nutqning sofligi 11-sinf

PPTX 5.3 MB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1681374397.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutqning sofligi ppt nutqning sofligi topshiriq. berilgan gaplarni o’qing, nutqning sofligi sifatiga putur yetkaz gan vositalarni aniqlang. sizlarnikidaqa situatsiyada har qanday bola ham bunday natijalarga eri sholmaydi. (jurnaldan) viktorinaga qatnashish jarayonida bir g’oya tug’ildi. (gazetadan) nutqning sofligi nutqning adabiy til va jamiyatdagi ma’naviy-axloq qoidalariga yot bo’lgan unsurlardan xoliligi bilan belgilanadi. kishi nutqining sofligi uning ma’naviy-ma’rifiy, lisoniy-madaniy saviyasini namoyon etadigan ko’rsatkichlardan biridir. adabiy nutqning sofligiga putur yetkazuvchi unsurlarning asosiylari quyidagilardan iborat: 1) shevaga xos so’z, ibora, grammatik shakllar, urg’u va talaffuz; 2) o’rinsiz qo’llangan chet so’z va so’z birikmalari (varvarizmlar); 3) dag’al, haqorat so’z va iboralar (vulgarizmlar); 4) «ishlamaydigan» yoki parazit so’zlar; 5) idoraviy so’z va iboralar (kanselyarizmlar). nutq tuzuvchi o’z nutqining sofligi haqida qayg’urar ekan, albatta, mazkur unsurlarni qo’llashdan tiyilishi lozim 52-mashq. gaplarda nutqning sofligiga ta’sir qilayotgan birliklarni aniqlang va ularga izoh bering. 1. hamqishloqlarning bu bolaga ichlari achir, xudo bergan birgina o’g’ilni shunchalik qiynab qo’yganlari uchun orqavarotdan …

orada hammaning og’ziga tushgan 15 yoshli vunderkind bilan uchrashdi. (gazetadan) 53-mashq. matnni o’qing. «ishlamaydigan» yoki parazit so’zlarning nutq sofligiga zarari haqida fikrlashing. tabiiyki, nutqqa olib kiriladigan har bir so’z va ibora, albatta, «ishlashi», muayyan ma’noni ifodalash uchun xizmat qilishi lozim. nutq tarkibiga olib kirilgan so’z yoki ibora nutqning mazmuniy qurilishi uchun bir «g’ishtcha» bo’lmasa, u nutq uchun ortiqcha yuk, demakki, nutqning sofligiga xalaqit beradigan keraksiz unsurga aylanadi. tilshunoslikda parazit so’zlar deb ataladigan bunday birliklar ko’proq og’zaki nutqda kuzatiladi. aytilmoqchi bo’lgan fikrni yetarli darajada aniq tasavvur qilmaslik, fikrlar o’rtasidagi tizimli munosabat idrokining yetishmasligi, fikrning quyilib kelmasligi natijasida nutq oqimida yuzaga keladigan uzilishni, qanday bo’lmasin, «yopish», tegishli uyg’un ifodani o’ylab topish uchun ketadigan vaqtda nutqning yaxlitligini ta’minlash ehtiyoji bilan bog’liq holatda e-e-e, hm-m-m, he-ye-ye kabi tovush «oqim»lari, xo’-o’-o’sh, haligi, anaqa, masalan, demak, shu, innaykeyin, ya’ni, aytaylik, bildingizmi, tushundingizmi, men sizga aytsam, gap shundaki, qarang kabi lug’atlarda aniq ma’nosi mavjud so’z va iboralar …

o’lgan boshqa mutaxassislar parazit so’zlarning o’z nutqlariga kirib qolishidan saqlanishlari lozim. (n. mahmudov) 53-mashq. 54-mashq. matnni o’qing va qahramon nutqidagi shu so’zining qanday ma’no tashiyotgani yoki tashimayotganini izohlang. xo’jayin, shu, shu, desangiz. shu... bizdi mashina dovonning naryog’ida, shu, radiatori teshilib, shu, qolib ketibdi. – qanaqa mashina? – dedi hayron bo’lib mirvali. – hozir toshkent tomondan, shu... kelayotgan, shu, bir «jiguli» garajga kelib shundoq dedi. – qanaqa mashina, deb so’rayapman. – shu... asalchining yukini toshkentga, shu, olib ketgan mashina, shu... – nega menga aytasan, garaj mudiriga ayt. – shu, xotini to’lg’oq tutib, shu, kasalxonaga olib ketgandi. – bo’pti, bosh mexanikka ayt. qorovul shu deb yana nimadir demoqchi edi, mirvali qo’l siltab, «ketaver» ishorasini qildi. (said ahmad) sh. rahmatullayevning «o’zbek tilining izohli frazeologik lug’ati»dan olingan quyidagi iboralarning izohlarini esda tuting. ular ishtirokida gaplar tuzing. soyasiga ko’rpacha solmoq izzat-hurmat qilishni me’yoridan o’tkazib yubormoq. varianti: soyasiga ko’rpacha yozmoq; soyasiga ko’rpacha to’shamoq. o’xshashi: boshiga ko’tarmoq. …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "nutqning sofligi 11-sinf"

1681374397.pptx /docprops/thumbnail.jpeg nutqning sofligi ppt nutqning sofligi topshiriq. berilgan gaplarni o’qing, nutqning sofligi sifatiga putur yetkaz gan vositalarni aniqlang. sizlarnikidaqa situatsiyada har qanday bola ham bunday natijalarga eri sholmaydi. (jurnaldan) viktorinaga qatnashish jarayonida bir g’oya tug’ildi. (gazetadan) nutqning sofligi nutqning adabiy til va jamiyatdagi ma’naviy-axloq qoidalariga yot bo’lgan unsurlardan xoliligi bilan belgilanadi. kishi nutqining sofligi uning ma’naviy-ma’rifiy, lisoniy-madaniy saviyasini namoyon etadigan ko’rsatkichlardan biridir. adabiy nutqning sofligiga putur yetkazuvchi unsurlarning asosiylari quyidagilardan iborat: 1) shevaga xos so’z, ibora, grammatik shakllar, urg’u va talaffuz; 2) o’rinsiz qo’llangan chet so’z va so’z birikmala...

PPTX format, 5.3 MB. To download "nutqning sofligi 11-sinf", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqning sofligi 11-sinf PPTX Free download Telegram