Back

punktuatsiya o’qitish metodikasi

DOCX 30.6 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇
1
1666814006.docx [bookmark: _goback]punktuatsiya o’qitish metodikasi reja: 1. punktuatsiya o’qitishning o’ziga xosligi. 2. tinish belgilarining qo’llanishi ustida ishlash usullari. “punktuatsiya” tilshunoslikning alohida, mustaqil bo’limlaridan biri bo’lib, unda tinish belgilari va ularni yozuvda to’g’ri qo’llash qonun-qoidalari o’rganilishini bilamiz. tinish belgilari yozma nutqni muayyan qonun-qoidalar asosida tartibga soluvchi, avloddan avlodlarga meros bo’lib qola oladigan yozuvni so’zlovchi nuqtayi nazaridan yondashgan holda to’g’ri, ifodali, mantiqli bayon qilishda, uni ixchamlashda, yozma nutq qismlarining mazmuniy munosabatlarini ko’rsatishda muhim vosita vazifasini bajaruvchi omillardan biridir. tinish belgilarining ahamiyati shundaki, ushbu belgilar yozma matnning mazmuni, sintaktik tuzilishi, qismlar orasidagi ma’no va grammatik munosabatlarni aniqlaydi. punktuatsiya, bir tomondan, yozuvchiga o’z yozma nutqini aniq, to’g’ri, va ifodali bayon eta olish imkoniyatini bersa, ikkinchi tomondan, o’quvchiga muayyan matndagi fikrni yozuvchi bayon etganidek, yozuvchining maqsadiga muvofiq tushuna olish imkoniyatini yaratadi. demak, punktuatsiya ikki tomonlama munosabatni ifodalab, bir paytning o’zida yozuvda ifodalangan mantiqni o’quvchiga yozuvchi nazarda tutgan nuqtayi nazarda yetkazishdek muhim vazifani bajaradi. agarda tinish …
2
vazifasi nutqning mazmuniy bo’linishini ko’rsatish, shuningdek, uning sintaktik tuzilishi va intonatsion jihatini aniqlashga yordam berishdan iborat. maktabda “punktuatsiya” bo’limi boshqa sathlar ta’limi bilan birga olib boriladi va o’quvchilardan 10ta tinish belgisining ishlatilishi haqida quyidagilarni bilish talab etiladi: nuqta. nuqta, asosan, 1) biror voqea-hodisa haqidagi xabarni bildirgan egali va egasiz, yig’iq va yoyiq, sodda va qo’shma tuzilishdagi darak gaplar oxirida qo’llaniladi: tillarning eng yaxshisi so’zga usta tildir. (a.avloniy) bahor keldi va gullar ochildi. 2) tinch ohang bilan aytiladigan buyruq hamda istak gaplarning oxirida qo’llaniladi: sen faqat o’zingni o’ylama.(o’.hoshimov); koshki, biz kutgan yorug’ kunlar tezroq kelsa. 3) atov gaplardan so’ng, odatda, nuqta belgisi qo’yiladi: bahor. barqut kiyib bezandi bog’lar. ( e.vohidov) 4) ba’zan biri ikkinchisiga mantiqan bog’lanmagan qo’shma gaplarning birinchi qismida kuchli to’xtam bo’lsa, undan keyin nuqta qo’llaniladi: so’z tegib shod bo’ldik. ammo so’zga ko’z tegdi kecha. (e.vohidov) 5) birinchi qismida nuqta, ko’p nuqta, undov, vergul yoki so’roq belgisi bo’lgan ko’chirma gap …
3
a ko’rsatkichidan keyin nuqta qo’yiladi: yo’ldosheva d., hamroyeva sh. ona tili ta’limida zamonaviy pedagogik texnologiyalar.– toshkent: turon zamin ziyo, 2017.–138 bet. 9) butunning qismlarini sanash uchun qo’llanilgan arab raqamlaridan so’ng ham nuqta ishlatilishi mumkin: o’zbek she’riyatini bu ikki shoirsiz tasavvur qilib bo’lmaydi: 1. a. oripov. 2. e. vohidov. 10) oy, kun, yillarni ifodalovchi arab raqamlardan so’ng nuqta qo’yilishi kuzatiladi. masalan, 21.03.2020. 11) qavs ichidagi remarkadan so’ng nuqta ishlatiladi: qilichbek: xo’jayin, hammasi tayyor bo’ldi. (ularni topolmay hayron bo’ladi.) (e.vohidov) vergul. vergul, odatda, 1) bog’lovchilarsiz, sanash ohangi yordamida birikkan uyushiq bo’laklar orasida qo’llaniladi: donolar ko’zingni, qulog’ingni, qalbingni yomonliklardan berkitish zarurligini uqtirishadi. 2) qo’shma gap yoki uyushiq bo’laklar tarkibidagi zidlov bog’lovchilaridan oldin vergul qo’llaniladi: sizning yuzingizdan chimmatni oldik, biroq hayo pardasini olganimiz yo’q. (a.oripov); qor – oppoq, chiroyli, ammo sovuq narsa.; 3) takror qo’llanilgan bog’lovchilar bilan bog’langan bo’laklar yoki gaplar orasida vergul qo’llaniladi: o’zingni ham, uyingni ham o’zing asra. (i.karimov); o’ldimi, uxladimi, endi …
4
boshida kelsa, undan so’ng: mayli, umrim abadiy emas, mayli, yashay faqat bir nafas. (e.vohidov); b) kirish so’z gap o’rtasida kelsa, har ikki tomondan: bu yerda, voajab, yuz yillar avval, dunyoga kelibdi sulton ulug’bek. (e.vohidov); d) kirish so’z gap oxirida kelganda vergul ulardan oldin qo’yiladi: ona tilim, sen borsan, shaksiz... (a.o.) 7) kirish birikmalar ham kirish so’zlar kabi boshqa bo’laklardan, asosan, vergul yordamida ajratiladi. chunonchi, shunday ekan, manmanlik nechun, kibr-u havo nimaga kerak? ( e.vohidov) 8) ha, yo’q, rahmat, xo’sh, qani, xayr, ofarin, salom kabi modal ma’nolarni bildiruvchi so’z-gaplarni boshqa bo’laklardan ajratish uchun: xayr, sevan, zangori ko’l, yaxshi qol, izlarim bor qirg’oqdagi qoyangda. (e.vohidov) 9) his-hayajonsiz aytiladigan undov so’zlardan so’ng: oh, sening yoshliging menda bo’lsaydi... (e.vohidov) 10) qo’shma gap takibidagi sodda gaplarni bir-biridan ajratishda: a)bog’langan qo’shma gaplar tarkibi -u, (-yu), -da vazifadosh biriktiruv bo’g’lovchilari bilan bog’langanda ulardan so’ng vergul qo’yiladi: tog’laring tegrangda go’yo bo’g’ma ajdar bo’ldi-yu, ikki daryo – ikki chashming, …
5
yob bu tortiq, toki avlodlarga yetolsin omon. (a. oripov) 14) shart ergash gaplarda vergul shart mayli shaklidan keyin qo’llaniladi: yurtim, seni faqat boyliklaring-chun sevgan farzand bo’lsam, kechirma aslo! (a.oripov) 15) ko’makchili (shuning uchun, shu sababli, shu tufayli kabi) qurilmalar yordamida ergashgan qo’shma gaplarda vergul bosh gap tarkibida kelgan ko’makchili qurilmalardan oldin qo’yiladi: ozoda ko’p kitob o’qiydi, shuning uchun mushohadasi keng. 16) sabab, maqsad ergash gaplarda vergul birinchi qismda kelgan ergash gap tarkibidagi deb so’zidan so’ng qo’yiladi. masalan, kamalakdek rango-rang bo’lsin deb, san’at, tillar asrlarcha qildim jang. ( e.vohidov) 17) ohang yordamida bog’langan qo’shma gaplar tarkibi mazmunan bir-biriga yaqin bo’lsa, ular orasiga vergul qo’yiladi. masalan, qo’n`iroq chalindi, dars boshlandi. 18) takror gaplar va takrorlangan bo’laklar orasida vergul qo’yiladi: taningda kamtarin a’zo bu qo’llardir, bu qo’llardir, mudom mehnat uchun paydo bu qo’llardir, bu qo’llardir. (e.vohidov) nuqtali vergul. nuqtali vergul, odatda, 1) bog’lovchisiz qo’shma gap qismlari mazmunan bir-biridan uzoq bo’lsa: bayrog’imiz to’rt xil …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "punktuatsiya o’qitish metodikasi"

1666814006.docx [bookmark: _goback]punktuatsiya o’qitish metodikasi reja: 1. punktuatsiya o’qitishning o’ziga xosligi. 2. tinish belgilarining qo’llanishi ustida ishlash usullari. “punktuatsiya” tilshunoslikning alohida, mustaqil bo’limlaridan biri bo’lib, unda tinish belgilari va ularni yozuvda to’g’ri qo’llash qonun-qoidalari o’rganilishini bilamiz. tinish belgilari yozma nutqni muayyan qonun-qoidalar asosida tartibga soluvchi, avloddan avlodlarga meros bo’lib qola oladigan yozuvni so’zlovchi nuqtayi nazaridan yondashgan holda to’g’ri, ifodali, mantiqli bayon qilishda, uni ixchamlashda, yozma nutq qismlarining mazmuniy munosabatlarini ko’rsatishda muhim vosita vazifasini bajaruvchi omillardan biridir. tinish belgilarining ahamiyati shundaki, ushbu belgil...

DOCX format, 30.6 KB. To download "punktuatsiya o’qitish metodikasi", click the Telegram button on the left.

Tags: punktuatsiya o’qitish metodikasi DOCX Free download Telegram

Similar files

You might also like these

Show all
punktuatsiya o’qitish masalalari — DOC DOC
punktuatsiya o’qitish masalalari
— 44.5 KB
пунктуация укитиш методикаси — DOC DOC
пунктуация укитиш методикаси
— 43.5 KB
"punktuatsiya bo‘limini o‘qitish metodikasi" — PPTX PPTX
"punktuatsiya bo‘limini o‘qitish metodikasi"
29 pages 2.5 MB
adabiyot o’qitish metodikasi — PPTX PPTX
adabiyot o’qitish metodikasi
— 723.1 KB
musiqa o’qitish metodikasi — PPTX PPTX
musiqa o’qitish metodikasi
16 pages 1.7 MB
leksikologiyani o’qitish metodikasi — PPTX PPTX
leksikologiyani o’qitish metodikasi
19 pages 147.3 KB
informatika o’qitish metodikasi — PPTX PPTX
informatika o’qitish metodikasi
10 pages 63.5 KB
informatika o’qitish metodikasi — PPT PPT
informatika o’qitish metodikasi
21 pages 737.0 KB
biologiya o’qitish metodikasi — PPTX PPTX
biologiya o’qitish metodikasi
10 pages 5.1 MB
texnologiya o’qitish metodikasi — DOCX DOCX
texnologiya o’qitish metodikasi
71 pages 3.0 MB
leksika o’qitish metodikasi — ZIP ZIP
leksika o’qitish metodikasi
9 pages 10.4 KB
biologiya o’qitish metodikasi — DOCX DOCX
biologiya o’qitish metodikasi
205 pages 6.5 MB