayiruv bog`lovchilari (yo, yoki, yoxud, gox..gox, dam..dam, ba`zan...ba`zan..,) yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gapda birini tanlash lozim bo`lgan yoki galma-gal ruy beradigan voqea- hodisalar ifodalanadigan qismlar birikadi. a) yo (yo..,),yo.., yo bo`lmasa, yoki (yoki..,yoki) yo...,yoki; xoh.., xoh, bog`lovchilari birini tanlash lozim bo`lgan voqea- hodisalarni ifodalovchi qismlarini birlashtiradi. masalan: yo ko`k unga o`z sirlarini ochishni tilamas, yo uning aql ko`zgusi xiralashib qolgan. b) goh.., goh; dam..., dam; ba`zan..., ba`zan bog`lovchilari galma- gal ruy beradigan voqea-hodisalarni ifodalovchi qismlarini bog`laydi. masalan: ba`zan oy zarrin kokillarini er yuziga yoyib yuboradi, ba`zan bulut oy yuzini qoplab oladi. (oybek) teng bog`lovchilari vazifasidagi yuklamalar yordamida tuzilgan bog`langan qo`shma gaplar qismlaridan bir paytda yoki ketma- ket ruy beradigan voqea-hodisalar yoxud mazmunan zid bo`lgan voqea-hodisalar anglashilib turadi. bunda –u(yu),-da, na..na yuklamalari biriktiruv bog`lovchilarining vazifasini, –u (-yu) yuklamasi zidlov bog`lovchilari vazifasini bajaradi. masalan: oyko`l ilgari alohida xo`jalik edi-yu, kattagina irodasi bor …

iroqday ovoz jaranglab eshitildi.(u. xoshimov) 2.bog`langan qo`shma gap qismlari zidlov bog`lovchilari yordamida biriksa, bunday bog`lovchidan oldin vergul qo`yiladi. masalan: qorong`ida buloq suvining o`zi ko`rinmas edi, ammo shildirashi aniq eshitilar edi.(p.kodirov.) 3.bog`langan qo`shma gap tarkibidagi qismlar bo`lsa, esa so`zlari vositasida biriksa ham, ular orasiga vergul qo`yiladi. masalan: harakatchan kishilar odatda omadli bo`ladilar; aksincha, qiladigan ishlarini hadeb o`ylayveradigan va sustkashlik qiladiganlarga esa omad kamdan- kam nasib etadi. 4.bog`langan qo`shma gap tarkibidagi qismlar takrorlanuvchi ayiruv bog`lovchilari yoki inkor yuklamasi yordamida biriksa, takrorlanib kelgan yordamchidan oldin vergul qo`yiladi. masalan: goh supa chetiga ekilgan rayxon hidi dimog`iga uriladi, goh tom orqasidagi yo`ng`ichzorda hashoratlarning bir qiyomda chirillashi e`tiborini tortardi. ergashgan qo`shma gap tarkibidagi qismlarning biri ikkinchisiga mazmunan, grammatik va intonatsiya jihatidan tobe bo`lib, uni aniqlash, to`ldirish kabi vazifalarini bajaradi. shuning uchun ham qismlardan biri hokim, ikkinchisi tobe sanaladi. bunda ergashgan qo`shma gap tarkibidagi hokim qism bosh gap, tobelanib kelgan qism esa ergash gap deb yuritiladi. ergash …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "qo'shma gap va uning turlari"

1570275491.doc ызбекистон республикаси хал+ таълими вазирлиги ochiq ma`ruza ishlanmasi «qo`shma gap va uning turlari» mavzusidagi ochiq ma`ruza matni i. ochiq dars mavzusi: qo`shma gap va uning turlari. ii. kurs: 3-kurs iii. darsining maqsadi: 1.tarbiyaviy maqsad: talabalarni tilni sevishga, o`zbek tilining boy imkoniyatlarini o`rganishga,uni rivojlantirishga hissa qo`shishni o`rgatish; 2.ta`limiy maqsad: talabalarni mustaqil fikrlash, bayon etish qobiliyatini rivojlantirish, mavzu haqida ilmiy yo`nalish berish; 3.kommunikativ maqsad: talabalarning tafakkur olamini boyitish, olgan bilimlarini amaliyotda qo`llashga o`rgatish. 4.kasbiy tarbiya: talabalarni o`qituvchilik kasbiga qiziqtirish va muhabbat uyg`otish, bu kasbning sir-asrorlarini ochib berish; 5.milliy va mafkuraviy maqsad: o`zbek ...

DOC format, 245.0 KB. To download "qo'shma gap va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: qo'shma gap va uning turlari DOC Free download Telegram