so`z – gaplar. ularning ma`noviy guruhlari

DOC 61.0 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1706114853.doc so`z – gaplar. ularning ma`noviy guruhlari reja: 1. so`z-gaplar to`plamini ajratish tamoyillari. 2. so`z – gaplar va ularning tasnifi. modallar, undovlar, tasdiq / inkor va taklif / ishora so`zlari va bularning ichki bo`linishlari. boshqa so`z turkumlari bilan aloqalari. 3. so`z-gaplarning sintaktik xususiyatlari. 4. umumiy xulosalar. so`z -gap, bo`laklarga ajratilmaydigan gap, semantik-funksional shakllangan so`z -gap (sfshsg), [wpm] qolipi, [w∧] qolipi, modal so`z-gaplar, undov so`z- gaplar, tasdiq/inkor so`z – gaplar, taklif/ishora so`z-gaplar, sof so`z-gaplar, so`z-gaplashgan so`zlar, so`z-gaplashayotgan so`zlar, so`z- gapsimon so`zlar, so`z- gaplarning boshqa so`z turkumlari bilan aloqalari. o`zbek formal tilshunosligida so`z - gaplarning mohiyati, turlari, ularning leksik materiali tavsifi, qo`llanish xususiyatlari yetarlicha emperik asosda o`rganilgan. shakl - vazifaviy tilshunoslikda gapning eng kichik qurilish qolipi [wpm] sifatida talqin qilingach, ziddiyatli, izohtalab nuqtalarga ega bo`lgan so`z - gaplarga ham lison / nutq ixtilofi nuqtai nazaridan yondashish zarurligi ayon bo`lib qoldi va har bir gapning til bosqichida o`z qolipi mavjud bo`lgani kabi so`z-gaplarning …

a gap bo`la olish belgisi. bu belgi 4-belgi bilan chambarchas bog`langan. o`zbek lisoniy tizimi gapda ma`lum bir axborotni tashuvchi tasdiq/inkor, mayl/zamon va shaxs/son ma`no va munosabatlarini ifodalovchi tarkibiy qismlar zarur bo`lishini talab etadi. so`z- gaplarda bunday tarkibiy qismlarni alohida - alohida ajratish mumkin emas. lekin ular ham gap bo`la oladi, chunki kesimlik shakllari ma`no va munosabatlari so`z -gaplarning o`zida mujassamlangan va ularning ichki mohiyatini tashkil qiladi. “bunday gaplarda kesimlik kategoriyasi ma`nolari va kesimlik ─ gap markazi vazifasida kelish ─ fikrni shakllantirish, uni ifodalash yo`q emas, bor. ular gap sifatida voqelanuvchi so`zning leksik ma`nosida mujassamlashgan. shu sababdan bunday gaplarda kesimlik mavjud, ammo kesimlik shakli ifodalanmagan” [3, 20-21;]. 2. demak, so`z-gaplar mustaqil gap bo`la olish “qobili yatiga” ega bo`lganligi uchun bu so`zlarga nisbatan “semantik funksional shakllangan so`z -gaplar” atamasi qo`llaniladi. bu atamadagi “semantik” tarkibiy qismi hodisaning lug`aviy (ma`noviy) tomoniga ishora qilib turadi. bunda gap markazi mavqeida kelgan leksemalarning ikki tabiiy xususiyati namoyon …

n vazifasi cheklangan. shuning uchun ham bu leksemalar boshqa leksemalarga nisbatan g`ayrioddiy, biroq ma`no va vazifa jihatidan alohida barqaror til birligi hisoblanadi. aytib o`tilgan fikrlardan shunday xulosaga kelish mumkinki, ot, sifat, son, olmosh, fe`l, ravish, taqlidlar kabi so`z turkumlari gapning istagan bir bo`lagi vazifasida kela olsa, so`z-gaplar gap (yoki uning markazi) vazifasida kela olishga xoslangan, bog`lovchi, ko`makchi, yuklamalr esa sintaktik aloqani ifodalash uchun xizmat qi l adi. s o `z -gapl ar o `z i chi d a bi r ne cha m a`no vi y g uru hlarga ajraladi : 1.modallar. 2.undovlar. 3.tasdiq/inkor so`zlar. 4.taklif/ishora so`zlar. so`zlovchining bayon etilayotgan fikrga munosabatini ─ qat`iy ishonch, gumon, taxmin kabi ma`nolarni ifodalab keladigan so`zlar modal so`zlardir. ularga xullas, demak, chamasi, tabiiy, ehtimol, shubhasiz, shekilli kabi so`zlar misol bo`ladi va bular formal tilshunosligimizda batafsil o`rganilgan. kishilarning his-tuyg`ularini, haydash, to`xtatish kabi xitoblarni, buyruqlarni ifo d al a yd i g an so `z -gapl …

n. chunonchi, so`zsiz, tabiiy so`zlari sif atd an , albat t a rav i shd an o `s i b chi qga n bo`l sa, har qala y, har hol da m o d al so`zlari so`z birikmalaridan, nasib bo`lsa, xudo xohlasa kabilar gaplardan kelib chiqgan. sof so`z-gaplarga albatta, alhamdulilloh; eh, hoy, oh, o`h; ha, yo`q, mutlaqo; ma, mang kabi modal, undov, tasdiq/inkor, taklif/ishora so`zlari mansubdir. o`zbek tilshunosligida so`z-gaplarni lisoniy jihatdan o`rgangan r.bobo kalon ovni n g tadqi qot is hi d a s of s o `z -gapl ar , [ w∧ ] -las h gan (modallashgan, undovlashgan tasdiq/inkorlashgan, taklif/ishoralashgan) so`zlar, [ w∧ ]-las ha yot gan (m odalla sh a yot ga n, undovl ash a yot gan…) so `zl ar, [w∧]-s i m o n (modalsimon…) so`zlar va ular nutqiy voqelanishlari mufassal o`rganilgan [1, 9-15;]. [ w∧]-lashgan (so`z-gaplashgan) so`zlar o`z semantik-funksional xususiyatlari bilan har xil guruhning markaziy …

uc hun ema s, bal ki qa dri uch un yi g` laydi-da (o `.us. ). 3.- qa yer g a boris h,kim ga u chr as hi shn i u yaxshi biladi . – t o` ppa-t o` g` ri (ch.a yt .). 4.hi l ol a gapning to` g` risini aytdi (o `.us.). gaplarid a [w∧-lashayotgan] so`zlar (1-3-gapda) qo`llanilgan. [w∧]-simon (so`z-gapsimon)lar deganda mohi yatan so`z-gapla r bo `lm agan l ug`avi y bi r l ikl arnin g s o`z -gap v azif as ida k el i s h i t us hunil adi . jumladan, modalsimonlarga shunday qilib, baxtga qarshi, tovba, xudo saqlasin; undovsimonlarga erkalash ma`noli asalim, oppog`im va undalma ma`noli ey, do`stlar kabi; tasdiq/inkorsimonlarga xuddi shunday, hech qachon, noto`g`ri kabi; tak lif / ishorasimonlarga boshlang ko`rini shli so`z lar misol bo `la di. qisqasi, so`z-gaplarning leksik-semantik turlari bo`lmish sof so`z-gaplar o`zlari tarixan kelib chiqadigan so`z …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "so`z – gaplar. ularning ma`noviy guruhlari"

1706114853.doc so`z – gaplar. ularning ma`noviy guruhlari reja: 1. so`z-gaplar to`plamini ajratish tamoyillari. 2. so`z – gaplar va ularning tasnifi. modallar, undovlar, tasdiq / inkor va taklif / ishora so`zlari va bularning ichki bo`linishlari. boshqa so`z turkumlari bilan aloqalari. 3. so`z-gaplarning sintaktik xususiyatlari. 4. umumiy xulosalar. so`z -gap, bo`laklarga ajratilmaydigan gap, semantik-funksional shakllangan so`z -gap (sfshsg), [wpm] qolipi, [w∧] qolipi, modal so`z-gaplar, undov so`z- gaplar, tasdiq/inkor so`z – gaplar, taklif/ishora so`z-gaplar, sof so`z-gaplar, so`z-gaplashgan so`zlar, so`z-gaplashayotgan so`zlar, so`z- gapsimon so`zlar, so`z- gaplarning boshqa so`z turkumlari bilan aloqalari. o`zbek formal tilshunosligida so`z - gaplarning mohiyati, turlari, ularning lek...

DOC format, 61.0 KB. To download "so`z – gaplar. ularning ma`noviy guruhlari", click the Telegram button on the left.

Tags: so`z – gaplar. ularning ma`novi… DOC Free download Telegram